Сенсациялық журналистика және оның тарихы

Кіріспе

Көптеп сенсациялық сипаттағы журналистика стилі – журналистика стилі.

Таблоидтық журналистика – көбінесе сенсациялық сипаттағы, таблоидтық газет форматынан атқа қонған танымал журналистика стилі: кішкентай газет, сондай-ақ жартылай форматты газет ретінде де белгілі. Таблоидтық журналистикамен байланысты барлық газеттер таблоидтық форматта болмайды, ал барлық таблоидтық газеттер таблоидтық журналистикамен айналыспайды; әсіресе, 2000 жылдан бері көптеген кең форматты газеттер ықшам таблоидтық форматқа көшкен. Кейде танымал адамдар таблоидтарды ар-намысқа тиетін жала жабу үшін сотқа береді, бұл олардың жарияланымдары оларды жамандағанын көрсетеді. Таблоидтық журналистикамен айналысатын басылымдар «сары баспасөз» немесе жай ғана «сары» деп аталады. Таблоидтық журналистика соңғы он жылда жастар аудиториясын танымал адамдар туралы жаңалықтармен және ойын-сауықпен қызықтыруға бағытталған онлайн платформаларға қарай өзгерді.

Скандалдар туралы парақтар

Скандалдық парақтар таблоидтық журналистиканың алға басушысы болды. 1770 жылдары Лондонда, ал АҚШ-та 1840 жылдары пайда болды. Пастор Генри Бейт Дадли ең алғашқы скандалдық парақтардың бірі – «Morning Post» газетінің редакторы болды. Ол қоғамдағы қастандық әңгімелерді басып шығаруға, газет беттерінде жағымды пікірлерді сатуға және жарияланбау үшін ақы төлеуді қабылдауға маманданған. Георг дәуіріндегі басқа да скандалдық парақтарға Теодор Хуктің «John Bull», Чарльз Моллой Вестмакоттың «The Age» және Барнард Грегоридің «The Satirist» кіретін. «Town Topics» скандалдық газетінің иесі Уильям д’Алтон Манн өзінің мақсатын былай түсіндірді: «Менің ниетім – Төрт жүзді реформалау, оларды өздеріне деген жек көру сезіміне жеткізіп, бос, мәнсіз өмір салтынан бас тартуға мәжбүр ету». АҚШ-тағы көптеген скандалдық парақтар – қысқа мерзімді шантаж әрекеттері болды. АҚШ-та ең танымал газеттердің бірі – «National Police Gazette» болды. 20 ғасырдың басындағы скандалдық парақтар көбінесе 4 немесе 8 беттік, арзан бағалы газеттер болып, олар саяси, идеологиялық немесе жеке мүдделерді іске асыру, ақша табу (өйткені «скандал жақсы сатылады») немесе қорқыту мақсатында қолданылатын. Миннесота штатының Дулут қаласындағы мысал – пуритандық журналист Джон Л. Моррисон жазған «Rip Saw» болды. Ол 1920 жылдардағы тау-кен қаласындағы әдепсіздік пен жемқорлыққа наразылық білдірді. «Rip Saw» тұрақты түрде көрнекті азаматтар мен мемлекеттік қызметкерлерге қарсы мас болу, әдепсіздік және сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар жариялап отырды. Моррисон бір рет қылмыстық жала жабуға сотталған, бірақ оның скандалдық парағы бірнеше саясаткердің сайлауда жеңілуіне себеп болуы мүмкін. Моррисон штаттық сенатор Майк Бойланның өзін өлтірумен қорқытқандығын жариялағаннан кейін Бойлан 1925 жылғы «Қоғамдық зияндылық туралы» заң жобасын қабылдауға көмектесті. Бұл заң бойынша, бір судья қазылар алқасынсыз газеттің немесе журналдың жариялануын тоқтатуға құқылы болды. Моррисон жаңа заң қолданылып, «Rip Saw» газеті жабылуға үлкермес бұрын қайтыс болды. «Saturday Press» – Миннесота штатындағы тағы бір скандалдық парақ болды. 1925 жылғы «Қоғамдық зияндылық туралы» заң «Saturday Press» газетін жабу үшін қолданылғанда, бұл іс АҚШ Жоғарғы Сотына жеткізілді, ол бұл заңның конституцияға қайшы екенін анықтады.

Scandal sheets were the precursors to tabloid journalism. Around 1770, scandal sheets appeared in London, and in the United States as early as the 1840s. Reverend Henry Bate Dudley was the editor of one of the earliest scandal sheets, The Morning Post, which specialized in printing malicious society gossip, selling positive mentions in its pages, and collecting suppression fees to keep stories unpublished. Other Georgian era scandal sheets were Theodore Hook's John Bull, Charles Molloy Westmacott's The Age, and Barnard Gregory's The Satirist. William d'Alton Mann, owner of the scandal sheet Town Topics, explained his purpose: "My ambition is to reform the Four Hundred by making them too deeply disgusted with themselves to continue their silly, empty way of life." Many scandal sheets in the U. S. were short lived attempts at blackmail. One of the most popular in the U. S. was the National Police Gazette. Scandal sheets in the early 20th century were usually 4 or 8 page cheap papers specializing in the lurid and profane, sometimes used to grind political, ideological, or personal axes, sometimes to make money (because "scandal sells"), and sometimes for extortion. A Duluth, Minnesota example was the Rip saw, written by a puritanical journalist named John L. Morrison who was outraged by the vice and corruption he observed in that 1920s mining town. Rip saw regularly published accusations of drunkenness, debauchery, and corruption against prominent citizens and public officials. Morrison was convicted of criminal libel in one instance, but his scandal sheet may have contributed to several politicians losing their elections. After Morrison published an issue claiming that State Senator Mike Boylan had threatened to kill him, Boylan responded by helping to pass the Public Nuisance Bill of 1925. It allowed a single judge, without jury, to stop a newspaper or magazine from publishing, forever. Morrison died before the new law could be used to shut down Rip saw. The Saturday Press was another Minnesota scandal sheet. When the Public Nuisance Bill of 1925 was used to shut down The Saturday Press, the case made its way to the United States Supreme Court which found the gag law to be unconstitutional.

Супермаркеттің таблоидтары

АҚШ және Канадада "супермаркет таблоидтары" – бұл әдетте апта сайын жарияланатын осы таблоидтардың ірі, ұлттық нұсқалары. Олар супермаркет кассаларының бойындағы көрнекті орналасуы үшін осылай аталады. 1960 жылдары National Enquirer газет дүкендеріне қаратылатын балама ретінде супермаркеттерде журналдарды сатуды бастады. Супермаркеттермен қарым-қатынасын нығайту және олардағы франшизасын сақтап қалу үшін, олар сатылмаған нөмірлерді қайта сатып алуға келісім жасады, осылайша жаңа, өзекті нөмірлерді көрсетуге мүмкіндік болды. Таблоидтар жаңалықтар үшін ақы төлеуі мүмкін. Бұл сенсациялық жаңалықтарға арналған материалдар үшін де, газеттің жақтастарына зиян келтіретін жаңалықтарды цензуралау үшін де қолданылуы мүмкін. "Ұстап, жою" деп аталатын тәсілмен таблоидтар біреуден жаңалықтың эксклюзивті құқығын сатып алып, кейін оны жарияламауды шешеді. "Американ Медиа" баспасы Арнольд Шварценеггер, Дональд Трамп және Харви Вайнштейнге қатысты ұятты жағдайларды жасырды деген айыпқа ұшырады.

Қызыл түстер

"Қызыл таблоидтар" термині қызыл бас мақаласы бар британдық таблоидтарын, мысалы The Sun, Daily Star, Daily Mirror және Daily Record сияқты газеттерді білдіреді.

Қазіргі заманғы таблоидтық журналистика

ХХІ ғасырдың басында таблоидтық журналистика мен жаңалықтар дайындаудың көп бөлігі онлайн форматқа көшті. Бұл өзгерістер цифрлық медиа заманымен қадамдасу және оқырмандарға қолжетімділікті арттыру үшін жасалды. Ақылы газеттерге деген сұраныс төмендегенімен, оның орнын негізінен таблоид түріндегі күтілетін тегін күнделікті мақалалар толтырды. Таблоид оқырмандарының көп бөлігі – жастар, ал зерттеулер көрсеткендей, таблоид тұтынушыларының білім деңгейі орташадан төмен болады. Онда көбінесе дәл емес ақпараттар келтіріліп, адамдар мен жағдайлар туралы бұрмаланған мәліметтер таратылады.