Кіріспе
Жаңалықтар мен осыған ұқсас ақпаратты жинап, жазып, тарататын адам. Журналист – мәтін, дыбыс немесе сурет түрінде ақпаратты жинап, оны жаңалықтарға айналдырып өңдеп, халыққа таратушы адам. Осы қызмет журналистика деп аталады.
A journalist is a person who gathers information in the form of text, audio or pictures, processes it into a newsworthy form and disseminates it to the public. This is called journalism.
Рөлдер
Журналистер телеарна, баспа, жарнама немесе қоғамдық қатынастар саласындағы қызметкерлер болуы мүмкін. Журналистиканың түріне байланысты «журналист» термині процесте атқаратын рөлдеріне қарай түрлі адамдардың категорияларын сипаттауы мүмкін. Оларға репортерлер, тілшілер, азамат журналистері, редакторлар, редакторы бар жазушылар, колонка авторлары және фотожурналистер кіреді. Репортер – ақпарат көздерін пайдаланып ақпаратты зерттеп, жазып, жариялайтын журналист түрі. Бұл сұхбат алу, ақпарат жинау және/немесе мақала жазуды қамтиды. Репортерлер өз уақытын жаңалықтар қызметінде, үйде немесе оқиғаларға куә болу немесе адамдармен сұхбаттасу үшін сыртта өткізеді. Репортерлерге белгілі бір тақырып (жабу аймағы) берілуі мүмкін. Ғылым коммуникациясы туралы жазған Мэтью К. Нисбет «білім журналисін» Уолтер Липпман, Фарид Закария, Наоми Клейн, Майкл Поллан және Эндрю Ревкин сияқты, көптеген адамдардың өздері зерттеуге уақыты немесе мүмкіндігі болмайтын күрделі фактілер немесе ғылым мәселелерін зерттеп, содан кейін мұғалім және саясатқа қатысты кеңесші ретінде халыққа нақты және түсінікті түсіндіретін қоғамдық зиялы деп анықтады. Липпман өзінің ең танымал кітаптарында – «Халық пікірі» (1922) және «Қоғамның көлеңкелі жағы» (1925) еңбектерінде, көпшіліктің қоғамды толғандырған көптеген күрделі саяси мәселелердің жаңалықтарын қадағалауға және талдауға қабілеті, уақыты мен ынтасы жетіспейтінін айтқан. Олар көптеген әлеуметтік проблемаларды тікелей бастан өткермейді және сарапшылардың пікіріне тікелей қол жеткізе алмайды. Бұл шектеулерді жаңалықтар құралдарының мәселелерді тым қарапайымдауға, стереотиптерді, партиялық көзқарастар мен әдебиеттерді күшейтуге бейімділігімен одан әрі ушықтырды. Осының салдарынан Липпман қоғамға өзі сияқты сарапшы-талдаушылар ретінде қызмет ететін және «азаматтарды шынымен маңызды нәрсені тереңірек түсінуге» жетелеуге болатын журналистер қажет деп сенді. 2018 жылы АҚШ Еңбек департаментінің «Кәсіптік перспективалар» анықтамалығында «репортерлер, тілшілер және жаңалықтарды талдаушылар» санатындағы жұмыс орындарының саны 2016 мен 2026 жылдар аралығында 9 пайызға төмендеуі күтілуде деп хабарланды.
Қауіпсіздік
Журналистер өздерінің сөз бостандығына қатысты негізгі құқығын пайдаланғаны үшін зорлық-зомбылыққа және қорқытуларға ұшырауы мүмкін. Олардың кездесетін қауіп-қатерлердің қатарында кісі өлтіру, адам ұрлау, кепілге алу, жеке және онлайн-құқық бұзушылықтар, қорқыту, күштеп жоғалу, негізсіз ұстау және азаптау бар. Журналистикамен айналысатын әйелдер ерекше қауіп-қатерге тап болады және олар жыныстық шабуылға, әсіресе өз жұмысының нәтижесінде жасалған мақсатты жыныстық зорлық-зомбылыққа өте осал. Көшедегі шараларды жариялаған журналистерге жасалған жыныстық зорлық-зомбылық; немесе қамауда немесе тұтқында болған журналистерге қатысты жыныстық зорлық-зомбылық. Мұндай қылмыстардың көпшілігі күшті мәдени және кәсіби стигмалардың салдарынан хабарланбай қалады. Журналистер (әсіресе әйелдер) желіде жек көру тілі, кибер-қорқыту, кибер-қудалау, жеке ақпаратты жариялау, троллинг, жазалау, қорқыту және қауіп-қатерлер арқылы зорлық-зомбылыққа және қорлауға ұшырайды. Ясер Муртажаны Израиль армиясының снайперы атып өлтірді. Рубен Пат Мексикадағы жағажай маңындағы бардың алдында атып өлтірілді. "Шекарасыз репортерлер" ұйымы Мексиканы "медиа үшін әлемдегі ең қауіпті елдердің бірі" деп сипаттады; елдегі журналистерге жасалған шабуылдардың 90% ашылмаған. Болгариялық Виктория Маринова ұрып-соғылып, зорланып, мойнынан қысылып өлтірілді. Сауд Арабиясының оппозициялық саяхатшысы Джамал Хашогги Сауд Арабиясының Стамбулдағы консулдығында қаза тапты.
Еске алу
2008 жылдан 2019 жылға дейін Вашингтондағы Freedom Forum-тың қазір жабық Ньюсеум мұражайында журналистерді еске алу ескерткіші орналасты, ол әлемнің түкпір-түкпірінен хабар беру кезінде қаза тапқан немесе өлтірілген мыңдаған журналисті құрметпен еске алды. 2019 жылдың желтоқсан айында Ньюсеум жабылғаннан кейін, баспасөз бостандығын қолдайтындар 2020 жылдың желтоқсан айында АҚШ Конгресін жеке қаржы қаражатымен мемлекеттік жерде қаза тапқан журналистерге арналған мемориал құрылысын рұқсат етуге көндірді.
Білім
АҚШ-та журналистердің көбі университет бітірген, бірақ олардың шамамен жартысы ғана журналистика мамандығын оқыған. Телевизияда немесе газеттерде жұмыс істейтін журналистер, ақпараттық агенттіктерде, радиода немесе жаңалықтар журналдарында жұмыс істейтін журналистерге қарағанда, колледжде журналистиканы оқығанға ұқсайды.