Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мыс монеталар төңкерісі, сондай-ақ 1662 жылғы Мәскеу көтерілісі (Медный бунт, Московское восстание 1662 года) – 1662 жылдың 4 тамызында [ескі стиль бойынша 25 шілде 1662] Мәскеуде болған ірі көтеріліс.
The Copper Coin Riot, also known as the Moscow Uprising of 1662 (Медный бунт, Московское восстание 1662 года) was a major riot in Moscow, which took place on 4 August 1662 [O. S. 25 July 1662].
Өмірбаян
Көтеріліске дейін Польша және Швециямен болған Ливон соғысының салдарынан Мәскеу экономикасының күрт нашарлауы және салықтардың күрт өсуі болды. 1654 жылы Ресей үкіметі көп мөлшерде мыс ақша шығаруға және оны күміс ақшамен бірдей санауға шешім қабылдады. Бұл шара мыс ақшаның құнсыздануына, маңызды тауарлар бағасының өсуіне және жоғары лауазымды бірқатар шенеуніктердің қатысуымен жалған мыс ақшаның кеңінен өндірілуіне әкеп соқты. 1662 жылға қарай Ресейде ауыр қаржылық дағдарыс орнаған еді. Көтеріліске бірнеше күн бұрын, экономикалық қиындықтарға кінәлілердің есімдері тізілген, "воровские листки" (воровские листки) деп аталатын парақтар туралы әңгімелер тарады. 25 шілде күні түнде бұл тізімдер Мәскеудің бірнеше жерінде кенеттен пайда болды. Оларға "сатқындар" - бояр Милославский, окольничийлер Федор Ртищев және Богдан Хитрово, диак Д. М. Башмаков, саудагерлер В. Г. Шорин, С. Задорин және тағы басқалар кірді. Бұл адамдар мыс ақша енгізілгеннен кейін экономикалық құлдырауға себеп болды және Польшамен құпия байланыста болды деп айыпталды.
The riot was preceded by a gradual deterioration of Moscow's economy because of the Livonian War with Poland and Sweden and a sharp rise in taxes. In 1654, the Russian government decided to begin issuing copper money in large quantities and equated them with silver money. The measure caused the devaluation of copper money, which led to price inflation of staple goods and the mass production of counterfeit copper money with the involvement of some top officials. By 1662, Russia had already been experiencing an acute financial crisis. A few days before the riot, there had already been rumours on the so called vorovskiye listki (воровские листки, or black lists), which contained the names of those responsible for economic misfortunes. The lists suddenly appeared posted in several areas of Moscow during the night of 25 July. They included the names of the "traitors", such as boyar Miloslavsky, okolnichys Fyodor Rtishchev and Bogdan Khitrovo, diak D. M. Bashmakov, merchants V. G. Shorin, S. Zadorin and others. Those people were accused of causing economic collapse following the introduction of copper money and of having secret ties with Poland.
Көтеріліс
Шара 25 шілде күні таңертең басталып, түстен кейінге дейін жалғасты. Азаматтық тәртіпсіздікке 10 000-ға дейін адам қатысты, көбінесе москвиктер (посадтар, солдаттар, рейтерлер, Мәскеу гарнизонынан шыққан бір бөлім стрельцы, холоптар және шаруалар). Өздерінің манифестін оқып бергеннен кейін, көтерілісшілер Ресей патшасы Алексей I-мен кездесу үшін Коломенскоеге бет түзеді. Олар халыққа «сатқындарды» тапсыруды және экономиканы тұрақтандыру үшін шаралар қабылдауды талап етті. Патша мен боярлар салықтарды төмендетуге және ашулы халықтан түскен петиция мен манифест талаптарына сәйкес тергеу жүргізуге уәде берді. Көтерілісшілер патшаның уәдесіне сеніп, дереу Мәскеуге қайтты, ал сол уақытта наразылар ең жек көрінген саудагерлердің үйлерін қиратып жатқан болатын. Мәскеу мен Коломенское арасында кездескеннен кейін, көтерілісшілердің екі тобы да патшаның резиденциясына барып, өз позицияларын сақтап тұруға ниеттенді. Олар Коломенскоеге жеткенде, көтерілісшілерге қарсы тұру үшін 6000-нан 10000-ға дейін сарбаздан тұратын ірі әскер жиналған еді.
The riot began early on the morning of 25 July and continued until the afternoon. Up to 10,000 people took part in the civil unrest, mostly Muscovites (posads, soldiers, reiters, some of the streltsy from the Moscow garrison, kholops and peasants). After they read out their proclamation, the insurgents made their way to Kolomenskoye to meet with Tsar Alexis I of Russia. They demanded the surrender of "traitors" to the people and the taking of steps to stabilise the economy. The Tsar and the boyars promised to lower the taxes and conduct an investigation in accordance with the demands of the petition and the proclamation presented by the angry crowd. The insurgents believed the Tsar's promises, and rushed back to Moscow, where rioters, meanwhile, had been destroying the residences of the most hated merchants. After meeting halfway between Moscow and Kolomenskoye, both groups of insurgents went back to the tsar’s residence to stand their ground. When they reached Kolomenskoye, a large military force of 6,000 to 10,000 soldiers had already been assembled to counter the rebels.
Басып шығару
Патша тәртіпсіздікті аяусыз басуға бұйрық берді. Оның нәтижесінде 1000-ға дейін адам қаза тауып, асылып немесе Мәскеу өзенінде батып өлді. Бірнеше мың адам тұтқындалып, кейін қатал тергеуден кейін жер аударылды.
The Tsar ordered a merciless suppression of the unrest. As a result, up to 1,000 men were killed, hanged or drowned in the Moscow River. Several thousand people were arrested and later exiled after a brutal investigation.
Салдары
Мыс көтерілісі бір күн ғана жалғасты, бірақ үкімет басшыларында қыңжылу мен қорқыныш тудырды. 1663 жылы мыс монеталар қолданыстан алынды.
The Copper Riot had lasted for only a day but caused perplexity and fear for top government officials. In 1663, copper coinage was abolished.