Кіріспе

Американдық балалар кітаптар сериясы

«Мэнди» кітаптары – Лоис Глэдис Леппард жазған балалар тарихи детективтер сериясы. Негізгі серияда қырық роман, кіші серияда сегіз, сондай-ақ бірнеше арнайы кітаптар бар. Оқиға шамамен 1900 жылдары басталады, сол кезде Мэнди Джо Вудард және Селия Хамильтон сияқты достарымен бірге шешуге жұмбақ табады. Оқиғаның көп бөлігі 20-ғасырдың басында Солтүстік Каролина штатында өтеді, бірақ «Мэнди» мен оның достары серия бойы Чарльстон, Вашингтон, Еуропа және Нью-Йорк қалаларына саяхаттайды. Бұл серия сәтті болды; 2001 жылға дейін алты миллионнан астам «Мэнди» кітаптары сатылды. Леппард ешқандай кедергі болмаса, екі аптада «Мэнди» кітабын жаза алатынын айтты. 2009 жылы «Мэнди және құпия туннель» атты алғашқы кітап негізінде Лекси Джонсон мен Дин Джонстың қатысуымен тікелей бейнефильм түсірілді.

Өмірбаян

Манди 1888 жылдың 6 маусымында дүниеге келді және Солтүстік Каролина штатының Суэйн округіндегі ағаш үйдің ішінде сүйікті әкесі Джим Шоу, өгей анасы Этта және қарындасы Айринмен бірге өсті. Әкесі қайтыс болғанға дейін ол әулетінің тарихы туралы ештеңе білмеді. Біраз уақыттан соң Мандиді Брайсондарға олардың сәби ұлына қарау үшін жіберді. Содан кейін әкесінің ескі досы, чероки тайпасынан шыққан Нед Свитуотер, оны қатыгездікпен қараған туыстарынан алып, Манди ешқашан көрмеген ағасы Джон Шоудың үйіне жеткізді. «Манди және құпия туннель» кітабында Манди Солтүстік Каролина штатының Франклин қаласында туған анасы Элизабетпен қайта табысады. Ол өзінің тарихының шындығын біледі – әкесінің анасы чероки тайпасынан болған. Манди чероки тайпасынан шыққандығымен мақтанады және көп ұзамай чероки халқының арасында көптеген жаңа достар табады. Алайда, сериал барысында ол өзінің тегінің аралас болуын сылтау етіп, оны мазақтайтындармен бірнеше рет кездеседі. Сериядағы көптеген кітаптар Солтүстік Каролина штатының Чероки қаласында өтеді, онда ол ағасымен бірге тұрады және әрқашан шешуге құпия табыс алады. «Манди және чероки қазынасы» кітабында ол чероки батырына тиесілі алтынға толы үңгірді табады. Ол алтынды чероки халқына жаңа аурухана салуға көмектесу үшін береді. «Манди және тыйым салынған шатыр» кітабында Манди Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласындағы Мисс Хитвудтың қыздарға арналған интернат мектебінде оқиды, онда ол жоғары қоғамдағы әйелдерге лайық мінез-құлықты үйренеді. Соңғы жарық көрген романы «Жаңа көкжиектер» (2006) Манди мен оның достарының Чарльстон қаласындағы (Оңтүстік Каролина штаты) Charleston Ladies' College колледжіне түсуі туралы айтады, онда Манди бизнес-әкімшілік мамандығын таңдайды және ағылшын әдебиеті мен бейнелеу өнері бойынша қосымша білім алады. «Жаңа көкжиектер» «Манди: Колледж жылдары» сериясының «Бірінші кітабы» деп аталады, бірақ автордың қазасына дейін жарық көрген жалғыз кітап болды.

Тақырыптар

Мэнди кітаптары христиандық және детективтік тақырыптарды қамтиды. Мэнди қиын жағдайда дұға етеді және төзімділік пен мейірімділік сияқты христиандық ізгіліктерін көрсетуге тырысады. Мэнди чероки тайпасынан екенімен мақтанады, және оның достары әртүрлі, соның ішінде зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі қыз да бар. Кейбір сыншылар чероки және афроамерикандық кейіпкерлердің кейде сезімталдықпен және стереотиптік диалектіде бейнеленгенін атап өткен. Мысалы, Нед атаның сөйлеуі "көңілді аң ауру орындары", "сквау" және "папуз" сияқты сөздерге толы.

Автор

Автор Лоис Глэдис Леппард әлемнің әртүрлі елдеріндегі федералдық мемлекеттік қызметте жұмыс істеді. Өмірінің соңына дейін, 2008 жылдың 5 қазанында қайтыс болғанға дейін Оңтүстік Каролина штатында тұрды. Осы сериядағы көптеген оқиғалардың негізі – оның анасының балалық шағындағы шынайы оқиғалар.

Кейіпкерлер

Аманда Элизабет Шоу, құрбыларымен «Мэнди» деп аталатын Мэнди, қаншалықты құпиялы немесе қауіпті болса да, құпияларды шешуді ұнатады. Оның ұзын сары шашы (көбінесе өрілген) және көк көзі бар. Мэнди – өз сенімдері мен құндылықтары үшін тұратын христиан. Оның сүйікті аяты: «Қорқып жүргенімде Саған сенемін». Ол өте сезімтал және құпияны шеше алмағанда көңілі толады. Мэнди бүкіл серия бойында үлкенге өсуді армандайды. Әлеуметтік әдептерді үйрену үшін қыздар мектебіне жіберілгенде, ол оны абсурдты деп санайды және өзінің жандылығын сақтайды. Биологиялық әкесінің қазасы оған терең әсер етеді, оны Джон ағасына жеткізеді, нәтижесінде ол биологиялық анасы туралы шындықты біледі, онымен қайта табысады. Ол Джон ағасына үйленген анасына қатты байланысады.

Джо Вудард – Мэндидің ең жақын досы және оның әкесі Джим Шоуды қайтыс болғанға дейін білген жалғыз досы. Мэндидің айтуынша, оның қоңыр шашы, қоңыр көзі және ұзын аяқтары бар. Джо Мэнди көшіп кеткенде Суэйн округінде қалатындықтан, оның әкесінің қабіріне күтім жасауға уәде береді. Джо Мэндиге ғашық, және серияның соңында ол Мэндиге оны жақсы көретінін айтады. Ол Мэндидің әкесінің мүлігін Мэндидің әкесінен алғаннан кейін Мэндиге үйленуді жоспарлап отыр. Сондықтан ол үлкен болып заңгер болуға ниеттенді. Джо сонымен қатар Мэндиге құпияларды шешуге көмектеседі, бірақ жұмыстың көп бөлігін ол жасайды дейді.

Полли Корнуоллис – Мэндидің бай көршісі және Джон ағасының үйіне келгеннен кейін ол ең жақсы досы. Ол Мэндимен шамамен бір жаста және оған құпияларды шешуге көмектеседі. Поли өте ұялшақ және ережелерді бұзуды ұнатпайды. Мэнди мен Джо Поллиді мүмкіндігінше сергектікке итермелейді, бірақ ол өте жабық. Джо Вудардқа деген қызығушылығы Мэндимен достығына үнемі керіс береді. Кейінірек серияда ол Мэндимен бірдей мектепке барады және оған Мисс Хитвуд интернатындағы басқа қыздармен араласуға көмектесуге тырысады.

Селия Хамильтон – Мэнди сериясы бойынша Мэндидің ең жақсы достарының бірі. Мэнди «Тыйым салынған шатыр» кітабында Селиямен танысады. Селия Мэндимен бірге (Мисс Хитвуд мектебінде) оқиды және ол Мэндиге құпияларды шешуге көмектеседі. Олар бір күні түнде Мэнди оның бөлмесінде жылап жатқанын естігенде танысты. Селияның әкесі мектепке келгенге дейін қайтыс болған. Олар бірден жақындасып, Селия жеке бөлмеде жалғыз болғандықтан және Мэнди толы бөлмеде тұрып қалғандықтан бірге тұруды өтінді. Селияның қою қоңыр шашы, ақшыл терісі және жасыл көзі бар және ол Мэндиге қарағанда әлдеқайда тыныш. Ол мектептегі шайдан кездескен Робертке ғашық.

Этта Шоу – Этта Мэндидің әкесі Джим Шоуға үйленді, бірақ ол шын мәнінде оның анасы емес. Оның Айрин Шоу деген қызы бар, оны Мэндиге қарағанда көбірек жақсы көреді.

Джим Шоу – Мэндидің әкесі. Джим бірінші кітаптың басталуынан бұрын қайтыс болады, ол оның жерлеу рәсімімен басталады. Оның қызыл шашы мен көк көзі бар, өте көңілді және әрқашан Мэндиге қарап тұратын.

Джон Шоу – Джимнің үлкен інісі және Мэндидің ағасы және әкесі. Ол Джим қайтыс болғаннан кейін Мэндидің нағыз анасы Элизабетке үйленді. Джон ағамыз Мэндидің әкесі Джимге қатты ұқсайды делінеді. Ол өте бай. Оның көк көзге деген әлсіздігі бар, Мэнди мен оның анасының көздері сияқты.

Нед Свитуотер аға – Джимнің ең жақын досы еді. Нед – америкалық түпкілікті Чероки. Ол Мэндидің әкесіне Мэндиді аман сақтаймын деп уәде берді. Нед аға Мэндидің артынан жүреді және оған көптеген оқиғаларында қиындықтардан құтылуға көмектеседі. Нед Мэндидің құрметті ағасы. Нед аға Мандиді сүйіспеншілікпен «Папуси» деп атайды.

Мэри Элизабет Тафт – Мэндидің ата-анасын ажыратқан бай әжесі, және ол бірінші кітаптан бастап серияның қалған бөлігіне дейін қатал қарт әйелден мейірімді, ойлы әжеге қатты өзгерген сияқты.

Томми Паттон – Мэндидің досы, ол Асвильдегі Чадвик мырзаның ер балалар мектебінде оқиды. Ол Чарльстонда тұрады, бірақ Мэндиге деген сүйіспеншілігін жасырмайды және әрқашан оны мектептер арасындағы әлеуметтік іс-шараларға ертіп баруын сұрайды. Джо Томмиге қатты қызғанады.

Джонатан Линдалл Гьюер III – Мэнди мен Селияның досы, олар үйден қашып кетіп, оларды Еуропаға алып бара жатқан қайыққа жасырынған кезде кездеседі. Ол олармен Еуропаны аралап, Мэнди сияқты саяхаттарды жақсы көреді. Ол Мэндиге деген сүйіспеншілігін көрсетеді және оның досы Джо Вудардқа қызғанышпен қарайды. Ол да қызды ренжітуге құмар.

Сноуболл – Мэндидің сүйікті ақ мысығы. Ол Мэндидің әрқасынан жүреді және оған көп жағдайларда көмектеседі.

Димар Уокингстик – Мэндидің Чероки досы, ол «Чероки алтыны» кітабында танысады. Оның Мэндиге ғашық екені көрінеді.

Ца'ни Пиндар – Мэндидің тәуекелге толы Чероки туысы. Оның Саллиге деген сүйіспеншілігі бар.

Салли Свитуотер – Мэндидің тағы бір үнді досы. Салли Нед ағаның немересі. Оның Димарға ғашық екені көрінеді.

Элизабет Тафт Шоу – Мэндидің биологиялық анасы, ол оның ағасына үйленді. Ол Мэндиді қайтадан жоғалтпау үшін оған тым қатты қамқорлық көрсетеді, және оның сары шашы мен көк көзі бар.

Мисс Хитвуд – Мэнди мен Селияның интернатының қатал, бірақ әділ директоры және мұғалімі.

Мисс Хоуп – Мисс Хитвудтың көмекшісі, Мэнди мен Селияға өте мейірімді. Ол Чадвик мырзаға (39-шы кітапта) үйленеді, ол ер балалар мектебінің директоры.