Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің реформасы: мәселелер мен перспективалар

Кіріспе

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің реформасы бес негізгі мәселені қамтиды: мүшелік санаты, бес тұрақты мүшеліктің вето құқығы мәселесі, аймақтық өкілдік, кеңейтілген Кеңестің мөлшері мен жұмыс әдістері, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесі мен Бас Ассамблея арасындағы қарым-қатынас. Мүше мемлекеттер, аймақтық топтар және басқа да мүдделік топтар осы даулы мәселені алға жылжытудың әртүрлі ұстанымдарын мен ұсыныстарын жасады. Қауіпсіздік Кеңесінің кез келген реформасы үшін БҰҰ мүше мемлекеттерінің кем дегенде үштен екісінің Бас Ассамблеяда дауыс беру арқылы келісімі қажет, және оны мүше мемлекеттердің үштен екісі бекітуі керек. Бұған қоса, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің барлық тұрақты мүшелері (вето құқығы бар) де келісуі тиіс. Сыншылардың пікірінше, Франция, Америка Құрама Штаттары, Ұлыбритания, Ресей және Қытай – бес тұрақты мүше мемлекет мүше мемлекеттерге пайда әкелуі мүмкін, бірақ П5-тің (тұрақты бес мүше мемлекет) саяси көзқарастарына қарсы келетін қарарларға вето қою арқылы өз билігін теріс пайдаланды. Басты аргумент – бұл демократиялық емес және билік тұрақты мүше мемлекеттерге теңгерімсіз бөлінген, олар 1945 жылы БҰҰ құрылған кезде Екінші дүниежүзілік соғысы аяқталғанда таңдалған елдер.

Тарих

Қауіпсіздік Кеңесінің құрамы 1945 жылы белгіленді. Содан бері геосаяси жағдай күрт өзгерді, бірақ Кеңес өте аз өзгерді. Екінші дүниежүзілік соғыстың жеңімпаздары Біріккен Ұлттар Ұйымының Хартасын өздерінің ұлттық мүдделеріне сәйкес жасады, өздеріне тұрақты орын мен оған қоса вето құқығын берді. Қауіпсіздік Кеңесін реформалау Хартаға түзетулер енгізуді қажет етеді. Хартаның 108-бабында былай делінген:

«Осы Хартаға енгізілген түзетулер Біріккен Ұлттар Ұйымының барлық мүшелері үшін күшіне енеді, егер олар Бас Ассамблея мүшелерінің үштен екісінің дауысымен қабылданса және Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшелерінің үштен екісі, оның ішінде Қауіпсіздік Кеңесінің барлық тұрақты мүшелері өздерінің конституциялық рәсімдеріне сәйкес ратификацияласа». Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшелерінің санының өсуімен және жаңа мүшелердің өзіне сенімділігінің артуымен, отаршылдықтан арылу процестерімен бірге, ескі құрылымдар мен процедуралар күшейе түсті. Қауіпсіздік Кеңесіндегі орын саны мен мүше мемлекеттердің жалпы саны арасындағы тепесіздік байқалды, ал Қауіпсіздік Кеңесінің маңызды реформасы 1965 жылы ғана болды: тұрақты емес мүшелердің саны алтыдан онға дейін артты. 1992 жылы Бас хатшы болып сайланған Бутрос Бутрос-Гали БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің реформасын талқылауды қайта бастады, өйткені ол өзінің жаңа мерзімін Қауіпсіздік Кеңесінің алғашқы саммитімен бастады, содан кейін «Бейбітшілікке арналған жоспар» жариялады. Оның мақсаты – БҰҰ құрамын қайта құру және өзгерген әлемді мойындау үшін оның ескірген процедураларын жаңарту болды. 1992 жылы Жапония мен Германия Біріккен Ұлттар Ұйымына екінші және үшінші ірі қаржылық үлес қоса бастады және тұрақты орынға талап етуді бастады. Сондай-ақ, Бразилия (аумағы бойынша бесінші) және Үндістан (халық саны бойынша ең ірі) өздерінің аймақтық топтарындағы ең күшті елдер және өз аймақтарындағы маңызды ойыншылар ретінде өздерін тұрақты орынмен көрді. Бұл төрт елдің тобы кейіннен G4 деп аталды. Алайда, олардың аймақтық қарсыластары G4-тің тұрақты мүше болуына және вето құқығына қарсы болды. Олар тұрақты емес орын санын аймақтық принцип бойынша сайланатын мүшелермен кеңейтуді жақтады. Италия, Пәкістан, Мексика және Египет «Кофе клубы» және кейіннен «Консенсус үшін бірігу» деп аталған топтарды құра бастады. Сонымен қатар, Африка тобы тарихи әділетсіздіктерге байланысты және Кеңестің көп бөлігі осы континентке шоғырланғандықтан, өзіне екі тұрақты орын талап ете бастады. Бұл екі орын Африка тобы таңдаған африкалық елдер арасында ауысып отыратын тұрақты африкалық орын болар еді. Қауіпсіздік Кеңесінің реформасына вето құқығы бар тұрақты мүшелер өз ұстанымдарын асыға білдірмеді. АҚШ Жапония мен Үндістанның тұрақты мүшелігін және бірнеше қосымша тұрақты емес мүшелерді қолдады. Ұлыбритания мен Франция G4 позициясын қолдады, тұрақты және тұрақты емес мүшелердің кеңейтілуімен, Германия, Бразилия, Үндістан және Жапонияның тұрақты мүше мәртебесіне қосылуымен, сондай-ақ Кеңесте көбірек африкалық елдердің болуымен. Қытай дамушы елдердің күшті өкілдігін қолдады және Үндістанға қолдау білдірді. Ресей де Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі ретінде Үндістанның кандидатурасын қолдады.

Amendments to the present Charter shall come into force for all Members of the United Nations when they have been adopted by a vote of two thirds of the members of the General Assembly and ratified in accordance with their respective constitutional processes by two thirds of the Members of the United Nations, including all the permanent members of the Security Council. With the enlargement of the United Nations membership and increasing self confidence among the new members, going hand in hand with processes of decolonization, old structures and procedures were increasingly challenged. The imbalance between the number of seats in the Security Council and the total number of member States became evident, and the only significant reform of the Security Council occurred in 1965: this included an increase in the non permanent membership from six to 10 members. With Boutros Boutros Ghali elected as Secretary General in 1992, the reform discussions of the UN Security Council were launched again as he started his new term with the first ever summit of the Security Council and then published "An Agenda for Peace". His motivation was to restructure the composition and arguably anachronistic procedures of the UN organ to recognize the changed world. By 1992, Japan and Germany had become the second and third largest financial contributors to the United Nations, and started to demand a permanent seat. Also Brazil (fifth largest country in terms of territory) and India (largest country in terms of population) as the most powerful countries within their regional groups and key players within their regions saw themselves with a permanent seat. This group of four countries formed an interest group later known as the G4. On the other hand, their regional rivals were opposed to the G4 becoming permanent members with a veto power. They favored the expansion of the non permanent category of seats with members to be elected on a regional basis. Italy, Pakistan, Mexico and Egypt started to form an interest group, known as the "Coffee Club" and later "Uniting for Consensus". Simultaneously, the African Group started to demand two permanent seats for themselves, on the basis of historical injustices and because much of the council's agenda is concentrated in that continent. Those two seats would be permanent African seats, that would rotate between African countries chosen by the African group. The existing permanent members, each holding the right of veto on Security Council reform, announced their positions reluctantly. The United States supported the permanent membership of Japan and India, and a small number of additional non permanent members. The United Kingdom and France essentially supported the G4 position, with the expansion of permanent and non permanent members and the accession of Germany, Brazil, India, and Japan to permanent member status, as well as more African countries on the council. China supported the stronger representation of developing countries, voicing support for India. Russia has also endorsed India's candidature for a permanent seat on the Security Council.

Бас Ассамблеяның арнайы тобы

Қауіпсіздік Кеңесінің реформасы жөніндегі Бас Ассамблеяның жұмыс тобы (Қауіпсіздік Кеңесінің құрамындағы тең өкілдік және мүшелерінің санын арттыру мәселесі бойынша) реформа жөніндегі үкіметаралық келіссөздерге кіру үшін ұсынылатын компромистік шешімдерді қамтитын баяндама ұсынды. Баяндамада қолданыстағы кезеңдік/аралық тәсілдер негізге алынып, "уақыт бойынша жол картасы" ұсынылады. "Уақыт бойынша жол картасы" мүше мемлекеттердің қысқа мерзімді үкіметаралық келіссөздерге енгізілетін мәселелерді анықтаудан бастауын көздейді. "Уақыт бойынша жол картасының" маңызды бөлігі – жақын арада қол жеткізілген реформаларға қатысты өзгерістерді талқылауға және қазір келісуге келмейтін мәселелерді қайта қарауға арналған міндетті қарау конференциясын өткізу.

Қатысушылардың санының өсуі

Азияның жеткіліксіз өкілдігі БҰҰ-ның заңдылығына қауіпті сынды құрайды, және әлемдегі ең сергелек және көп халқы бар аймақ жаһандық аренада маңыздырақ роль атқара бастаған сайын бұл қауіп күшейе түседі. Мәселені шешудің бір жолы – кем дегенде төрт азиялық орын қосу: Үндістан үшін бір тұрақты орын, Жапония мен Оңтүстік Корея бірлесіп атқаратын (мысалы, екі жылдық, бір жылдық кезектілікпен), АСЕАН елдері үшін (топты бір сайлау округі ретінде көрсететін) және қалған Азия елдері арасында айналатын төртінші орын. | Джеффри Сакс, Колумбия университеті

Бірлік үшін келісім

2005 жылдың 26 шілдесінде БҰҰ-ға мүше бес ел – Италия, Аргентина, Канада, Колумбия және Пәкістан, Италия жетекшілігіндегі "Бірігу үшін келісім" деп аталатын үлкен елдер тобынан өкілдік етіп, Бас Ассамблеяға бес тұрақты мүшелікті сақтап, тұрақты емес мүшелердің санын 20-ға дейін арттыруды көздейтін тағы бір жобаны ұсынды. 2011 жылдың мамыр айында 120 БҰҰ мүше мемлекеті Римде өткен "Бірігу үшін келісім" отырысына қатысты.

Бразилия

Бразилия – халық саны, ЖІӨ және жер көлемі жағынан Латын Америкасындағы ең ірі мемлекет. Ол әлемдегі ең көп халқы бар жетінші, ең үлкен ЖІӨ-сі бар тоғызыншы, қорғаныс бюджеті бойынша он бірінші және жер көлемі бойынша бесінші орында тұр. Физикалық көлемі, халқы және ЖІӨ көрсеткіштері бойынша әлемнің алғашқы ондығына кіретін бес елдің бірі (қалғандары – Қытай, Ресей және АҚШ-пен бірге G4 мүшесі Үндістан). Сонымен қатар, Оңтүстік Америка – Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты өкілдігі жоқ үш мекенделген континенттің (қалғандары – Африка және Океания) бірі. Бразилия Қауіпсіздік Кеңесіне он бір рет сайланды. Ол БҰҰ-ның Таяу Шығыстағы бейбітшілік сақтау операцияларына, бұрынғы Бельгия Конгосына, Кипрге, Мозамбикке, Анголаға, соңғы кезде Шығыс Тимор мен Гаитиге әскерлерін жіберді. Бразилия БҰҰ-ның тұрақты бюджетіне үлкен үлес қосатын елдердің бірі. 1945 жылы БҰҰ құрылғанға дейін Франклин Д. Рузвельт Бразилияны Қауіпсіздік Кеңесіне қосу үшін күш-жігер жұмсады, бірақ Ұлыбритания мен Кеңес Одағы бас тартты. АҚШ Бразилияның мүшелігін қолдауға дайын екенін, бірақ вето құқығын қолданбайтынын көрсетті. 2011 жылдың маусым айында Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес АҚШ үкіметінің Бразилияны Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі ретінде толық қолдауын ұсынды. Бразилияны қазіргі тұрақты мүшелердің үшеуі – Франция, Ресей және Ұлыбритания қолдады. Қытай Бразилияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы рөлін арттыруды қолдайды, бірақ Қауіпсіздік Кеңесіне мүшелікке тікелей қолдау көрсеткен жоқ. Бразилияның тұрақты мүшелікке ие болуын Португал тілінде сөйлейтін елдер қауымдастығы (CPLP) да қолдайды, ал Бразилия және басқа G4 елдері өзара ұсыныстарында қолдасады. Бразилияның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты мүшелігін жақтаған басқа елдер: Австралия, Чили, Финляндия, Гватемала, Индонезия, Филиппин, Словения, Оңтүстік Африка және Вьетнам.

Brazil is the largest country in Latin America in terms of population, GDP and land area. It has the seventh largest population, ninth largest GDP, eleventh largest defence budget, and has the fifth largest land area in the world. It is one of only five countries that ranks among the top ten globally in terms of physical size, population, and GDP (the others being fellow G4 member India, together with China, Russia and the United States). Furthermore, South America is one of three inhabited continents (the other two being Africa and Oceania) without permanent representation on the Security Council. Brazil has been elected eleven times to the Security Council. It has contributed troops to UN peacekeeping efforts in the Middle East, the former Belgian Congo, Cyprus, Mozambique, Angola, and more recently East Timor and Haiti. Brazil is one of the main contributors to the UN regular budget. Prior to the UN's founding in 1945, Franklin D. Roosevelt lobbied for Brazil to be included on the Security Council, but the UK and the Soviet Union refused. The United States has sent strong indications to Brazil that it was willing to support its membership; albeit, without a veto. In June 2011, the Council on Foreign Relations recommended that the U. S. government fully endorse the inclusion of Brazil as a permanent member of the Security Council. Brazil has received backing from three of the current permanent members, namely France, Russia and United Kingdom. China has expressed support for Brazil taking a bigger role in the United Nations, but has yet to give any direct support for membership in the UNSC. Brazilian elevation to permanent membership is also supported by the Community of Portuguese Language Countries (CPLP), and Brazil and the other G4 nations mutually support each other in their bids. Other countries that advocate permanent Brazilian membership of the UNSC include Australia, Chile, Finland, Guatemala, Indonesia, the Philippines, Slovenia, South Africa, and Vietnam.

Германия

Германия Жапониядан кейін БҰҰ тұрақты бюджетіне ең көп үлес қосушы үшінші ел болып табылады және осыған байланысты, Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелігіне талапкер. Германия біріккен мемлекет ретінде Қауіпсіздік Кеңесіне төрт рет, ал бөлінген кезде үш рет (Батыс үшін екі рет, Шығыс үшін бір рет) тұрақты емес мүше болып сайланды. Франция өзінің жақын серіктесі үшін БҰҰ-да тұрақты орын алуға шақырды: «Германияның белсенділігі, оның үлкен держава ретіндегі орны, оның халықаралық ықпалы – Франция оларды Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты орынмен мойындалғанын қалайды», – деді Франция президенті Жак Ширак 2000 жылы Берлинде сөйлеген сөзінде. Германияның бұрынғы канцлері Герхард Шредер де Германияның ұсынысын қолдаған елдердің бірі ретінде Ресейді атады. Италия мен Нидерланды, керісінше, Германияның Франция мен Ұлыбританиядан кейін үшінші еуропалық мүше болуының орнына, Кеңесте Еуропалық Одақтың ортақ орынды ұсынуын ұсынады. Бұрынғы Германияның сыртқы істер министрі Йошка Фишер Германияның да еуропалық ортақ орынды қабылдайтынын айтты, бірақ Франция өзінің орындығынан бас тартатынына сенімділік болғанша, Германияның да орынға ие болуы керек. Оның ұсынысын Жапония, Үндістан, Бразилия, Франция, Ұлыбритания және Ресей, сондай-ақ басқа да елдер қолдады. Бұл мәселе бойынша бастапқыда үнсіз болған канцлер Ангела Меркель 2007 жылдың қыркүйек айында БҰҰ Бас Ассамблеясында сөйлеген сөзінде Германияның ұсынысын қайталады. 2011 жылдың шілдесінде Меркельдің Кения, Ангола және Нигерияға жасаған сапарының бір бөлігі Германияның Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты орын алуына Африка елдерінен қолдау іздеу мақсатымен жасалғаны болжалды. 2021 жылдың 30 маусымында Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Доминик Рааб пен оның неміс әріптесі Хайко Маас бірлескен мәлімдемеде Германияның Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты мүше болып қосылуын қолдады, бұл туралы БҰҰ-ға кететін неміс елшісі Кристоф Гейсген сол күні бұрын айтқан болатын.

Germany is the third largest contributor to the U. N. regular budgets next to Japan, and as such, argues for a permanent Security Council seat. Germany has been elected to the Security Council as a non permanent member four times as a unified state, as well as three times when it was divided (twice for the West, once for the East). France has explicitly called for a permanent seat in the UN for its close partner: "Germany's engagement, its ranking as a great power, its international influence—France would like to see them recognized with a permanent seat on the Security Council", French president Jacques Chirac said in a speech in Berlin in 2000. The former German Chancellor, Gerhard Schröder, also identified Russia, among other countries, as a country that backed Germany's bid. Italy and the Netherlands on the contrary, suggest a common European Union seat in the Council instead of Germany becoming the third European member next to France and the United Kingdom. The former German Foreign Minister Joschka Fischer said that Germany would also accept a common European seat, but as long as there is little sign that France will give up her own seat, Germany should also have a seat. Its bid is supported by Japan, India, Brazil, France, the United Kingdom and Russia, among other countries. Chancellor Angela Merkel, who had initially been quiet on the issue, re stated Germany's bid in her address to the UN General Assembly in September 2007. In July 2011, Merkel's trip to Kenya, Angola, and Nigeria was thought to be motivated, in part, by the goal of seeking support from African countries for Germany's bid for a permanent seat on the Security Council. On 30 June 2021, UK Foreign Minister Dominic Raab and his German counterpart Heiko Maas called in a joint statement for Germany to permanently join the United Nations Security Council, after outgoing German UN ambassador Christoph Heusgen said earlier in the day that needed to happen in order to reflect the shifting global power balance.

Үндістан

Үндістан – Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыған, жоғары құрметке ие мүшесі. Ол көптеген жағынан көшбасшы. Менің сенімділігімше, бұл факт Бас Ассамблея мүшелерінің назарынан тыс қалмайды. | Деннис Фрэнсис

Үндістан Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылтайшы мүшесі болып табылады. 1945 жылы (Британдық Радж кезінде) БҰҰ-ға қосылған Үндістан, 1947 жылы тәуелсіздік алғанға дейін екі жыл бұрын, БҰҰ бейбітшілік сақтау миссияларына әскерлерді үнемі қосқан екінші және ірілігі жағынан ең үлкен елдердің бірі. "Foreign Policy" журналы былай деп мәлімдейді: "Үндістанның халықаралық беделі ұзақ жылдар бойы БҰҰ бейбітшілік сақтау ісіндегі рөлімен қалыптасқан. Соңғы 50 жылда БҰҰ миссияларында 100 мыңнан астам үнді әскері қызмет еткен. Бүгінде Үндістанның 8500-ден астам бейбітшілік сақтаушысы өңірдегі миссияларда қызмет етеді, бұл БҰҰ-ның бес ірі державасының біріктірілген күштерінен екі есе көп". 2010 жылдың қараша айында АҚШ президенті Барак Обама Үндістанның тұрақты орынға үміткерлігін қолдап, Үндістанның "Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау миссияларына үлкен үлес қосып келген ұзақ тарихы" бар екенін атап өтті. Қазіргі уақытта ел әлемдегі ең көп халқы бар мемлекет және әлемдегі ең ірі либералды демократия болып табылады. Сондай-ақ, ол номиналды ЖІӨ бойынша әлемдегі бесінші және сатып алу қабілеті бойынша үшінші ірі экономика. Қазіргі уақытта Үндістан әлемдегі екінші ірі әрекеттегі қарулы күштерді (Қытайдан кейін) ұстап тұрады және ядролық қаруға ие мемлекет. "International Herald Tribune" газеті былай деп жазады: "Күні тұлғасында, Үндістанға орын берілсе, бұл орган өкілдігі жағынан жақсарып, демократиялық болады. Үндістан мүше болған жағдайда Кеңес заңдырақ және тиімдірек болады". Үндістанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болуына Франция, Ресей, Ұлыбритания және АҚШ сияқты бес тұрақты мүше елдің төртеуі қолдау көрсетіп отыр. 2011 жылдың 15 сәуірінде Қытай Біріккен Ұлттар Ұйымында Үндістанның рөлін арттыруды ресми түрде қолдады, бірақ Үндістанның Қауіпсіздік Кеңесіндегі амбицияларын нақты түрде қолдамады. Бірнеше айдан кейін Қытай Үндістанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болуына қолдау білдірді, бірақ Үндістан Жапонияның кандидатурасын қолдамаса ғана, себебі Жапонияның Қытаймен қарым-қатынасы шиеленіскен. G4 елдерінің құрамына кіретін Үндістанды Бразилия, Германия және Жапония тұрақты орынға ие болуы үшін қолдап отыр. Көптеген елдер БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болуы үшін Үндістанды ашық түрде қолдайды. Жалпы алғанда, Африка Одағы да Үндістанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болуына қолдау білдіреді.

India is a founding member of the United Nations. India, which joined the U. N. in 1945 (during the British Raj), two years before independence in 1947, is the second largest and one of the largest constant contributors of troops to the United Nations peacekeeping missions. Foreign Policy magazine states that, "India's international identity has long been shaped by its role in U. N. peacekeeping, with more than 100,000 Indian troops having served in U. N. missions during the past 50 years. Today, India has over 8,500 peacekeepers in the field, more than twice as many as the U. N.'s five big powers combined." In November 2010, then US President Barack Obama publicly supported India's bid for a permanent seat, citing India's "long history as a leading contributor to United Nations peacekeeping missions". The country currently has the world's largest population and is the world's largest liberal democracy. It is also the world's fifth largest economy by nominal GDP and third largest by purchasing power parity. Currently, India maintains the world's second largest active armed force (after China) and is a nuclear weapon state. The International Herald Tribune has stated: "Clearly, a seat for India would make the body more representative and democratic. With India as a member, the Council would be a more legitimate and thus a more effective body." India's bid for permanent member of UNSC is now backed by four of the five permanent members, namely France, Russia, United Kingdom and United States. On 15 April 2011, China officially expressed its support for an increased Indian role at the United Nations, without explicitly endorsing India's Security Council ambitions. A few months later, China endorsed Indian candidacy as a permanent UNSC member provided that India revokes its support for Japanese candidacy, given that Japan has a strained relationship with China. As part of the G4 nations, India is supported by Brazil, Germany, and Japan for the permanent seat. Many other countries explicitly and openly support India for UNSC permanent seat. As a whole, the African Union also supports India's candidacy for permanent member of the UNSC.

Жапония

Жапония, БҰҰ-ға 1956 жылы қосылған, Ұйымның тұрақты бюджетіне ең көп үлес қосатын үшінші ел болып табылады. Оның төлемдері 2010 жылға дейін шамамен екі онжылдық бойы Ұлыбритания, Франция, Қытай және Ресейдің төлемдерінің жалпы сомасынан асып түсті. Жапония ірі ресми даму көмегін ұсынатын елдердің бірі. Осылайша, Жапония мен Үндістан жаңа тұрақты орындарға ең мүмкін үміткерлер саналады. Қытай, егер Үндістан өтінімін Қытаймен қарым-қатынасы шиеленіскен Жапониямен байланыстырмаса, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты орын алу үшін Үндістанның бастамасын қолдауға дайын екенін мәлімдеді. Бұл Жапония мен Үндістанның G4 тобының мүшелері екенін және бір-бірінің кандидатурасын қолдайтынын ескерсек, Үндістанның позициясына қайшы келуі мүмкін. Жапония Қауіпсіздік Кеңесіне он бір рет тұрақты емес мүше болып сайланды. АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс Токиодағы София университетінде сөйлеген сөзінде: «Жапония өз еңбегімен және ерекшелігімен әлем елдері арасында лайықты орнын иеленді. Сондықтан АҚШ БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Жапонияның тұрақты мүше болуын толық қолдайды», – деді. Оның алдыңғысы Колин Пауэлл Жапония Конституциясының 9-бабы елді өзін-өзі қорғаудан басқа жағдайда соғысқа қатысудан тыйым салатынын айтып, Жапонияның тұрақты мүшелігіне қарсылық білдірді. 2022 жылдың мамырында АҚШ президенті Джо Байден премьер-министр Фумио Кишидамен өткен кездесуде «АҚШ реформаланған Қауіпсіздік Кеңесіне Жапонияның тұрақты мүше болуын қолдайды» деді. Жапонияның өтінімін Моңғолия, Таиланд, Камбоджа, Индонезия, Малайзия, Сингапур, Бангладеш, Филиппин және Вьетнам сияқты бірқатар Азия елдері қолдады – бәрі де Жапониядан несие және/немесе шетелдік инвестициялар алған елдер. G4 елдері – Германия, Бразилия және Үндістан, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесіне мүше болуға үміткер Франция мен Ұлыбритания да Жапонияның кандидатурасын қолдайды. Жапония аймаққа қаржылық көмекті арттыруға келіскендіктен, Австралия, Кук аралдары, Микронезия Федеративтік Штаттары, Фиджи, Кирибати, Маршалл аралдары, Науру, Жаңа Зеландия, Ниуэ, Палау, Папуа-Жаңа Гвинея, Самоа, Соломон аралдары, Тонга, Тувалу және Вануату да Жапонияны қолдайды. Дегенмен, Жапонияның әскери өткеніне қатысты мәселелерді қабылдауға құлшынбауына байланысты Оңтүстік Корея және Қытай сияқты Шығыс Азия елдерінен қарсылық күшті.

Japan, which joined the UN in 1956, is the third largest contributor to the UN's regular budget. Its payments had surpassed the sum of those of the United Kingdom, France, China and Russia combined for nearly two decades before 2010. Japan has been one of the largest Official development assistance donor countries. Thus, Japan, along with India, are considered the most likely candidates for two of the new permanent seats. China has stated that it was ready to support India's move for a permanent seat on the UNSC if India did not associate its bid with Japan, which has a strained relationship with China. This may be contrary to the Indian stand since Japan and India are both members of the G4 and support each other's candidature. Japan has been elected to the Security Council for eleven terms as a non permanent member. While U. S. Secretary of State, Condoleezza Rice, speaking at Sophia University in Tokyo, said, "Japan has earned its honorable place among the nations of the world by its own effort and its own character. That's why the United States unambiguously supports a permanent seat for Japan on the United Nations Security Council." Her predecessor, Colin Powell, had objected to Japanese permanent membership because Article 9 of the Japanese Constitution forbids the country from going to war unless in self defence. In May 2022, US president Joe Biden stated in a meeting with prime minister Fumio Kishida that “the United States will support Japan becoming a permanent member of a reformed security council”. Some other Asian nations have expressed support for Japan's application, including Mongolia, Thailand, Cambodia, Indonesia, Malaysia, Singapore, Bangladesh, the Philippines, and Vietnam—all major recipients of loan and/or foreign investment from Japan. The other G4 countries—Germany, Brazil, and India, who are also bidding for Security Council seats—along with France and the United Kingdom, also back Japan's bid. Australia, the Cook Islands, the Federated States of Micronesia, Fiji, Kiribati, the Marshall Islands, Nauru, New Zealand, Niue, Palau, Papua New Guinea, Samoa, the Solomon Islands, Tonga, Tuvalu, and Vanuatu support Japan since Japan agreed to increase financial aid to the region. However, much opposition come from its East Asian neighbors such as South Korea and China due to Japan's reluctance to accept its militant past.

Ветоны реформалау

Қауіпсіздік Кеңесі қазіргі әлемге сәйкес келмейді. Мен мүше мемлекеттерді осы мәселе бойынша жан-жақты диалог жүргізуге шақырдым. Бұл диалогты БҰҰ Бас Ассамблеясында жалғастырғым келеді, бірақ тұрақты мүшелер келіспейді. |Антониу Гутерриш

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің (ҚК) «вето құқығы» жиі БҰҰ-дағы маңызды мәселе ретінде айтылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысының V тарауында орнатылған вето құқығын пайдалана отырып, ҚК-нің бес тұрақты мүшесінің кез келгені өздеріне ұнамайтын кез келген (процедуралық емес) ҚК қарар жобасын қабылдауға кедергі келтіре алады. Ветоның тек қана қаупі резолюция мәтінінде өзгерістер жасауға немесе оны мүлдем тоқтатуға ("кепселік вето") әкелуі мүмкін. Нәтижесінде, вето құқығы кеңеске халықаралық деңгейдегі маңызды мәселелерді шешу үшін әрекет етуіне жиі кедергі келтіреді және БҰҰ институтының барлық деңгейінде "P5" елдеріне зор ықпал етеді. Мысалы, Қауіпсіздік Кеңесі Суық соғыс кезеңіндегі көптеген маңызды қақтығыстар бойынша резолюция қабылдаған жоқ, оның ішінде Варшава шартының Чехословакияға басып кіруі, Вьетнам соғысы және кеңес-афған соғысы. Израиль мен Палестина арасындағы қақтығыс сияқты қазіргі мәселелерді қарастыратын резолюциялар да ветоның қолданылуына немесе қолдану қаупіне байланысты зор әсерге ие. Сонымен қатар, вето БҰҰ Бас хатшысын таңдауға, сондай-ақ БҰҰ Жарғысына енгізілетін кез келген түзетулерге қолданылады, бұл "P5" елдеріне осы процестерге үлкен ықпал етеді. Қытай Масуд Азхарды жаһандық террористер тізіміне қосу туралы Үндістанның ұсыныстарына бірнеше рет вето қойды. Азхар – БҰҰ-ның террористік ұйым деп таныған Jaish e Mohammed ұйымының басшысы. БҰҰ-ның халықаралық қауіпсіздікке төнген қауіп-қатерлерге тиімді жауап беру және оларға ден қою қабілетін арттыру туралы талқылаулар көбінесе ҚК вето құқығын реформалауды қамтиды. Ұсыныстарға мыналар кіреді: ветоны маңызды ұлттық қауіпсіздік мәселелерімен шектеу; ветоны қолданудан бұрын бірнеше мемлекеттің келісімін алу; ветоны толығымен жою; және Жарғының 106-бабында көзделген кезеңге өту, ол консенсус принципін сақтауды талап етеді. Ветоны реформалау өте қиын болады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысының 108 және 109-баптары "P5" елдеріне Жарғыға кез келген түзетулерге вето құқығын береді, олар өздері иеленетін ҚК вето құқығына кез келген өзгерістерді бекітуге міндетті. 2013 жылы Франция Қауіпсіздік Кеңесінің бес тұрақты мүшесінің жаппай қырғынды тоқтату үшін әрекет етуге қарсы вето қолданудан өзін-өзі шектеуін ұсынды.

The UNSC "power of veto" is frequently cited as a major problem within the UN. By wielding their veto power (established by Chapter V of the United Nations Charter), any of the UNSC's five permanent members can prevent the adoption of any (non "procedural") UNSC draft resolution not to their liking. Even the mere threat of a veto may lead to changes in the text of a resolution, or it being withheld altogether (the so called "pocket veto"). As a result, the power of veto often prevents the council from acting to address pressing international issues and affords the "P5" great influence within the UN institution as a whole. For example, the Security Council passed no resolutions on most major Cold War conflicts, including the Warsaw Pact invasion of Czechoslovakia, the Vietnam War, and the Soviet–Afghan War. Resolutions addressing more current problems, such as the conflict between Israel and Palestine or Iran's suspected development of nuclear weapons, are also heavily influenced by the veto, whether its actual use or the threat of its use. Additionally, the veto applies to the selection of the UN's Secretary General, as well as any amendments to the UN Charter, giving the P5 great influence over these processes. China has exercised its veto several times on India's resolutions to put Masood Azhar on a list of global terrorists. Azhar is the head of Jaish e Mohammed, which has been designated as a terrorist group by the United Nations. Discussions on improving the UN's effectiveness and responsiveness to international security threats often include reform of the UNSC veto. Proposals include: limiting the use of the veto to vital national security issues; requiring agreement from multiple states before exercising the veto; abolishing the veto entirely; and embarking on the transition stipulated in Article 106 of the Charter, which requires the consensus principle to stay in place. Any reform of the veto will be very difficult. Articles 108 and 109 of the United Nations Charter grant the P5 veto over any amendments to the Charter, requiring them to approve of any modifications to the UNSC veto power that they themselves hold. In 2013, France proposed self regulation by the five permanent members of the Security Council to refrain from using it against taking action to stop mass atrocities.

Түркия

Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоғанның БҰҰ Бас Ассамблеясының 75 жылдығымен құттықтауға арналған жазбадағы ресми мәлімдемесіне сәйкес:

Ұлыбритания мен Франция

Біріккен Корольдік пен Франция Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесін реформалау мәселесінде ұқсас пікірде. Даунинг-стрит, 10-шы үйдің ресми мәлімдемесінде айтылғандай: