Канада конституциялық құқығындағы 1881 жылғы маңызды іс

Кіріспе

Канаданың конституциялық заң ісі – 1881

Citizens Insurance Co of Canada v Parsons – бұл Канаданың маңызды конституциялық ісі, сол кезде Британ империясының ең жоғары апелляциялық соты болған Тайлық Кеңесінің Сот комитетімен шешілген. Іс федералды парламент пен провинциялық заң шығарушы органдар арасындағы өкілеттіктердің бөлінуіне қатысты маңызды мәселені шешті. Онтарио премьер-министрі Оливер Моваттың қолдаған провинциялық билікке қатысты көзқарасы, кең провинциялық өкілеттіктер үшін конституциялық негіз қалауды және премьер-министр Джон А. Макдональдтың қолдаған Конфедерацияның орталықтандырылған көзқарасын азайтуды бастады. Даулы мәселе – 1867 жылғы Британ Солтүстік Америка заңының (қазіргі Конституция заңы, 1867) 92(13) бабына сәйкес провинциялық заң шығарушы биліктің меншік және азаматтық құқықтарға қатысты юрисдикциясы, 91(2) бабына сәйкес сауда мен коммерцияға қатысты федералды билікпен салыстырғанда қандай көлемде екендігі болды. Сот комитеті провинциялық биліктің жеке бизнес келісімшарттарын, осы жағдайда сақтандыру келісімшарттарын реттеуді қамтитынын, ал федералды сауда және коммерция билігінің бүкіл Канадаға әсер ететін мәселелерге қатысты екенін, бірақ жекелеген бизнесті реттеуге дейін жетпейтінін анықтады. Іс мәселесі сақтандыру заңына қатысты болғанымен, шешімнің конституциялық аспектісі ауқымды болды. Сот комитеті федералды сауда және коммерция билігінің кең ауқымын қабылдамады және провинциялық мүлік пен азаматтық құқықтар билігінің маңызды түсіндірмесін қалыптастырды. Бұл іс Канаданың Жоғарғы соты өкілеттіктерді бөлу ісінде жиі сілтеме жасайды.

Фактикалық негіз

Үш жеке сот ісі бөлек қарастырылды, бірақ олар бірдей конституциялық мәселені көтергендіктен, Канаданың Жоғарғы Соты оларды апелляциялық шағымда бірге қарады. Уильям Парсонс Онтарио штатының Оранжвилл қаласындағы аппараттық дүкеннің иесі болды, ол Канаданың «Азаматтар сақтандыру компаниясы» ұсынған сақтандыру полисімен қамтылған. Полистің жасалған күні ол «Батыс сақтандыру компаниясымен» да осындай полисі болған. 1877 жылдың тамыз айында дүкен өртенген кезде «Азаматтар сақтандыру компаниясы» «Батыс полисін» жарияламауының өзінің полисінің шарттарын бұзғаны және Онтарио штатының «Өртке қарсы сақтандыру полисі туралы заңына» сәйкес заңдық талапты бұзғаны үшін төлеуден бас тартты. Парсонс полис бойынша төленуін талап ету үшін сотқа жүгінді және ол провинциялық заңның ұсынылу талаптарына сәйкес келмейтінін мәлімдеді. Парсонстың «Queen Insurance» компаниясымен де сақтандыру полисі болған. Ол өртке байланысты сақтандыру полисін талап еткенде, «Queen Insurance» компаниясы бірнеше себептермен, соның ішінде басқа компаниямен жасалған сақтандыру шарты жасырылған деген аргументпен төлеуден бас тартты. Сақтандыру компанияларының өкілдері провинциялық заңның конституциялық екендігіне екі негізгі тұрғыдан қарсылық білдірді: 1) сақтандыру бизнесі 1867 жылғы Конституциялық актінің 91-бабының 2-тармағында Парламентке берілген «сауда және коммерция» мәселесі ретінде федералды Парламенттің ерекше құзырында болды, демек провинциялық биліктен тыс; және 2) сақтандыру компаниялары федералды үкімет немесе британдық заң бойынша тіркелген және олардың корпоративтік жарғыларымен өртке қарсы сақтандыру бизнесін жүргізуге уәкілді болғандықтан, провинциялық заңдар олардың сақтандыру шартында шектеулер қоя алмайды. Жоғарғы сот шешіміне қарсы дауыс берген Анри Эльзеар Ташеро мен Джон Веллингтон Гвинн премьер-министр Джон А. Макдональдқа қажет болған жағдайда шешімді жеке кеңес комитетіне шағымдану үшін араласуды қарастыруды кеңес берді. Гвинн атап айтқанда: «Азаматтар сақтандыру компаниясы» жеке кеңеске шағым түсірді, ал Моват провинция Парсонстың шығындарын көтеру арқылы және оның адвокаттарына провинциялық заң шығару құзыреті кеңінен анықталуы керек және федералды үкімет оған қол сұғуға құқығы жоқ деп мәлімдеу арқылы іске әсер етті.

There were three separate court cases which were tried separately, but heard together on appeal by the Supreme Court of Canada, as they raised the same constitutional issue. William Parsons was the owner of a hardware store in Orangeville, Ontario, covered by an insurance policy provided by Citizens' Insurance Company of Canada. At the time the policy was issued, he had a similar policy in effect with the Western Assurance Company. When the store burnt down in a fire in August 1877, Citizens' Insurance refused to pay on the basis that the nondisclosure of the Western policy violated the terms of its policy, and also breached a statutory condition, under Ontario's Fire Insurance Policy Act. Parsons sued to collect on the policy and contended that it did not comply with the presentation requirements of the provincial Act. Parsons also had an insurance policy with Queen Insurance Company. When he claimed on that insurance policy for the fire, Queen Insurance refused to pay for a number of reasons, including the same argument that there was an undisclosed contract for insurance with another company. Counsel for the insurance companies challenged the constitutionality of the provincial statute on two main grounds: (1) the business of insurance was within the exclusive jurisdiction of the federal Parliament, as a matter of "trade and commerce", assigned to Parliament by s. 91(2) of the Constitution Act, 1867, and therefore beyond provincial authority; and (2) the insurance companies were incorporated by the federal government or under British law, and authorised by their corporate charters to carry on the business of fire insurance, so provincial laws could not restrict their contracts of insurance. Henri Elzéar Taschereau and John Wellington Gwynne, who dissented in the Supreme Court decision, advised Prime Minister John A. Macdonald to consider intervening if necessary to have the decision appealed to the Judicial Committee of the Privy Council. In particular, Gwynne said:

Citizens' Insurance appealed to the Privy Council, and Mowat asserted his influence on the case by having the province assume Parson's costs and by briefing his lawyers to argue that the provincial legislative jurisdiction should be broadly defined, and the federal government could not encroach upon it.

Таза кеңесте

Жоғарғы Соттың шешімі күшінде қалды. Алайда, кейбір уақытша жазбалардың түсіндірілуіне қатысты мәселелер болғандықтан, Корольдік соттың үкімі жойылды және мәселе қайта қарау үшін сол сотқа қайтарылды. Британдық судья Монтег Смит, жалпы ереже ретінде, 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңының қалыпты заң ретінде түсіндірілуі керек екенін айтты.

Федералды компанияларды құру

Ташеро Ж., оның пікірінше, егер Канада Парламенті сауда және коммерция бойынша компанияларды реттеу құқығына ие болмаса, онда компанияларды құру құқығына да ие болмайды деп алаңдаған. Смит федералдық корпорация құқығы 91-баптың кіріспе сөздерінен туындайды деп мәлімдеді:

92(11)-бап провинциялық заң шығарушы органдарға «Облыстық мақсаттарға арналған компанияларды тіркеу» құқығын берді, сондықтан Смит былай деп мәлімдеді:

Дегенмен, компанияларды тіркеу құқығы келісімшарттарды реттеудің эксклюзивті құқығын бермейді.