Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік әскери офицер және жазушы (1783–1866)
Russian military officer and writer (1783–1866)
Надежда Андреевна Дурова (Надежда Андреевна Дурова; 17 қыркүйек 1783 – 21 наурыз 1866), сондай-ақ Александр Дуров, Александр Соколов және Александр Андреевич Александров аттарымен де белгілі, Наполеон соғыстарына қатысқан орыс атты әскерінің сарбазы және жазушысы. Туған кезде әйел деп тіркелген ол үйден қашып, улан (жеңіл атты әскер) полкіне ер адам ретінде қосылды. Ол соғысқа қатысып, қызметтен кейін естеліктерін жариялады. Ол Ресей армиясындағы алғашқы әйел офицерлердің бірі саналады. Батылдығы үшін Георгий орденімен марапатталды. Оның шығармасының атауы оның гендерлік идентитіне қатысты тарихи және ғылыми пікірталастарды қамтиды: Александров өзінің еркек есімімен – «Александровтың жазбалары» деп басылғанын қалаған, бірақ баспагер Александр Пушкин оны оның қалауына қарсы «Н. А. Дурованың жазбалары» деп өзгертті, ал кітаптың бірінші басылымының редакторы оны одан да әйелдік атаумен – «Кавалерия қызы» деп қайта атады.
Nadezhda Andreyevna Durova (Надежда Андреевна Дурова; September 17, 1783 – March 21, 1866), also known as Alexander Durov, Alexander Sokolov and Alexander Andreevich Alexandrov, was a Russian cavalry soldier and writer who participated in the Napoleonic Wars. Assigned female at birth, he ran away from home and lived as a man while enlisting in an uhlan (light cavalry) regiment. He participated in the war, and published his memoirs after his service. He is regarded as one of the first known female officers in the Russian military. He received the Cross of St. George for bravery. Its title encompasses much of the historical and scholarly debate over how to refer to his gender: Alexandrov himself wanted it published as Notes of Alexsandrov under his male name, but to his distress publisher Aleksandr Pushkin changed it to the feminine Notes of N. A. Durova, and the editor of the first book edition retitled it to the even more feminine Cavalry Maiden.
Ерте өмірбаяны
Александр Андреевич Александров 1783 жылдың 17 қыркүйегінде Надежда Дурова болып дүниеге келді, ал басқа дереккөздерде ол Киевтегі немесе Херсон қаласындағы әскер лагерінде туған деп айтылады. Оның анасы Полтавадан бай жер иелерінің отбасынан шыққан және өз әкесінің қалауына қарсы тұрып үйленген. Олар ұл тілеген, бірақ орнына Надежда дүниеге келді, бұл оның анасын қатты ренжітті. Әкесі оны бала кезінде, зорлық көрсеткен анасы оны жылдам келе жатқан каретадан терезеден лақтырып алғаннан кейін, солдаттарының қамқорлығына тапсырды. Кішкентай кезінде Дурова барлық стандартты әскери командаларды үйренді, ал сүйікті ойыншығы – патроны жоқ мылтық болды. Әкесі қызметтен шыққаннан кейін де ол сынған қылыштармен ойнап, отбасын қорқытып, сындыруға болмайтын деп санайтын биік жылқыны жасырын қолға түсірді. 1801 жылы ол өзінен жеті жас үлкен Сарапул судьясы Василий Стефанович Черновқа үйленді және 1803 жылдың 4 қаңтарында ұлы дүниеге келді. 1806 жылдың 17 қыркүйегінде Александр Соколов деген атпен поляк атты полкіне (кейіннен улан полкі деп аталды) қатысты. Ұлттық сезімі жоғары Дурова армиядағы өмірді бостандық деп санады. Ол жануарларды және табиғатты жақсы көретін, бірақ дәстүрлі әйелдерге тән жұмыстарға қабілетсіз деп ойлады. Ол өзінің естеліктерінде анасымен болған бақытсыз қарым-қатынасын, әкесіне деген жылы сезімдерін және өз некелік өмірі туралы ештеңе айтпағанын жазды.
Aleksandr Andreevich Aleksandrov was born Nadezhda Durova on September 17, 1783, while other sources say he was born in an army camp in Kiev, or in the city of Kherson. His mother came from a family of wealthy landowners from Poltava, and married Nadezhda's father against the will of his own father; a son was desired, but instead, Nadezhda was born, much to the dismay of his mother. His father placed him in the care of his soldiers after an incident that nearly killed him in infancy when his abusive mother threw him out the window of a moving carriage. As a small child, Durova learned all the standard marching commands and his favorite toy was an unloaded gun. After his father retired from service, he continued playing with broken sabers and frightened his family by secretly taming a stallion that they considered unbreakable. In 1801, he married a Sarapul judge, Vasily Stefanovich Chernov, who was seven years his senior, and gave birth to a son on January 4, 1803. On September 17, 1806, enlisting in the Polish Horse Regiment (later classified as uhlans) under the alias Alexander Sokolov. Fiercely patriotic, Durova regarded army life as freedom. He enjoyed animals and the outdoors, but felt he had little talent for traditional women's work. In his memoirs he describes an unhappy relationship with his mother, warmth toward his father, and nothing at all about his own married life.
Әскери қызмет және кейінгі өмір
Ол 1806–1807 жылдардағы Пруссия жорығының маңызды ресейлік шайқастарында қатысты. Екі шайқаста ол екі орыс сарбазының өмірін сақтап қалды. Біріншісі – аттан құлап, миына соққы алған қатардағы әскер. Дурова оған қатты атыс астында алғашқы жәрдем көрсетіп, әскер шегінісіп жатқанда оны қауіпсіз жерге жеткізді. Екіншісі – атынан түсіп, бірақ жарақат алмаған офицер. Үш француз драгуны оған жақындап келе жатты. Дурова найзасын дайындап, жауды шашыратты. Содан кейін, регламентке қайшы, ол офицерге жеделдеу шегіну үшін өзінің атын уақытша берді, бұл Дурованың өзін шабуылға көбірек бейімдеді. Ол жоғалып кеткенін түсіндіріп, отбасына хат жазды. Олар оны табу үшін барлық байланыстарын қолданды. Әскерде амазонка бар деген қауесет Александр I патшаға жетті, ол оған жеке қызығушылық танытты. Дурованың жоғары лауазымдағы офицерлері оның батылдығы ешкіммен тең емес екенін хабарлады. Санкт-Петербургтегі сарайға шақырылған ол патшаға қатты әсер етті, сондықтан патша Дуроваға Георгий орденін берді және оны гусар полкінде (Мариуполь гусар полкі) лейтенант қылып тағайындады. Ол кезде әскерде Александр Соколов есімді батыр әйел туралы әңгіме кеңінен тараған еді. Сондықтан патша оған Александров деген жаңа псевдоним берді. Дурованың жас келбеті оның мансаптық өсу мүмкіндіктеріне кедергі келтірді. Ресей офицерлерінен міс тағайып жүруді күтушілікпен қараған дәуірде ол он алты жасар бала сияқты көрінді. Ол полковник қызының махаббатынан қашу үшін гусарлардан алыстап, Литвалық улан полкіне ауысты. 1812 жылы Наполеонның Ресейге басып кіруі кезінде Дурова қайтадан шайқасқа қатысты. Ол Смоленск шайқасында күресті. Бородино шайқасында оқ оның аяғын жаралады, бірақ ол бірнеше күн бойы толыққанды қызметін жалғастырды, содан кейін командирлері оны емделуге жіберді. 1816 жылы ол капитан-лейтенант шеніне тең шендік ротмистр шенімен армиядан зейнетке шықты. Дурова өмірінің соңына дейін еркек киімдерін киіп, еркек есімін қолданып, еркекше грамматикалық формаларды қолдана отырып сөйледі. Ол Елабугада қайтыс болды және толық әскери салтанатпен жерленді. Алайда, Дурова жеке өмірінде әйелдік қасиеттерді қабылдамады (тіпті әйел затына қарсылығын білдірді) және еркектей мінез-құлық танытты. "Кавалериялық қыз" романында Дурова өзін андрогин тұрғысынан сипаттап, өзін батыр және амазонка соғыскері ретінде көрсетеді. Ол сондай-ақ баспагер Пушкин атауын оның еркек есімінен бұрынғы әйел есіміне, Дуроваға өзгертуіне қатты ренжіді, "Сіз мені қандай есіммен атадыңыз, құрметті мырза Александр Сергеевич, алғы сөзден мені қорлайды! Менің қайғыма ем жоқ па? Сіз мені дірілдететін есіммен атадыңыз, енді жақын арада 20 мың адам оны оқып, мені де осылай атайды!" деп жазды.
He fought in the major Russian engagements of the 1806–1807 Prussian campaign. During two of those battles, he saved the lives of two fellow Russian soldiers. The first was an enlisted man who fell off his horse on the battlefield and suffered a concussion. Durova gave him first aid under heavy fire and brought him to safety as the army retreated around them. The second was an officer, unhorsed but uninjured. Three French dragoons were closing on him. Durova couched his lance and scattered the enemy. Then, against regulations, he let the officer borrow his own horse to hasten his retreat, which left Durova himself more vulnerable to attack. During the campaign, he wrote a letter to his family explaining his disappearance. They used their connections in a desperate attempt to locate him. The rumor of an amazon in the army reached Tsar Alexander I, who took a personal interest. Durova's chain of command reported that his courage was peerless. Summoned to the palace at St. Petersburg, he impressed the tsar so much that the tsar awarded Durova the Cross of St. George and promoted him to lieutenant in a hussar unit (Mariupol Hussar Regiment). The story that there was the heroine in the army with the name Alexander Sokolov had become well known by that time. So the tsar awarded him a new pseudonym, Alexandrov, based on his own name. Durova's youthful appearance hurt his chances for promotion. In an era when Russian officers were expected to grow a mustache, he looked like a boy of sixteen. He transferred away from the hussars to the Lithuanian Uhlan Regiment in order to avoid the colonel's daughter who had fallen in love with him. Durova saw action again during Napoleon's invasion of Russia in 1812. He fought in the Battle of Smolensk. During the Battle of Borodino, a cannonball wounded him in the leg, yet he continued serving full duty for several days afterwards until his command ordered him away to recuperate. He retired from the army in 1816 with the rank of stabs rotmistr, the equivalent of captain lieutenant. Durova continued to wear male clothing for the rest of his life, continued to use his male name, and spoke using masculine grammar. He died in Yelabuga and was buried with full military honors. however, Durova in his personal life rejected femininity (even expressing an aversion to the female sex), and behaved as a man. In The Cavalry Maiden, Durova describes himself with terms of androgyny, describing himself both as a bogatyr and as an Amazon warrior. He was also distressed that publisher Pushkin had changed the title from his male to his former female name, Durova, writing “the name which you called me, dear sir Aleksandr Sergeevich, in the preface haunts me! Is there no remedy for my grief? You called me by that name that makes me shudder, and soon 20,000 people will read it and call me by it too!”
Мұра
"Кавалерия қызы" әскери әйел жауынгердің әскери естеліктерінің сирек мысалы ғана емес, сонымен қатар Наполеон соғыстарының оқиғаларын кіші офицердің көзқарасынан баяндайтын санаулы тұрақты еңбектердің бірі және орыс әдебиетіндегі ең алғашқы автобиографиялық туындылардың бірі. Дурова Шығыс Еуропада белгілі бір мәдени қызығушылық тудырды, бірақ Мэри Флеминг Зириннің 1988 жылы жасаған "Кавалерия қызы" аудармасына дейін ағылшын тілді оқырмандарға көп таныс болмады. Қазір Дурова университеттердегі оқу жоспарларында және салыстырмалы әдебиет және Ресей тарихы салаларындағы ғылыми жарияланымдарда қарастырылып жатыр.
Besides being a rare example of a female soldier's military memoir, The Cavalry Maiden is one of the few sustained accounts of the Napoleonic wars to describe events from the perspective of a junior officer and one of the earliest autobiographical works in Russian literature. Durova became a figure of some cultural interest in Eastern Europe but remained largely unknown to the English speaking world until Mary Fleming Zirin's translation of The Cavalry Maiden in 1988. Durova is now a subject of university syllabi and scholarly publications in comparative literature and Russian history.