Кіріспе

Канадалық саясаткер (1791–1838)
Канадалық саясаткер және көтерілісші

Сэмюэль Лунт (24 қыркүйек 1791 – 12 сәуір 1838) – темірші, фермер, әділет судьясы және 1834-1836 жылдар аралығында Үстіңгі Канада провинциясының Симкоу округі үшін Заң шығару жиналысының депутаты. Ол 1837 жылғы Үстіңгі Канада көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі болды және осы көтеріліс үшін сатқындықпен айыпталып дарға асылды. Оның өлімі оны Жоғарғы Канада реформалық қозғалысының шейітіне айналдырды.

Ерте өмір

Лунт 1791 жылы АҚШ-тың Пенсильвания штатындағы Катауисса қаласында дүниеге келген. Ол ағылшын иммигранты Габриэль Лунттың (1759–1827) тұңғыш ұлы болды, ол 1773 жылы Филадельфияға келісімшарт бойынша жұмыс істеуші ретінде келді, 1777–1778 жылдары Пенсильвания милициясында қызмет етті, содан кейін шамамен 1782 жылы Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй қаласына көшіп барды. Сэмюэлдің анасы Филадельфия Хьюз (1765 – шамамен 1827) ертедегі Кейп-Мэй пресвитериандық қауымының негізін салған отбасынан шыққан, Американ революциясы кезеңіндегі патриот Джеймс Уиллдиннің немересі және «Мейфлауэр» кемесімен келген Джон Хоуленд пен Элизабет Тиллинің тікелей ұрпағы. Лунттар мен Хьюзтер отбасы 1790 жылы Кейп-Мэйден Катауиссаға, Нортумберлендке, Пенсильванияға көшіп, 1811 жылы Үстіңгі Канададағы Уитчерч қалашығына қоныс аударды. Габриэль Лунт және оның ұлдары Сэмюэл, Габриэль және Джордж Үстіңгі Канадада жер өлшеушілер және кең аумақты жер иелері болды. Габриэль Лунт, сондай-ақ оның ұлы Сэмюэл, Үстіңгі Канададан Парламент мүшесі болды. Лунт ешқашан квакерлердің қатарына қосылмаған, сонымен қатар жақын жердегі Шарон қаласындағы «Тыныштық Балалары» (Children of Peace) ұйымының мүшесі де болған жоқ. Ол 1812 жылғы соғыс кезінде Пенсильванияда тұтқындалып, 1815 жылы ғана Уитчерчке оралды. Сол жылы ол Елизавета Сульске үйленді, олардан жеті бала дүниеге келді. Ол қысқа мерзімге Ньюмаркетте таверна ұстады, бірақ ересек өмірінің көп бөлігін Голландия Лэндингте темірші болып өткізді. Лунт Симко көліндегі алғашқы бу кемесі «Колборн» құрылысын жүзеге асырған компанияның басқару комитетінде де болды. Көптеген істерінде ол кіші ағасы Джордж Лунттың, Ньюмаркеттегі белгілі саудагердің өкілі ретінде жұмыс істеді; олардың серіктестігі 1836 жылы аяқталды.

Саяси қызмет

Сэмюэл Лунт алғаш рет Уильям Лайон Маккензиді, Йорк округінің сайланған реформашы өкілін, "Отбасылық келісім" арқылы провинциялық ассамблеядан қуылғаннан кейін саяси белсенділікке кірісті. 1833 жылғы 21 қаңтарда Торонтода Маккензидің ісін қорғау үшін тәжге петициялар ұйымдастыру мақсатында "Жоғарғы Канаданың орталық саяси одағы" құрылды. Симкоу округінің бөлімшесін Сэмюэл Лунт Холланд-Лэндингте ұйымдастырды, ал Йорк округінің төртінші сайлау округін Шарондағы "Бейбітшілік балаларының" ақсақалы Сэм Хьюз ұйымдастырды. 1834 жылы ол Симкоу округінен Жоғарғы Канаданың 12-ші Парламентіне сайланды. Заң шығарушы органмен жұмыс істегенде, ол Канаданың алғашқы фермерлік кооперативі, "Фермерлер қойма компаниясын" құру жөніндегі комитетке мүше болды, оны Сэм Хьюз басқарды. Лоунт, көптеген реформаторлар сияқты, 1836 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ сайлауда кең таралған алаяқтықтар мен қорқытулар болғанын мәлімдеді. Көтерілістің тағы бір көшбасшысы Чарльз Данкомб Лоунт ісі бойынша сайлаудың бұзылулары туралы реформалық петицияны Лондонға жеткізді, бірақ Британдық отарлық кеңсесі оны қабылдаудан бас тартты.

1837 жылғы көтеріліс

1837 жылдың шілдесінде король Уильям IV қайтыс болғаннан кейін Уильям Лайон Маккензи «конституциялық конвент» ұйымдастыруға кірісті. Делегаттар провинциядағы реформалық бірлестіктер тарапынан сайланатын болды, олар Жоғарғы Канаданың конституциясын қорғау үшін жиналатын еді. Торилер конституция талап еткендей, король қайтыс болғаннан кейін сайлау шақырудан бас тартты, бұл Торилер басымдығы бар Ассамблеяны заңсыз етті. Тамыз айында Ньюмаркетте өткен отырыста Сэмюэл Лунт, Сэм Хьюз, Нельсон Горхам, Силас Флетчер, Иеремия Грэм және Джон Макинтош делегаттар ретінде таңдалды. Хьюз бен Макинтоштан басқа барлығы 1837 жылдың 7 желтоқсанында Торонто қаласына жорыққа шыққан көтерілісші шаруалардың негізгі ұйымдастырушылары болды. Лунт Шарондағы «Бейбітшілік балалары» қауымдастығының еріктілерін Торонтоға жоспарланған жорыққа қатысуға ұйымдастырды және Монтгомери тавернасына жиналған көтерілісшілер тобына қосылды. Көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін Лунт АҚШ-қа қашуға тырысты, бірақ тұтқындалып, мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды. 35 000 Жоғарғы Канадалықтың кешірім сұрап қол қойған петициясына қарамастан, Лунт 1838 жылдың 12 сәуірінде Торонтодағы Кинг және Торонто көшелеріндегі Кинг-стрит түрмесінің ауласында дарға асылды. Жозеф Шиард түрменің бастығы болды және ол эшафодты салу жұмысына қатысады деп күтілді. Алайда, ол: «Мен оған тіл тигізбеймін», - деп бас тартты, - деді ол; «Лунт пен Мэтьюс мен өзім істемеген нәрсені жасаған жоқ, мен оларды дарға асуға көмектеспеймін». Питер Мэтьюс, бүлікке қатысқан тағы бір қоғамдық рухты шаруа, онымен бірге атқыланды. Лунт лоялист подполковник Роберт Мудиге медициналық көмек көрсетуге тырысты және Маккензидің шериф Уильям Ботсфорд Джарвистің үйін өртеп жіберуіне кедері келтірді. Алайда, провинцияның Атқару кеңесі олар үлгі көрсетуі керек деп ойлады. Лунттың соңғы сөздері мынадай болды: «Қайратты болыңдар, жігіттер, мен жасаған ешнәрсеге ұялмаймын, Құдайға сенемін және еркектей өлемін». Бұл сөздер оның атқыланған жеріне жақын орналасқан тарихи тақтаға жазылған.

Танымал мәдениетте

Самуил Лоунт, 1985 жылы Лоуренс Кин мен Эльвира Мэри Лоунт (Самуилдің шөбересінің шөбересі) түсірген фильмде Р. Х. Томсон Лоунт рөлін ойнады.