Кіріспе

Яһуди үйлену тойында айтылатын жеті бата ізраилдік фильм.

Шева Брахот (; сөзбе-сөз "жеті бата"), Халаха бойынша "биркот нисуин" (; сөзбе-сөз "үйлену тойының баталары") деп те аталады. Бұл еврей жұбының үйлену тойында тарихи түрде айтылып келген баталар. Яһудилердің некесі екі кезеңнен тұрады: құдалық (эрусин) және толыққанды некеге кіру (нисуин). Тарихи тұрғыдан алғанда, екі шараның арасында бір жыл болған, бірақ қазіргі заманғы яһуди үйлену рәсімдерінде олар біріктіріледі. Шева Брахот бірлесіп жазылып, айтылса да, баталардың бастауы Киелі кітапқа саяды. Талмудтағы осы баталарды кім жазғаны белгісіз, бірақ олар Кетубот трактатына енгізілгенге дейін ғасырлар бұрын пайда болған болуы мүмкін.

Іс-шара

Жетінші ғасырда баталар күйеу жігіттің үйінде және қалыңдықтың үйленуге дейін түнді өткізген үйінде айтылуы дәстүрлі болды. Хупа астында шарапқа арналған бата бірінші болып айтылады; ал дастарқан басында – астан кейінгі дұғадан соң соңғы болып айтылады. Егер күйеу жігіт пен қалыңдық бұрын үйленген болса, тойлық мерекелердің ұзақтығы жеті күн емес, үш күн ғана болады. Мұндай жағдайда баталар тек алғашқы мерекелік дастарқан басында айтылады, ол тойдан кейін дереу өткізілуі керек. Ортодоксалдік яһудилікте, баталардың алғашқы алтысы діни талаптарға сай келетін жеті адамдық кворум болған жағдайда ғана оқылады. Апта ішінде оларды оқу үшін, бұл жұптың бұрынғы Шева Брахоттарында болмаған кем дегенде бір адамның болуы қажет. Сенбі күнгі екі негізгі дастарқанда (бірақ Сеуда Шелишитте емес) жаңа қонаққа қажеттілік жоқ, себебі Сенбінің өзі жаңа қонақ саналады. Жаңа қонақтар «жаңа беттер» (ивритше: פנים חדשות) деп аталады.

Ежелгі Йемендік яһудилер әдет-ғұрыптары

Ежелгі Йемен еврейлерінің Шева Брахотқа қатысты әдет-ғұрыптары рабби Ихия Салехтің (Махариц) жауаптарында жазылған. Муаза жер аударылуынан бұрын Санада кең таралған әдет бойынша, үйленген күнінен кейін, жаңа күйеуінің үйінде түн өткізбесе де, жұма күні ертеңгісін күйеу жігіт пен қалыңдық үшін Шева Брахот айтылатын. Йемендік дәстүр бойынша, қалыңдық тойдан кейінгі күні ғана күйеуінің үйіне әкелінетін. Олар жұма күні (Шабат алдында) "әл-Жауза" деп аталатын бақта үлкен шатыр тігіп, оны төсеніштер мен жастықтармен жабдықтайтын. Келесі күні (Шабат күні түстен кейін) күйеу жігіт пен қалыңдық үшін жеті батаны қайталайтын, содан кейін шатыр ішінде дұға оқитын. Осы дәстүрдің мағынасы, Махарицтің сөзіне сәйкес, олар сол жерде тамақтанбаса да жеті батаны айту болды, бұл қазіргі дәстүрден өзгеше.

Өнер көрсету

Көбінесе осы баталарды Хазан немесе Рабби айтады, егер олар неке тойын өткізген болса, немесе баталарды айту құрметті қонақтар арасында бөліседі. Кейде тойға келгендер баталарды бірге әнмен айтады. Баталар әдетте шарап құйылған келіштің үстінде оқылады. Егер бірнеше адам бата айтса, келіш бата айтқан адамға беріледі. Көптеген дәстүрлерде бата айтқан адам және/немесе күйеу жігіт келіштен ішеді, әр батадан кейін немесе барлық жеті батадан кейін.

Сөз тіркесі

Шева Б'рахоттың мәтіні сефард және ашкеназ еврейлері арасында әр түрлі, бірақ қауымнан қауымға өзгеруі мүмкін. Стандартталған ашкеназ тілі төмендегідей, египеттік сефард мәтіндік нұсқасы жақшаға енгізілген. Барух ата Адонай Елохейну мелех ха-олам, бо'рей п'ри ха-гафен (ха-гафен). Әлемнің Раббысы, біздің Құдайымыз, Әлемнің Патшасы, жүзім жемісін жаратқаның үшін мақтаулар болсын! 2 Барух ата Адонай Елохейну мелех ха-олам шехакол бара лихводо. Әлемнің Раббысы, біздің Құдайымыз, Әлемнің Патшасы, Сен барлығын Өзіңнің даңқы үшін жараттың. 3 Барух ата Адонай Елохейну мелех ха-олам, йоцер ха-адам. Әлемнің Раббысы, біздің Құдайымыз, Әлемнің Патшасы, Адамды жаратқаның үшін мақтаулар болсын! 4 Барух ата Адонай Елохейну мелех ха-олам, ашер яцзар эт ха-адам б’цалмо, б’целем д’мут тавнито, в’хиткин ло мимену биньян адей ад. Барух ата Адонай, йоцер ха-адам. Әлемнің Раббысы, біздің Құдайымыз, Әлемнің Патшасы, Адамды Өзінің бейнесінде жараттың, Өзінің келбетімен жаратып, оған мәңгілікке дейін берік негіз бердің. Адамды жаратқан Раббыға мақтаулар болсын! 5 Сос тасис в’тагейл ха-акара б’кибуц банейха л’тоха б’симха (б’маhэра). Барух ата Адонай, м’самеах Цион б’банейха. Сүйікті балаларын өзіне жинағанда ана қуансын және шаттансын (жылдамдатылсын). Балаларымен Ционды қуантқан Раббыға мақтаулар болсын! 6 Самеах тэсамэх реим ха-аhувим к’самеаха й’цирха б’ган Эден микэдем. Барух ата Адонай, м’самеах хатан в’калла. Сүйікті достары қуансын, Сен Еден бағындағы жаратылыстарыңды қуантқандай. Келін мен күйеуді қуантқан Раббыға мақтаулар болсын! 7 Барух ата Адонай Елохейну мелех ха-олам, ашер бара сасон в’симха, хатан в’калла, гила рина, дица в’хэдва, аhава в’ахава в’шалом в’реут. М’hэра Адонай Елохейну йишма’ б’арей Йеhуда ув hуцот Йерушалаим, кол сасон в’кол симха, кол хатан в’кол калла, кол мицхалот хатаним меихупатам у н’арим мимиште н’гинатам. Барух ата Адонай, м’самеах хатан им ха-калла. Әлемнің Раббысы, біздің Құдайымыз, Әлемнің Патшасы, қуаныш пен шаттық, күйеу мен келін, шаттық, ән, қуаныш, махаббат, бауырластық, бейбітшілік және достық жаратқаның үшін мақтаулар болсын! Тезірек, біздің Құдайымыз, Йеhуда қалаларында және Йерусалимнің көшелерінде қуаныш пен шаттықтың дауысы, күйеу мен келіннің дауысы, күйеулердің тойдан дауысы және жастардың ән салған дауысы естілсін! Келінмен күйеуді қуантқан Раббыға мақтаулар болсын!