Кіріспе
Америка Азаматтық Соғысындағы КША генералы Базиль Уилсон Дьюк (28 мамыр 1838 – 16 қыркүйек 1916) Кентуккидегі заңгер және Америка Азаматтық Соғысы кезінде Конфедерацияның генерал-офицері болды. Содан кейін ол тарихшы ретінде танымал болды. Соғыстағы ең маңызды рөлі – қайын інісі Джон Хант Морганның оң қолбасшысы болуы. Дьюк кейіннен Морганның шабуылы (1863) деп аталған оқиға туралы танымал еңбек жазды. 1864 жылы АҚШ әскері Морганды өлтіргеннен кейін ол Морганның басқаруын өз қолына алды. Соғыс аяқталғанда Дьюк Конфедерация президенті Джефферсон Дэвистің Вирджиния штатының Ричмонд қаласынан Каролина арқылы қашқаннан кейін күзетшілерінің қатарында болды. Дьюк Конфедерацияның тарихын жазған тарихшы ретінде ұзаққа созылған ықпалға ие болды. Тарихшы ретінде ол Луисвилл қаласында (Кентукки штаты) Филсон тарихи қоғамын құруға көмектесті және Шило шайқасы алаңын сақтауға күш салды. Ол көптеген кітаптар мен журналдарға мақалалар жазды, ең бастысы – «Оңтүстік бекеті» журналында. Өлген кезде ол Конфедерацияның жоғары шенді офицерлерінің соңғыларының бірі болды. Тарихшы Джеймс А. Рамедж Дьюк туралы: «Базиль В. Дьюк генералдан артық Конфедерацияға адал оңтүстік адамы болған жоқ» деді.
Basil Wilson Duke (May 28, 1838 – September 16, 1916) was a lawyer in Kentucky and a Confederate general officer during the American Civil War. Afterward, he achieved renown as a historian. His most notable role in the war was second in command to his brother in law John Hunt Morgan. Duke later wrote a popular account of what was called Morgan's Raid (1863). He took over Morgan's command in 1864 after U. S. soldiers killed Morgan. At the end of the war, Duke served among Confederate President Jefferson Davis's bodyguards after his flight from Richmond, Virginia, through the Carolinas. Duke has had lasting influence as a historian who recounted the Confederate experience. As a historian, he helped to found the Filson Historical Society in Louisville, Kentucky, and started efforts to preserve the Shiloh battlefield. He wrote numerous books and magazine articles, most notably in the Southern Bivouac. At his death, he was one of the last few high ranking Confederate officers. Historian James A. Ramage said of Duke, "No Southerner was more dedicated to the Confederacy than General Basil W. Duke."
Ерте өмір және білім
Базиль Уилсон Дьюк 1838 жылғы 28 мамырда Кентукки штатының Скотт округінде дүниеге келді. Ол әскери карьерасымен айналысқан Натаниел В. Дьюк пен оның әйелі, бұрынғы Мэри Пикетт Кьюридің жалғыз баласы еді. Бойы 2 метрге жуық, жұқа денелі, дауысы керемет естілетін болған. Туысы оны "17 ғасыр адамы, сол ғасырдың жартылай қаруланған, рух пен шындық арасында қырылысқан" деп сипаттаған. Епископальдық шіркеудің мүшелері болған бұл отбасы бастапқыда ағылшын католиктері болған. Олар 1634 жылы Девонширден Мэрилендке "Ark" кемесімен келген иммигрант Ричард Дьюктің ұрпақтары еді. Анасының тарапынан Дьюктің тегінде шотландтықтар да бар; анасының әкесі Джеймс Кьюри АҚШ-қа қоныстанғанға дейін британдық теңіз күштерінде бірнеше жыл қызмет еткен. Дьюктің екі ата-анасы да балалық шағында қайтыс болды: Мэри Базиль сегіз жаста, ал Натаниел он бір жаста болғанда. Ол оларды тек "Естеліктерінде" бір рет еске алған. Ол 1853-1854 жылдары Джорджтаун колледжінде, 1854-1855 жылдары Центр колледжінде оқыды, содан кейін Кентукки штатының Лексингтон қаласындағы Трансильвания университетінде заңды оқыды. 1858 жылы бітіргеннен кейін ол сол жылы заңгерлікпен айналысу үшін Миссури штатының Сент-Луис қаласына барды; оның әкесінің жақын туысы, сондай-ақ Базиль Дьюк, онда заңгерлікпен айналысып жүрген. Ол кезде Лексингтонда көптеген бәсекелес заңгерлер болды.
Америка Азаматтық соғысы
1861 жылы Америка Азамат соғысы басталғанда Дьюк Миссури штатында болды, онда Миссуридің АҚШ-тан бөлінуі жарияланған кездегі алғашқы шабуылдарға көмектесті. (Соғыс кезінде Миссуриде АҚШ және Конфедерация үкіметтері болған.) Сент-Луисте құлдыққа қарсы пікірдегі көптеген шенеуніктер сайланғаннан кейін ол және тағы төрт адам 1861 жылдың 7 қаңтарында «The Minute Men» ұйымын құрды. Бұл – сепаратистік ұйым сияқты болды. 23 жасында Дьюк тез арада жетекшісіне айналды. Ол бес ротаны ұйымдастырып, Сент-Луистегі АҚШ армиясының қару-жарақ қоймасын сепаратистер үшін қолдануға тырысты. Дьюк көрнекті жерлерге сепаратистік туларды орналастырып, одақтас күштермен қақтығыс тудыруға ұмтылды. Оны өрт сөндіру және мемлекетке қарсы қызмет еткені үшін айыптады, бірақ Кентукки штатына қашып құтыла алды. Лексингтонға оралғаннан кейін, Дьюк Джон Хант Морганның қарындасы, кейін Конфедерация генералы болған Генриетта Хант Морганға үйленді. Морган отбасы Лексингтонда беделді болды. Олардың некесі 1861 жылдың 19 маусымында өтті. Кейін Дьюк қайын інісі Морганның оң қолға айналды. Китти («Долли») Морган МакКлунг, жас толған жесір және тағы бір Морганның қарындасы, 1859 жылы кейін Конфедерацияның танымал генералы болған А. П. Хиллге үйленді. Дьюк Миссуриге, Миссуридегі Конфедерация күштеріне қосылу үшін, бригадир-генерал Томас Хиндманның басшылығымен оралды; ол бригадир-генерал Уильям Дж. Хардидің талабы бойынша Кентуккиге қайта оралды. 1861 жылдың қазанында ол Морганның отрядына қосылып, кейін екінші лейтенант болып сайланды. Дьюк соғыс кезінде екі рет жарақат алды. Шило шайқасында ол АҚШ сарбазына шабуыл жасағанда, сол иығына «Brown Bess» мылтығынан оқ тиді. Оқ оның оң иығынан шығып, омыртқа жанынан жақсы өткен. Сауыққаннан кейін ол подполковник, ал бірнеше айдан кейін полковник болып тағайындалды. Дьюк 1862 жылы Морганның Рождестволық шабуылы кезінде Кентукки штатының Ролинг Форк өзеніндегі Элизабеттаун қаласының жанында қайтадан жарақат алды. 29 желтоқсанда Морганның қалған әскері өзеннен өтіп бара жатқанда, артқы күзетке жетекшілік еткенде, оқ сынығына шалдықты. Әскерлері бастапқыда оның қайтыс болғанын ойлады. Дьюк Морганның рейдкерлері үшін ат үстіндегі шайқасқа жаттықтырудың басты маманы болды. Ол Морганның шабуылына қатысты, сол шайқаста 1863 жылдың 19 шілдесінде Баффингтон аралында тұтқындалды. Ол басқа Конфедерация күштеріне Огайо өзенінен Стовпайп Джонсонмен қашуға немесе Морганмен бірге Огайоға тереңірек енуге мүмкіндік беру үшін әскерді ұстап тұру тактикасын басқарды. Одан кейін Морган да тұтқындалды. Дьюк 1864 жылдың 3 тамызына дейін түрмеде отырды. Ол 1863 жылы Морган мен Томас Хайнспен бірге қашуға тырысса, бұл олардың мүмкіндіктеріне зиян келтіретінін сезді. Морганды оның бауыры Томас Хант Морган оңай алмастырды, бірақ Дьюк уақытша алдау үшін сондай алмастыруды таба алмады. Офицер ретінде Дьюк өзінің қол астындағы сарбаздарға «жұмсақ бұйрық беру» стиліне ие болды, бұл олардың достық қарым-қатынасын жақсартты. Ол шайқасқанды жақсы көріп, қиын сәттерде табандылық танытты және «жақсы киінген» офицер деп сипатталды. Дьюк Азамат соғысының тарихын және оған байланысты тақырыптарды жазуға белсенді қатысты. Ол 1884 жылы Луисвиллдегі Филсон клубын (қазіргі Филсон тарихи қоғамы) құруға көмектесті және олардың көптеген алғашқы мақалаларын жазды. 1885 жылдан 1887 жылға дейін ол «Southern Bivouac» журналын басқарды. Ол сондай-ақ үш кітап жазды: «Морганның кавалериясының тарихы» (1867), «Кентукки банкінің тарихы, 1792–1895» (1895) және «Генерал Базиль В. Дьюктің естеліктері» (оның жазған әртүрлі журнал мақалаларының жинағы) (1911). 1900 жылдан кейін Дьюк қоғамдық өмірінен шегіне бастады. 1903 жылы ол L&N компаниясындағы жұмысын тоқтатты. Дьюк Вильям Гобельді өлтіру жоспарында аталды, ол жаңа ғана губернатор болып сайланған және қайтыс болғаннан кейін қызметке кірген. Дьюк Галт-хаустағы құпия кездесуге қатысқан деген ақпарат бар, онда АҚШ сенаторы Уильям Джозеф Дебо (KY), Кентуккидің 27-ші вице-губернаторы Джон Маршалл, Джон Макдугал Атертон, Александр Поуп Хамфри және Дэвид В. Фейрли де болды. Барлығы он алты адам, соның ішінде Уильям С. Тейлор, Гобельді өлтіргені үшін айыпталды. Үшеуі куәлік беру үшін қудалаудан босатылды. Тек бесеуі сотқа тартылды, ал екеуі ақталды. 1904 жылы президент Теодор Рузвельт Филсон клубында өткен кездесуден кейін Дьюкті Шило ұлттық әскери паркінің комиссары етіп тағайындады. 1909 жылдың 20 қазанында Дьюктің 50 жыл бойы бірге тұрған әйелі Генриетта кенеттен жүрек жеткісіздігінен қайтыс болды, ол бұл жайтқа қатты қайғырды. Одан кейін ол Луисвиллдегі Шереке паркінде қызы Джулия мен оның отбасымен бірге тұрды. Дьюк 1916 жылы қайтыс болған соң, Конфедерацияның соңғы тірі генералдарының бірі болды. Өмірінің соңғы жылдарында ол Конфедерация туралы сұрақтары бар адамдардан келетін өтініштерге жауап беруге көп уақыт жұмсады, тіпті 1914 жылы катаракта операциясынан кейін де. Екі жылдан кейін, Массачусетс штатындағы қызы Мэри Карриді барып көру кезінде Дьюк Нью-Йорк қаласындағы ауруханада қан айналымының мәселелеріне байланысты операция жасады. 1 қыркүйекте оның оң аяғы ампутацияланды. Аяқ жұқпалы ауруға шалдықты, және 11 қыркүйекте оң аяқ тізеден ампутацияланды. Бес күннен кейін, 16 қыркүйекте 1916 жылы Дьюк қайтыс болды. Ол Лексингтон зиратындағы Хант отбасының жерлеу орнында әйелінің қасына жерленді. Ол Конфедерация командирі ретіндегі ерліктерімен және Конфедерация әскери тарихының шебері ретінде танымал.