Кіріспе
2002 жылы Тынық мұхитында болған тайфун "Руса" тайфуны Оңтүстік Кореяға 43 жыл ішінде соққан ең күшті тайфун болды. Бұл 21-ші JTWC тропикалық депрессиясы, 15-ші атаулы дауыл және 2002 жылы Тынық мұхит тайфун маусымының 10-шы тайфуны болды. 22 тамызда Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы муссондық аймақтан, Жапонияның оңтүстік-шығысына қарай қалыптасты. Бірнеше күн бойы Руса солтүстік-батысқа қарай жылжып, ақырында күшті тайфунға айналды. 26 тамызда дауыл Жапонияның Амами аралдарынан өтті, онда Руса 20 000 адамды электр қуатынан айырып, екі адамның өліміне себеп болды. Жапонияда тайфун Токусима префектурасында ең көп жаңбыр жауды. Сәл әлсірегеннен кейін, Руса Оңтүстік Кореяның Гохенг қаласына 140 км/сағ жылдамдықпен жел соғып келді. Жақын маңдағы суық фронттың жылы ауасы мен тұрақсыздығының арқасында тайфун өзінің күшін сақтап қалды. Руса елді кезіп өтетін кезінде әлсіреп, Гангнеунда ең жоғарғы деңгейге жеткен қатты жаңбыр жауды. Қаладағы 24 сағат ішінде жауған жаңбырдың мөлшері елдегі күндізгі жауын-шашынның ең жоғары рекордын жаңартты, бірақ ең көп жаңбыр жергілікті жерлерде жауды. 17 000-нан астам үй зақымдалып, егістік алқаптары суға батты. Оңтүстік Кореяда Руса кем дегенде 233 адамның өмірін қиып, 43 жыл ішіндегі ең қасіретті тайфунға айналды, сонымен қатар 4,2 миллиард долларлық зиян келтірді. Тайфун көршілес Солтүстік Кореяда да қатты жаңбыр жауды, нәтижесінде 26 000 адам үйсіз қалды және үш адам қаза тапты. Руса елдегі аштық жағдайларына байланысты егістіктің үлкен аумақтарын жойды. 1 қыркүйекте тайфун Ресейдің шығысында экстратропикалық тайфунға айналып, үш күннен кейін тарады.
Typhoon Rusa was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at in Tokushima Prefecture. After weakening slightly, Rusa made landfall on Goheung, South Korea with winds of 140 km/h (85 mph 10 minute sustained). It was able to maintain much of its intensity due to warm air and instability from a nearby cold front. Rusa weakened while moving through the country, dropping heavy rainfall that peaked at in Gangneung. A 24 hour total of in the city broke the record for the highest daily precipitation in the country; however, the heaviest rainfall was localized. Over 17,000 houses were damaged, and large areas of crop fields were flooded. In South Korea, Rusa killed at least 233 people, making it the deadliest typhoon there in over 43 years, and caused $4.2 billion in damage. The typhoon also dropped heavy rainfall in neighboring North Korea, leaving 26,000 people homeless and killing three. Rusa also destroyed large areas of crops in the country already affected by ongoing famine conditions. The typhoon later became extratropical over eastern Russia on September 1, dissipating three days later.
Метеорологиялық тарих
Муссонның төменгі деңгейі 22 тамызда Бикини атолының солтүстігінде және Уэйк аралының оңтүстік-батысында тропикалық депрессияны тудырды. Ол батысқа, солтүстік-батысқа қарай жылжыды, және бұл бағытты өзінің көп бөлігінде сақтап қалды. 23 тамыздың таңында Гуамның шығысында "Руза" тропикалық дауылға айналды. 25 тамыздағы 1800 UTC-де Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) желдің максималды жылдамдығын 215 км/сағ (135 миль/сағ, 1 минуттық тұрақты жылдамдық) деп бағалады. Аралда "Руза" тудырған күшті толқындар салдарынан екі АҚШ теңізшісі жоғалып кетті; кейіннен жарияланған хабарламада жоғалған екеуі де дауылмен байланысты қаза болғандар ретінде тіркелді. Амами аралдарында "Руза" алты үйді қиратты, 38 адамды эвакуациялауға мәжбүр етті. Дауыл 20 000 адамды электр қуатысыз қалдырды және бірнеше рейс тоқтатылды. Номозаки, Нагасакиде желдің жылдамдығы жетті. Токусима префектурасында жаңбырдың ең жоғарғы деңгейі тіркелді. Жауын-шашынның ең көп мөлшері Нара префектурасында болды, онда бір сағат ішінде станция хабарлады. Кем дегенде 275 үй суға батты, ал 137 үйге зақым келді. Өту барысында "Руза" 12 адамды жарақаттады, оның 4-і ауыр жарақат алды. Тайфун Тайвань жағалауында жеңіл жаңбыр мен күшті толқындарды тудырды. "Руза" Оңтүстік Кореяға әсер етуі алдында, Корея метеорологиялық басқармасы (KMA) 29 тамызда күшті толқындар туралы ескертулер шығарды. Елдің оңтүстік бөлігіндегі әуежайлар жабылды, ал су тасқынының алдын алу үшін бөгеттер су жіберді. "Руза" тайфуны Оңтүстік Кореяның көп бөлігіне қатты жаңбыр мен жел әкелді. Су тасқыны мен көшкін елдің инфрақұрылымын бұзды, ал 2002 жылғы Азия ойындарына арналған стадион да зақымдалды. Ел бойынша 88 625 адам тайфуннан қашу үшін эвакуацияланды, 24 000 электр сызығын қиратқан жел салдарынан 1,25 миллион адам электр қуатынан айырылды. Елде 213 адам қаза тапты, ал тағы 33 адам жоғалып, қаза болды деп есептеледі.
Соседтес Солтүстік Кореяда "Руза" желдің жылдамдығы және Кангвон провинциясының таулы аймақтарында қатты жаңбыр жауды, жаңбыр Косонг ауданында болды. "Руза" жаңбыры мыңдаған үйлерді және көптеген қоғамдық ғимараттарды зақымдады және су басты, сондай-ақ 86 000 тонна егістік далаларын қиратты. Зақымдану ең көп Кангвон провинциясында болды, ал тайфун төрт провинция мен бір әкімшілік қалаға әсер етті. Елде 26 000-нан астам адам үйсіз қалды, бірақ алдын ала ескертулер эвакуацияға мүмкіндік берді. Солтүстік Кореяда үш адам қаза тапты. Сахалин аралында "Рузаның" қалдықтары қатты жаңбыр жаудырды, бұл екі айлық орташа жауын-шашын мөлшеріне тең болды. Жаңбыр 350 үйді су басты, бірақ аймақта қаза болғандар жоқ.
Салдары
Дауылдан кейін Оңтүстік Кореядағы өзендер зақымдалған ғимараттардан химиялық заттар мен ауыр металдармен ластанды. Қытайдың Қызыл Кресті дауылдан кейінгі апталарда Оңтүстік Кореяның Қызыл Крестіне 20 000 доллар жіберді. 13 қыркүйекте Оңтүстік Корея үкіметі 203 қала мен ауданды апат аймағы деп жариялады, бұл дауылдан зардап шеккен 8714 отбасына мемлекеттік қарыз алуға құқық берді. 2002 жылдың үшінші тоқсанында дауылдан келген залал мен дауылға дейін болған су тасқыны ел экономикасының құлдырауына себеп болды. 2003 қаржы жылында өмірді сақтандыру компаниялары үшін 300 миллион долларлық тапшылық тіркелді, бұл көбінесе тайфуннан болған шығындарға байланысты болды. "Руса" тайфунынан егінге келген зиян күріш бағасын 1980 жылдан бері ең жоғары деңгейге көтерді. Дауылдан кейін Оңтүстік Корея үкіметі зақымдалған жолдарды қайта жаңарту жұмыстарын жүргізіп, үйлерін жоғалтқан отбасыларға ай сайын жәрдемақы төледі. Дегенмен, көптеген тұрғындар үйсіз қалды және уақытша баспаналарда тұруға мәжбүр болды. 2003 жылы "Хабитат фор Хьюманити" ұйымы дауылдан зардап шеккендер үшін 69 үй салды, бірақ бұл жалпы зардап шеккен адамдардың аз бөлігіне ғана көмек болды. "Руса" тайфунынан шамамен бір жыл өткен соң, "Маэми" тайфуны да Оңтүстік Кореяға соқты, желдің жылдамдығы күшті болды, нәтижесінде 3,74 миллиард долларлық зиян келді және 117 адам қаза тапты. Зардаптың жалпы сомасы "Руса" тайфунынан кем болды, бірақ өнеркәсіптік аймақтар үшін маңыздырақ болды. Солтүстік Кореяда Қызыл Крест су тасқынынан зардап шеккен тұрғындарға көмек көрсетті. Агенттіктің халықаралық апаттан зардап шеккендерге көмек қоры 75 000 франк (2002 жылы 50 000 АҚШ доллары) бөлді. Іздеу-құтқару жұмыстарына және зақымдалған инфрақұрылымды жөндеуге әскерлер жұмылдырылды. Солтүстік Кореядағы Қызыл Крест дауылдан келген зиянның салдарынан 2,1 миллионнан астам су тазартқыш таблеткалар мен 11 000-нан астам су контейнерін таратып берді. Сонымен қатар, агенттік 32 753 жамылғы және 4931 ас үй жинағын ұсынды. 2002 жылы "Руса" тайфунының атауы қолданыстан шығарылып, 2004 жылы "Нури" тайфунының атауымен ауыстырылды.