Кіріспе

Латын Америкасы және Кариб теңізі елдерінің үкіметаралық ұйымы – Латын Америкасы және Кариб теңізіндегі үкіметаралық ұйым. ALBA немесе ALBA–TCP, ресми түрде Біздің Америка халқы үшін Боливарлық одақ (lang es) немесе Біздің Америка халқы үшін Боливарлық одақ – Халықтар сауда келісімі (lang es), Латын Америкасы және Кариб теңізі елдерінің саяси және экономикалық интеграциясы идеясына негізделген үкіметаралық ұйым. 2004 жылы Куба және Венесуэла елдері құрған бұл ұйым, әлеуметтік әл-ауқат, тауар айырбасы және өзара экономикалық көмек негізінде аймақтық экономикалық интеграцияны нығайтуды көздейтін социалистік және социал-демократиялық үкіметтермен байланысты. Оған Антигуа және Барбуда, Боливия, Куба, Доминика, Гренада, Никарагуа, Сент-Китс және Невис, Сент-Люсия, Сент-Винсент және Гренадиндер және Венесуэла сияқты он ел мүше. Суринам 2012 жылғы ақпан айында өткен саммитте қонақ ел ретінде ALBA-ға қабылданды.

Тарих

Келісімді Венесуэла үкіметі ұсынды, оны Юго Чавес басқарды, Американың еркін сауда аймағына (FTAA немесе ALCA испан тілінде, АҚШ ұсынған келісім) балама ретінде, ол ешқашан іске аспады. Бұл Куба–Венесуэла келісіміне 2004 жылдың 14 желтоқсанында президенттер Чавес пен Фидель Кастро қол қойды. Келісімнің мақсаты екі ел арасында медициналық және білім беру ресурстарын, сондай-ақ мұнайды алмасу болды. Венесуэла мемлекеттік мұнай компаниясы PDVSA арқылы Кубаға тәулігіне шамамен 96 000 баррель мұнайды өте қолайлы бағамен жеткізуді бастады. Ал, Куба Венесуэланың ең кедей штаттарына 20 000 мемлекеттік медицина қызметкері мен мыңдаған мұғалімдерді жіберді. Келісім сонымен қатар Венесуэла азаматтарының Кубаға арнайы медициналық көмек алу үшін тегін баруына мүмкіндік берді. 2004 жылы ALBA құрылған кезде оған Венесуэла мен Куба ғана мүше болды. Кейіннен Латын Америкасы мен Кариб теңізінің бірнеше елдері «Халықтардың сауда келісіміне» (испанша: Tratado de Comercio de los Pueblos, немесе TCP) қосылды, оның мақсаты ALBA қағидаттарын іске асыру еді. Боливия 2006 жылы Эво Моралес басқарған кезде, Никарагуа 2007 жылы Даниэль Ортега басқарған кезде, ал Эквадор 2009 жылы Рафаэль Корреа басқарған кезде қосылды. 2008 жылы Мануэль Зелая басшылығымен Гондурас қосылды, бірақ 2009 жылғы Гондурас төңкерісінен кейін 2010 жылы одан шықты. Кариб теңізі елдерінен Антигуа және Барбуда, Доминика, Сент-Винсент және Гренадиндер және Сент-Люсия да қосылды. Жамайка Чавестің шақыруымен, ал Мексика Ортеганың шақыруымен ALBA елдеріне қосылуға шақырылды. Чавес сонымен қатар Орталық Америка елдерін ALBA-ға қосылуға шақырды және Аргентинаны SUCRE жүйесін пайдалануға шақырды. 2012 жылдың ақпан айында өткен 11-ші саммитте Суринам, Сент-Люсия және Гаити ұйымға кіруді өтінді. Гаитиге тұрақты мүшеліктің ерекше мәртебесі берілді, ал қалған екі ел толық кірігуді күтіп, арнайы мүшелер деп аталды. 2014 жылдың желтоқсанында Гренада және Сент-Китс және Невис Кубаның Гавана қаласында өткен Альянстың 13-ші саммиті кезінде толық мүше болып қабылданды. Эквадор 2018 жылдың тамызында ALBA-дан шықты. Боливияның уақытша үкіметі саяси дағдарыс кезінде 2019 жылдың қарашасында одан шықты, бірақ 2020 жылғы Боливияның жалпы сайлауынан кейін Луис Арсе басқаратын жаңа сайланған үкімет қайта қосылды. Украинаға басып кіру салдарынан Ресейдің халықаралық оқшаулануына байланысты, ALBA Ресейді 2023 жылғы ALBA ойындарына қатысуға шақырды.

Толық мүшелері

Жалпы атауы Ресми атауы Қосылу күні Халық саны Аудан (км2) Е. Е. А + Аудан (км2) ЖЖІ (АҚШ долл. млрд) Астана Антигуа және Барбуда Антигуа және Барбуда 24 маусым 2009 97118 442 110531 1.575 Сент-Джонс Боливия Боливияның Көпұлттық Мемлекеті 29 сәуір 2006 9119152 1098581 50.904 Сукре Куба Куба Республикасы 14 желтоқсан 2004 11451652 110861 460637 114.100 Гавана Доминика Доминиканың Ұлтаралық қауымдастығы 20 қаңтар 2008 72660 75429736 0.977 Розо Гренада Гренада 14 желтоқсан 2014 111454 348.527770 1.467 Сент-Джорджс Никарагуа Никарагуа Республикасы 11 қаңтар 2007 6466199 129495 254254 18.878 Манагуа Сент-Китс және Невис Сент-Кристофер және Невис Федерациясы 14 желтоқсан 2014 54961 261 10235 1.087 Бассеттер Сент-Люсия Сент-Люсия 20 шілде 2013 180870 617 16156 2.101 Кастри Сент-Винсент және Гренадин Сент-Винсент және Гренадин 24 маусым 2009 120000 389 36691 1.259 Кингстаун Венесуэла Венесуэла Болывар Республикасы 14 желтоқсан 2004 28199825 916445 1387952 374.111 Каракас ALBA–TCP жалпы сомасы 10 ел 46166389 1159612.5 2333962 515.555

PetroCaribe компаниясы

Венесуэла мен Кариб теңізі елдері арасындағы бұрынғы Сан-Хосе келісімдері (1980) және Каракас энергетикалық келісімдері (2000) негізінде Petrocaribe 2005 жылы жеңілдік шарттармен мұнай саудасын қамтамасыз ету үшін құрылды. Бұл бастама Кариб теңізі елдеріне, өз аумақтарында жоқ, маңызды көмірсутек ресурстарын қызметтер мен тауарлар үшін ұсынды. 1991 жылы КСРО ыдырағаннан бері мұнай тапшылығын басынан өткеріп келген Куба үшін Petrocaribe медициналық қызметкерлерге мұнай айырбастау мүмкіндігін берді.

Басқа да энергетикалық бастамалар

Кубаның ALBA арқылы Энергия революциясы науқанын тарату жолындағы күш-жігерінің аясында, кубалық әлеуметтік жұмыскерлер Кариб теңізі мен Латын Америкасының 11 еліне сапар шегіп, сол елдерде энергияны үнемдеу жобаларын дамытуға көмектесті.

ТелеSUR

2005 жылы іске қосылған TeleSUR – ALBA блогының елдеріне жаңалықтар мен өзекті оқиғалар туралы хабар тарататын медиа конгломераты. Бұл арна интернет-теледидар негізінде жұмыс істейді және Венесуэла, Куба және Никарагуа үкіметтерінің бірлескен жобасы болып табылады.

PETROSUR

PETROSUR – Венесуэланың PDVSA, Аргентинаның YPF және Бразилияның Petrobras ұлттық мұнай компаниялары арасындағы үкіметаралық энергетикалық одақ. Осы бастаманың мақсаты – аталған елдердегі әлеуметтік әл-ауқат бағдарламаларын қаржыландыру.

Сын

2018 жылдың шілдесінде Эквадор президенті Ленин Морено АЛБА-дан қашықтығын сақтап, ұйымның "кейбір уақыттан бері жұмыс істемейтінін" айтты. 2018 жылдың тамызында Эквадор АЛБА-дан ресми түрде шықты. Жанин Анездің уақытша үкіметі тарапынан сыртқы істер министрі етіп тағайындалған Карен Лонгарик 2019 жылдың қарашасында Боливияның саяси дағдарысына "араласу" себепті елдің АЛБА-дан ресми түрде шығатынын жариялады. Дегенмен, Анез үкіметінің сайлаудағы сәтсіздігі нәтижесінде ел АЛБА құрамында қала берді.