Кіріспе
Mabuiag, сондай-ақ "Mabuyag" және туған жерде "Mabuyaagi" деп аталатын, бұрын "Jervis Island" аталған) – Австралияның Квинсленд штатындағы Торрес бұғазы аралдарының бірі. Mabuiag, сонымен қатар Торрес бұғазы аралдары аймағының жергілікті басқару аймағындағы қала және ауылдық елді мекен. 2021 жылы Mabuiag аралында 253 адам тұрды.
Тарих
Археологиялық қазбалар көрсеткендей, адамдар Мабуагқа кем дегенде 7300 жыл бұрын келген. Осы кезеңде арал тұрғындары балық аулау және дугонгке аң аулау арқылы күнекөріс жасаған. Аралда келесі 5000 жыл бойы шағын қауымдар тұрған, ал шамамен 2000 жыл бұрын Муи (Мабуагтың шығыс жағалауы) және Маска үңгірі (жақын аралда, Пулу) жерлерінен меланезиялық халықтармен байланысты керамика табылды. Соңғы 1000 жылда жерді пайдалану кеңейіп, Гому, Вагедегам және Дабангай сияқты этнографиялық маңызы бар бірнеше "ауылдар" пайда болды. Өткен 400-500 жыл ішінде дугонг сүйектерінен құралған үлкен, жақсы құрылған үйінділер, сондай-ақ қабықшалар мен тас құрылымдары тотемдік топтардың қалыптасуын көрсетеді. "Менен бұрынғы іздер – Торрес бұғазы аралдарындағы миссиялар мен қауымдастықтар" веб-сайты Мабуаг аралы мен онда тұратын халықтың тарихын былай баяндайды: Кала Лагау Я (дәлірек айтқанда Калау Лагау Я (KLY) және Гомулгау Я) – Торрес бұғазының тілдерінің бірі. Калау Лагау Я – Торрес бұғазының Батыс және Орталық аралдарының дәстүрлі тілі. Калау Лагау Я тілдік аймағына Торрес Шир Кеңесінің жергілікті басқару шегіндегі аумақ кіреді. Калау Лагау Я, басқаша айтқанда Gœmulgaw Ya, Мабуяги (Mabuiag) және Баду (Badu) диалектісі болып табылады, ал тілдің жалпы атауы болған емес. Калау Лагау Я академиялық әдебиетте бүкіл тілді білдіретін жалпы термин ретінде қолданылады және Торрес бұғазының екі түпкілікті тілінің бірі болып табылады; бұрын ол Мабуиаг деп те аталған. Gœmulgaw Ya аймағына Торрес Шир Кеңесінің және Мабуаг арал Кеңесінің жергілікті басқару шегіндегі Мабуаг аралдық аумағы, сондай-ақ Баду кіреді. 1606 жылы Луис Ваз де Торрес Торрес бұғазы аралдарынан өтіп, Жаңа Гвинеяның оңтүстік жағалауымен жүзіп өтті. "Мабуиаг халқы 1870 жылдардың басында христиан дінін қабылдағанға дейін сырттан келгендерге деген жауынгерлігімен танымал болған. 1877 жылы миссионерлер Бауға көшіп, сумен жақсы қамтамасыз етілді. Кейіннен миссионерлер халықты Баудағы оларға қосылуға көндірді, ол негізгі елді мекенге айналды. 1898 жылға қарай Мабуиаг тұрғындары маржан өндіруші кемелерде жалақы үшін жұмыс істеді, ал көптеген адамдар жұмыс іздеп Бейсенбі аралына және материкке кетті. Мабуагта ресми өкілдік 1920 жылдардың ортасында Квинсленд үкіметі мұғалімдерді жібергеннен бастау алды. 1946 жылы "Аралдық өнеркәсіптер" дүкені ашылды". Мабуаг аралдық мемлекеттік мектебі 1985 жылдың 29 қаңтарында ашылды. 2007 жылдың 1 қаңтарында мектеп 17 Торрес бұғазы аралдық мектептерінің бірігуі нәтижесінде құрылған Тагай мемлекеттік колледжінің Маубуяг аралдық кампусына айналды.
The "Footprints before me – Torres Strait Island Missions and Communities" webpage tells the following history of Mabuiag Island and the people living there. Kala Lagaw Ya (more correctly Kalaw Lagaw Ya (KLY) and Gœmulgaw Ya) is one of the languages of the Torres Strait. Kalaw Lagaw Ya is the traditional language of the Western and Central islands of the Torres Strait. The Kalaw Lagaw Ya language region includes the torritory within the local government boundaries of the Torres Shire Council. Kalaw Lagaw Ya, alt. Gœmulgaw Ya, is specifically the dialect of Mabuyaagi (Mabuiag) and Badhu (Badu), there not being a traditional name for the language as a whole. Kalaw Lagaw Ya is used in academic literature as a cover term for the whole language, and is one of the two indigenous languages of Torres Strait; in earlier works it was also called Mabuiag. The Gœmulgaw Ya region includes the island territory of Mabuiag within the local government boundaries of the Torres Shire Council and Mabuiag Island Council and by extension Badhu. In 1606, Luís Vaz de Torres sailed through, and navigated, Torres Strait islands, along New Guinea's southern coast. "The Mabuiag people had a reputation for hostility to outsiders until their acceptance of Christianity in the early 1870s. In 1877 the mission moved to Bau where the water supply was better. Later, the missionaries persuaded the people to join them at Bau, which became the main settlement. By 1898, Mabuiag people were labouring on pearling luggers for wages, while many followed work to Thursday Island and further to the mainland. An official presence on Mabuiag began during the mid 1920s when Queensland Government posted teachers there. An Island Industries Board store opened in 1946". Mabuiag Island State School opened on 29 January 1985. On 1 January 2007, the school became the Maubuiag Island campus of Tagai State College, an amalgamation of 17 Torres Strait Island schools.
Демография
2016 жылы Мабуаг аралының тұрғындарының саны 210 адамды құрады. 2021 жылы Мабуаг аралының тұрғындарының саны 253 адамды құрады.
Көлік
Мабуиаг аралы әуежайы аралдың шығысында орналасқан. Ұшу-қону жолағының ұзындығы бар болғаны, бұл оны коммерциялық рейстер үшін Австралиядағы ең қысқасы етеді.
Ыңғайлылықтар
Торрес бұғазы аралдарының өңірлік кеңесі Бас көшеде орналасқан, "Біздің білім орнымыз" деп аталатын Ngalpun Ngulaygaw Lag ресурстық орталығы – жергілікті білім орталығы және қоғамдық кітапхана қызметтерін ұсынады.
Білім
Тагай мемлекеттік колледжінің Торрес бұғазында 17 кампусы бар. Мабуиаг аралындағы кампус (Мабуигив Нгурпай Лаг) Мектеп көшесінде бастауыш (6-шы балалар шағы) білім береді. Аралда орта мектеп жоқ. Ең жақын орта мектеп – Бейсенбі аралындағы Тагай мемлекеттік колледжі. Оқиға аралдағы қауіпсіздікті қарауға және Квинсленд штатының үкіметі жыныстық шабуылға қатысты тергеуді бастауға себеп болды. 2009 жылдың ақпан айында, тергеу басталғанынан бір жылдан астам уақыт өткен соң, тергеу қорытындылары әлі жарияланбады, ал күдікті зорлаушы, 23 жастағы Деннис Крис сол жылдың соңында сотталуға тиіс болатын, сол кезде кепілдікпен босатылды. 2010 жылдың 16 тамызында, дүйсенбі күні Деннис Уильям Крис Кэрнс аудандық сотында зорлау, қылмыстық құқық бұзу үшін заңсыз түрде тұрғын үйге кіру және түнде тұрғын үйге қасақана кіру қылмыстары бойынша өзінің кінәсін мойындады. Соттанушы Уильям Эверсон Кристі бірінші бап бойынша алты жылға, екінші бап бойынша үш жылға, үшінші бап бойынша бір жылға бас бостандығынан айырды, жазаларды бірдей мерзімде өтеуге міндеттеді. Алайда Эверсон Крис сотқа дейін 785 күн қамауда болғандықтан, ол дереу шартты түрде босатылуға өтініш бере алатынын мәлімдеді. Сот Торрес бұғазының сот айналымының бір бөлігі болып табылады, ол Торрес бұғазындағы әртүрлі аралдарда кезеңмен өткізіледі.
There is no secondary school on the island. The nearest secondary school is Tagai State College on Thursday Island. The incident prompted a review of security on the island and an inquiry into the sexual attack was launched by the Government of Queensland. In February 2009, more than a year after it had begun, the inquiry's findings had still not been released, while the alleged rapist, Dennis Kris, 23, was on bail before being due to be sentenced later that year. On Monday, 16 August 2010, Dennis William Kris pleaded guilty in the Cairns District Court to rape, unlawfully entering a dwelling to commit an indictable offence and unlawfully entering a dwelling at night with intent. Judge William Everson sentenced Kris to six years' jail on the first count, three years on the second, one year on the third, to be served concurrently. Everson ordered, however, that as Kris had spent 785 days in pre sentence custody, he could apply for immediate parole. The court is part of the Torres Strait Court Circuit which is conducted on various islands in the Torres Strait on a rotational basis.