Испан тілінің стандартты түрінің қалыптасуы

Кіріспе

Испан тілінің стандартты түрі Стандартты испан тілі, сондай-ақ "lang es" деп те аталады, испан тілінің қалыптасқан немесе кодификацияланған түрін білдіреді, және испан тіліндегі көптеген жазбаша және ресми сөздер осы стандартқа сәйкес келеді. Бұл стандарт, басқа стандартты тілдер сияқты, әдетте жоғары топтың, білімді адамдардың сөйлеу нормаларын көрсетеді. Осы стандарттың ішінде мексикалық, латын америкалық, Пиреней (немесе еуропалық) және Риоплатенс стандарттарын бөліп қарастыруға болады, сондай-ақ халықаралық ұйымдар мен көпұлтты компаниялар жасаған стандартты формалар да бар.

Орта ғасырлар

Стандартты испан тіліне айналған диалект ортағасырлық Бургос пен оның айналасындағы аймақтарда сөйленген тілден пайда болды. Бургос тілінің ерекшеліктері Кастилия Корольдігінің әскери табыстарының арқасында оның жақын аудандарына тарала бастады. Маңыздысы, Бургос диалектінде сөйлейтіндер 1085 жылы Толедоны басып алуға қатысты, ол Визиготтар дәуірінде біріккен Пиреней түбегінің дәстүрлі ескі астанасы болған. Одан кейін пайда болған диалектілердің араласуында Бургос тілінің ерекшеліктері жоғарғы топтағы толедолықтардың тілінде, толедолықтарға тән ерекшеліктерге немесе басқа қоныс аударушылар әкелгендерге қарағанда артықшылыққа ие болды. Осылайша, қайта басып алынғаннан кейінгі толедолық тілде Бургосқа тән көптеген ерекшеліктер кездесті. Бұл қала патшалықтың басты орталығына және христиандық приматтығының резиденциясына айналды, бұл жергілікті диалектке ерекше мәртебе берді. Испан тілінің стандартталуы үшін оның дәстүрлі түрде латын тіліне арналған көптеген салаларда қолданылуы қажет болды, сондай-ақ тілдесушілер испан тілін латыннан бөлек тілдік код ретінде қабылдауы керек болды. Франциядан роман тілінде жазудың жаңа тәсілдері енгізілді, нәтижесінде жергілікті роман тілі диалектісінің фонемаларын бейнелеуге тырысқан орфографиялық жүйелер пайда болды. Бұл жаңа орфография бастапқыда тұрақсыз қолданылған, бірақ 13 ғасырдың басында оның жетілдірілген нұсқасы қолданысқа енді. Әсіресе, роман тілінің тілдік дыбыстарын және тіл ұшымен жасалатын дыбыстарды осы жаңа жүйеде бейнелеудің жолын табу қиын болды, себебі латын тілінде тіл ұшымен жасалатын дыбыстар жоқ және тек бір тілдік дыбыс бар еді, сондықтан бұл фонемаларды бейнелеу бастапқыда өте үйлесімсіз болды. Кастиль тілін стандарттауға алғашқы қадамдарды 13 ғасырда Кастилия королі Альфонсо X (Альфонсо Зиялы) жасады, ол Толедодағы өзінің басты сарайында хатшылар мен аудармашыларды жинады. Король көптеген жазбаларды бақылады және тіпті кейбір құжаттарды өзі жазды. Оларға тарих, астрономия, құқық және басқа да білім салалары бойынша кең көлемді еңбектер кірді, олар түпнұсқада жазылған немесе исламдық дереккөздерден аударылған. Толедодан шыққан және бұрын латын тіліне арналған салалардағы осы үлкен көлемдегі жазбалар аймақтағы роман тілінде стандарттауға ықпал етті. Бұл сонымен қатар кастиль тілінің сөздік қорын кеңейтуге, негізінен қарыз алу арқылы, сондай-ақ туындылар арқылы, әсіресе жұрнақтарды пайдалану арқылы әкелді. Жазбаша испан тілінің синтаксисі де күрделірек болды, оның ішінде көптеген бағынышты сөйлемдер және «және» деген сөзбен байланысты сөйлемдер азайды. Сонымен қатар, Альфонсо X билігінің басында, 13 ғасырдың ортасында өте шатас болған орфография жүйелендірілді, бірақ толыққанды бірқалыпты болмады. Альфонсо X-тің кастиль тілінде жазуды қолдауының мақсаты, әрине, оның патшалығын біріктіру болды. Латын, еврей және араб тілдерінің әрқайсысы белгілі бір діни қауыммен байланысты болса, кастиль тілі немесе оған жақын диалектке барлығы дерлік сөйлейтін.

The dialect that would become standard Spanish originated in the speech of medieval Burgos and surrounding areas. The traits of Burgos speech began to extend beyond its immediate area due to the military success of the Kingdom of Castile. Crucially, speakers of the Burgos dialect were involved in the 1085 capture of Toledo, which was the traditional old capital of a united peninsular kingdom in the Visigothic era. In the ensuing dialect mix, characteristics of Burgos speech became more favored in upper class Toledan speech than those native to Toledo or those brought by other settlers. Thus, post reconquest Toledan speech was characterized by a large number of features from Burgos. This city became the main center of the kingdom and the Christian Primate see, giving its local dialect a privileged position. The standardization of Spanish required its use in a large number of domains, traditionally reserved for Latin, and that required speakers to become conscious of Spanish as a separate linguistic code from Latin. The introduction of new ways of writing Romance from France, resulting in spelling systems which sought to represent the phonemes of the local Romance dialect, led to such a linguistic consciousness. This new spelling was used inconsistently at first, but became used with increasing sophistication by the early 13th century. In particular, finding a way to represent Romance's sibilant and palatal consonants in this new system was quite difficult, because Latin had no palatals and only one sibilant, , and so the representation of these phonemes was very inconsistent at first. The first major steps toward standardization of Castilian were taken in the 13th century by King Alfonso X of Castile (Alfonso, the Wise), who assembled scribes and translators at his main court in Toledo. The king supervised a vast number of writings and even wrote some documents himself. These included extensive works on history, astronomy, law, and other fields of knowledge, either composed originally or translated from Islamic sources. This huge amount of writing based out of Toledo, in fields previously reserved for Latin, had a standardizing effect on written Romance in the area. It also led to a massive expansion of Castilian's vocabulary, mainly achieved through borrowing, but also through derivation, especially through the use of suffixes. The syntax of written Spanish also became a lot more elaborate, with a greater number of subordinate clauses, and fewer clauses connected with e 'and'. Additionally, the orthography, which had been quite chaotic at the beginning of Alfonso X's reign in the mid 13th century, became systematized, although it was not entirely free of variation. Alfonso X's promotion of writing in Castilian was likely intended in part to have a unifying effect on his kingdom. Each of the three more well established written languages, Latin, Hebrew and Arabic, was associated with a particular religious community, while Castilian or a closely related dialect was spoken by nearly everyone.

Қайта өрлеу дәуірі мен алтын ғасыр

Кастиль тілінің алғашқы грамматикасы және кез келген қазіргі еуропалық тілдің алғашқы нақты кодификациясы 1492 жылы Антонио де Небрия жариялады. 1535 жылы Хуан де Вальдес осы тілге қатысты қосымша түсіндірмелер берді. Сол кездегі баспагерлер тілді стандартизациялауда маңызды рөл атқарды. Небрия королева Изабеллаға жолдаған сөздерінде, өзі кодтауға тырысқан испан тілін империяның серігі деп сипаттады, бұл сол кезде Испанияның Еуропадағы иеліктеріне қатысты, ал Америкадағы иеліктеріне емес. Мадридке Король сарайы көшірілгеннен кейін, диалектілердің араласуы және Мадридте қолданылатын жаңа түрлердің пайда болуы нәтижесінде стандартты испан тілі негізінен Мадридтік сөйлеуге негізделді, бірақ оның шығу тегі кейде Вальядолид сияқты басқа қалаларға жатқызылады. 16-17 ғасырлардағы ерте заманауи испан тілі кейде классикалық немесе Алтын ғасыр испан тілі деп аталады, бұл сол кезеңдегі әдеби жетістіктерге байланысты. Осы кезеңде испан тілінің орфографиясы әлі де тұрақтанбаған еді. Альфонсо X кезінде қалыптасқан, көбінесе өзгермеген жүйе мен сөйленетін испан тілі арасындағы айырмашылық осы кезеңде болған сибилянттардың эволюциясы, және фонемаларының бірігуі (бетацизм), сондай-ақ , жоғалуы салдарынан кеңейді, бұл оқиға 15 ғасырда Солтүстік Испанияда аяқталды. Испан тіліндегі грамматикалық вариацияның бір айқын мысалы үшінші тұлғаның объектілі жіктелуіне қатысты. Солтүстік Испанияның көп бөлігі, Андалусия және Латын Америкасы біркелкі түрде этимологиялық, жағдайға негізделген жүйені қолданады, онда lo, la, los, las сөздер өзінің айыптау мәнін сақтайды, ал le, les тек жанама объектілер үшін қолданылады. Дегенмен, Испанияның көп бөлігінде осы жүйе мен басқа жүйелер арасында бәсекелестік бар. Басқа жүйелерге таза семантикалық жүйе жатады, онда lo санауға келмейтін объектілер үшін, ал le, la, les, las санауға болатын объектілер үшін қолданылады, жағдай көрсетілмейді (Кастилияның солтүстік-батысы, Кантабрияның шығысы және Баск елінің батысының дәстүрлі сөйлеуіндегідей), немесе екі шеткі жағдайдың арасындағы гибридтік жүйелер. Мұндай гибридтік жүйелердің бірі, семантикалық жүйеге ұқсас, бірақ санауға келмейтін объектілер үшін жынысқа қатысты айырмашылықпен (мысалы, esta leche hay que echarla – «Бұл сүтті құйып тастау керек», ал таза семантикалық жүйеде echarlo қолданылар еді), Алтын ғасыр Кастилиясының испан тілінде басым болды. Көптеген фонетикалық ерекшеліктер, содан бері стандартты емес сөйлеуге ғана тән, испан Алтын ғасырында жиі жазбаша түрде көрсетілген. Мысалы, латын сөздерінің көптегісінде, мысалы concepto – «ұғым» және absolver – «кешіру» сияқты, иектің соңғы лабиалдық және велярлық дыбыстарының қолданылуы осы кезеңде өте өзгергіш болды. Әдетте, бұл формалар кодалық дауыссыз бен дауыссызсыз формалар арасында ауысып тұрды, мысалы, accidente / acidentе – «апат». Сонымен қатар, лабиалдар u дыбысына айналды, мысалы, conceuto – «ұғым» немесе cautivo – «тұқымды», және алмасулар болды, мысалы correbto / correcto – «дұрыс». Бұл лабиалдық және велярлық дауыссыздар қазіргі стандартты тілдегі көптеген сөздерде сақталған, ал ауылдық, стандартты емес диалектілерде иектің соңғы лабиалдық және велярлық дыбыстарына тыйым салынған. Сондай-ақ, қазіргі стандартты емес испан тіліндегідей, басым емес және басымды дыбыстардың арасында жиі алмасулар болды. Дегенмен, қазіргі стандартты формаларға басымдық беруге бастама болды, Хуан де Вальдес бәсекелес формаларға қарағанда vanidad / cubrir – «мақтан / жабу» сияқты формаларды ұсынды.

The first grammar of Castilian, and the first explicit codification of any modern European language, was published in 1492 by Antonio de Nebrija. Further commentary on the language was offered by Juan de Valdés in 1535. At around the same time, early printers also played a strong standardizing role. Nebrija notably described the Spanish language he sought to codify as a companion of empire in his address to Queen Isabella, at the time referring to Spain's possessions in Europe and not to Spain's soon to be conquered possessions in the Americas. After the settling of the Royal Court at Madrid, and subsequent dialect mixing and the establishment of new varieties spoken in Madrid, standard written Spanish became primarily based on the speech of Madrid, even though its origin is sometimes popularly assigned to other cities, such as Valladolid. The Early Modern Spanish of the 16th and 17th centuries is sometimes called classical or Golden Age Spanish, referring to the literary accomplishments of that period. Spanish orthography was still far from consistent during this time. The gap between the largely unchanged system developed under Alfonso X and spoken Spanish expanded due to changes such as the evolution of sibilants and the loss of , which occurred during this time, and betacism, or the merger of the phonemes and , which had become complete in northern Spain by the fifteenth century. One notable case of grammatical variation in Spanish has to do with third person object pronouns. Much of northern Spain, as well as Andalusia and Latin America, uniformly uses an etymological, case based system in which lo, la, los, las retain their accusative value, while le, les is only used for indirect objects. That said, there is competition between that system and others in much of Spain. These other systems are either the purely semantic system, in which lo is reserved for non countable objects, while le, la, les, las refer to countable objects, and there is no marking for case, as found in the traditional speech of much of northwestern Castile, eastern Cantabria and part of the western Basque Country, or hybrid systems in between the two extremes. One such hybrid system, largely identical to the semantic system but with a gender distinction for non countable objects (as in, esta leche hay que echarla 'this milk has to be thrown out', where the purely semantic system would use echarlo), was dominant in the written Spanish of Golden Age Castile. A number of phonetic features which have since become restricted to nonstandard speech were frequently represented in writing during the Spanish Golden Age. For example, the handling of syllable final labial and velar consonants in a number of Latinate words, such as concepto 'concept' and absolver 'absolve' was highly variable during this period. Typically, these forms alternated between forms with and without the coda consonant, such as acidente/accidente 'accident'. There were also cases of labials becoming u, as in conceuto 'concept' or cautivo 'captive', and interchanges of and , as in correbto/correcto 'correct'. These labial and velar consonants have been preserved in most words in the modern standard, while rural, nonstandard varieties typically prohibit syllable final labial and velar consonants. Likewise, there was a frequent interchange between non stressed and and between non stressed and , as in much modern nonstandard Spanish. That said, a preference for the now standard forms was beginning to form, as Juan de Valdés recommends forms like vanidad/cubrir 'vanity/cover' over their competitors vanedad/cobrir.

Қазіргі заман

1713 жылы Корольдік испан академиясының негізі қаланған кезде, академияның нақты мақсатының бір бөлігі тілді қалыпқа келтіру болды, «кастиль тілінің сөздері мен тіркестерін мүмкіндігінше орындылықпен, әсемдікпен және тазалықпен бекіту». XVIII ғасыр бойы академия тілді стандарттау құралдарын жасады. 1726-1793 жылдары «кастиль тілінің сөздігін» жариялады, онда сөздердің нағыз мағынасы, олардың табиғаты мен сапасы, сөйлемдер мен тіркестер, мақал-мәтелдер және тілді қолдануға қатысты басқа да мәселелер түсіндірілді. 1771 жылы «Испан тілінің грамматикасы» жарық көрді. Академия тілдің орфографиясын түзетуге тырысты. Орфография мен айтылу арасындағы айырмашылықтың артуына байланысты 17 ғасырда орфографиялық реформа жасау туралы ойлар пайда болды. Бұл 1741 жылы академияның «Испан тілінің орфографиясы» жариялануымен аяқталды. Сол жылдан 1815 жылға дейін академия көптеген орфографиялық реформаларды жүргізді, нәтижесінде испан орфографиясы қазіргі түріне келді. Кодалық лабиалдық және велярлық дауыстарға қатысты академия көбінесе сол дауыстарды сақтаған «accidente» сияқты нұсқаларды қолдады. Дегенмен, кейбір жағдайларда, мысалы, «sujeto» сөзінде, қарапайым форма басым болды, ал басқа жағдайларда екі форма да аздаған айырмашылықтармен сақталды, мысалы, «respecto/respeto» – «қадір». «sub» және «ob» префикстері бар кейбір сөздерде, мысалы, «obscuro/oscuro» – «қара», әр түрлілік сақталады, бірақ қарапайым формалардың басым болуы күтілуде. Кодалық велярлық немесе лабиалдық дауыстар мұрындық дауыстан кейін келгенде, мысалы, «prompto/pronto» – «тез», ортаңғы велярлық немесе лабиалдық дауыс жойылды. XIX ғасырда Латын Америкасының түрлі республикалары тәуелсіздік алғанда, испан тілінің қолданылуы ұлттық санамен байланысты болды, және көптеген конституциялар испан тілін өз елдерінің ресми тілі деп мойындады. Латын Америкасында қолданылатын испан тіліндегі сөздер 19 ғасырдан бастап сөздіктерде «американизмдер» деп тіркеле бастады. Қазіргі стандартта да әлі де лексикалық және фонетикалық айырмашылықтар бар, сондай-ақ түрлі елдерде сөздермен сөйлесу әдеттері де өзгеше, Испанияда көбінесе екінші жақ көпше түрі «vosotros» қолданылады, ал Латын Америкасының көп бөлігінде «voseo» қолданылады. Жоғарыда айтылғандай, үшінші жақ клитикалық жалғаулы есімдерді қолдануда да маңызды айырмашылықтар бар. Латын Америкасы Оңтүстік Испаниядан мұра еткен этимологиялық жүйені біркелкі қолданса, Испанияның қалған бөлігінде жазба тілінде сол жүйе мен басқа жүйелер арасында бәсекелестік күшті. Бір гибридтік жүйе, негізінен жағдайға байланысты, бірақ «le, les» еркектерге қатысты тікелей толықтауыштарды да білдіре алады, қазіргі Испанияда басым болды, бірақ ол 20 ғасырда ғана нормативтік грамматикаға енді. Этимологиялық жүйеден ауытқулар «leísmo» деп аталады, яғни «le, les» тікелей толықтауыштар ретінде қолданылуы, ал «laísmo» – «la, las» жанама толықтауыштар ретінде қолданылуы. Тілдің біртүтастығына қатысты алаңдаушылықтардан кейін, 20 ғасырдың ортасынан бастап Латын Америкасының испан тілі нормативтік грамматика мен сөздіктерді жасауда ескеріле бастады.

In 1713, with the foundation of the Royal Spanish Academy, part of the Academy's explicit purpose was the normalization of the language, "to fix the words and expressions of the Castilian language with the greatest possible propriety, elegance and purity". Throughout the 18th century the Academy developed means of standardization. Between 1726 and 1793 it published a "dictionary of the Castilian language, in which the true sense of the words is explained, as well as their nature and quality, along with the phrases and forms of speech, and the proverbs, sayings, and other matters pertinent to the use of the language". In 1771 a Grammar of the Spanish Language was published. One area of the language the Academy sought to fix was its orthography. Because of the growing distance between spelling and pronunciation, a concern for spelling reform had developed in the 17th century. This culminated in the 1741 publishing of the Academy's Orthography of the Spanish Language. Between then and 1815, the Academy carried out a significant number of spelling reforms, until Spanish orthography essentially reached its modern form. In the case of coda labial and velar consonants, the Academy typically ruled in favor of variants, like accidente, which maintained those consonants. That said, in some cases, like sujeto 'subject', the simpler form prevailed, in other cases both forms survive with slightly different uses, like respecto/respeto 'respect'. In some cases with the sub , ob prefixes, like obscuro/oscuro 'dark', variation persists, although the simpler forms appear certain to prevail. When coda velar or labial consonants followed a nasal consonant, as in prompto/pronto 'soon', the middle velar or labial was simply dropped. In the 19th century, as the various republics of Latin America became independent, the use of Spanish was connected to nationhood, and numerous constitutions recognized Spanish as the official language of their respective countries. The Spanish language words used in the Latin American countries began to be recorded in dictionaries as "Americanisms", beginning in the 19th century. There is still some variation, especially lexical and phonological, in the current standard, and forms of address differ between different countries, with the informal second person plural vosotros predominantly being used in Spain, and voseo being used in much of Latin America. As mentioned above, there is still significant variation in the use of third person clitic pronouns. While Latin America uniformly uses the etymological system inherited from southern Spain, there is much competition between that system and others in the written language of much of the rest of Spain. One hybrid system, which is mostly case based except that le, les can also refer to masculine human direct object referents, has become dominant in Spain today, although it only made it into prescriptive grammars in the 20th century. Uses which deviate from the etymological system are labelled leísmo, or the use of le, les for a direct object, and laísmo, refers to the use of la, las for an indirect object. Following a period of concern over the unity of the language, Latin American Spanish began to be taken into account in designing prescriptive grammars and dictionaries, from the mid 20th century onwards.

Стандартты және стандарттан тыс сорттардың арақатынасы

"Испан тілінің диалектілері" деген сөз тіркесі жиі бұрын біртекті болған испан тілінің бірнеше түрлі нұсқаларға бөлініп кеткені және стандартты емес нұсқалардың стандартты испан тілінің туындылары немесе нашарлауы екені туралы қате түсінікке алып келеді. Бұл тарихи тұрғыдан дұрыс емес, себебі тіл әрқашан өзгеріс күйінде болды, ал стандартты тілдер тарихи тұрғыдан жергілікті диалекттерден пайда болған, керісінше емес. Сонымен қатар, испан тілінің стандарттануы жазудағы түрліліктің азаюына әкелді. Көп жағдайда стандартты емес нұсқалар, сондай-ақ яһуди испан тілі, бұрын стандартты испан тілінде кең таралған ерекшеліктерді сақтайды. Мысалы, 14-ғасырдың соңына дейін глаголдардың кемелсіз және шартты түрлерінде (яғни tenía, teníe, tenié, cantaría, cantaríe, cantarié 'менде болды, мен ән айтар едім') түрлілік болған, ал қазіргі стандартты ía, íe және ié нұсқаларына қарамастан, 20-ғасырдың соңына дейін Толедо провинциясының ауылдық аймақтарында ié нұсқасы естілген. Сол сияқты, 15-ғасырдың соңына дейін сөздердегі соңғы буынға келген v әрпі u әрпіне ауысқан. Қазір стандартты болып саналатын deuda 'қарыз' және ciudad 'қала' сияқты u әрпі бар формаларға қарамастан, яһуди испан тілі бастапқы v формаларын қалайды. Кейбір ретсіз глаголдардың өткен шақ формалары 17-ғасырға дейін бірнеше нұсқада болған. Мысалы, traer 'әкелу' глаголы truxe, truxo 'мен әкелдім, ол әкелді' формаларында қолданылған, қазіргі traxe, traxo (қазіргі уақытта және емес) формаларымен қатар. Truje, trujo формалары әлі де кейбір ауылдық емес нұсқаларда кездеседі. Көптеген глаголдардың бірінші жақ, жекеше түріндегі қазіргі және шартты түрлеріне (мысалы, caigo/caiga бұрынғы cayo/caya сияқты) a әрпі қосылса да, 17-ғасырға дейін әдеби испан тілінде қолданылған haiga сияқты басқа формалар қазір стандартты емес сөйлеуде ғана қолданылады. 16-ғасырдың ортасына дейін nos, vos 'біз, сен' деген қысқа жақ есімдері жазуда кеңейтілген nosotros, vosotros формаларымен қатар қолданылған. Vos формасы яһуди испан тілінде, ал vosotros кеңейтілген формасымен бірге қолданылады, сондай-ақ Латын Америкасының көп бөлігінде voseo ретінде белгілі жеке vos қолданылуы жалғасуда. Voseo кейбір елдерде, мысалы Аргентинада стандартты қолданысқа енгенімен, оның болуы әрқашан да даулы болды және басқа аймақтарда мазақталды. Стандартты испан тілін түрлі диалекттерді қамтитын және оларға әсер ететін шатыр ретінде қарастыруға болады. Испан тілінің жекелеген нұсқалары географиялық және әлеуметтік кеңістікте орналасуы мүмкін, ең беделділердің сөзі стандартты шатырға ең жақын, ал ең беделсіздердің сөзі стандарттан ең көп ерекшеленеді. Бүгінде стандартты испан тілінен алынған формалар ауылдық сөйлеуге еніп, стандартты емес формалармен бәсекелеседі.

The phrase "dialects of Spanish" often leads to the misunderstanding that a previously uniform Spanish has split into several divergent varieties, and that nonstandard varieties are derivatives, or debasements, of standard Spanish. This is historically backwards because language has always existed in a state of variation, and standard languages are historically derived from local dialects, not the other way around. Additionally, the standardization of Spanish has led to a reduction in the amount of variation reflected in writing. In many cases, non standard varieties, as well as Judaeo Spanish, retain features which were once common in written, standard Spanish. For instance, while there was variation in the imperfect and conditional endings of verbs between the now standard ía, and íe and ié (i. e. tenía, teníe, tenié, cantaría, cantaríe, cantarié 'I had, I would sing') in writing up until the end of the fourteenth century, the ié variant could still be heard in rural areas of the Province of Toledo as of the later 20th century. Likewise, until shortly after the end of the fifteenth century, words that had inherited syllable final v alternated with forms in which that v had been vocalized to u. While forms with u, such as deuda 'debt' and ciudad 'city' are now standard, Judaeo Spanish prefers forms with the original v.

The preterite forms of some irregular verbs had multiple variants until the 17th century. Thus, the verb traer 'to bring' could be conjugated truxe, truxo 'I brought, he brought', alongside modern traxe, traxo (now spelled with and not ). The variants truje, trujo are still found in some predominantly rural nonstandard varieties. Although a has been added to the stems of many verbs' first person singular present indicative and present subjunctive forms, such as caigo/caiga from earlier cayo/caya, some other forms such as haiga, common in literary Spanish until the 17th century, are now restricted to nonstandard speech. Until the mid 16th century, the short subject forms nos, vos 'we, you' were still found alongside the expanded forms nosotros, vosotros in writing. The shorter form vos is used in Judaeo Spanish, alongside the expanded vosotros, and the use of non deferential, singular vos continues in much of Latin America, where it has become known as voseo. While voseo has become part of standard usage in some countries, such as Argentina, its existence has always been controversial, and it remains stigmatized in other locations. Standard Spanish may be seen as a type of roof covering and influencing the various spoken dialects of Spanish. Individual varieties of Spanish can be located in both geographical and social space, with the speech of the most powerful being most similar to the standard roof, while the speech of the least powerful differs the most from the standard. Today, forms from standard Spanish are increasingly penetrating into rural speech and competing with nonstandard forms.

Фрагментацияға қатысты алаңдаушылық

1880 жылдары жаңа саяси жағдай және бұрынғы отарлардың зияткерлік тәуелсіздігі Реал Академия Испанияны испан тілінде сөйлейтін республикаларда филиал академияларын құруға итермеледі. Жоба жергілікті зиялы қауымның қарсылығына тап болды. Мысалы, Аргентинада Хуан Антонио Аргерич Испанияның мәдени жаңарту әрекеті деп күдіктенді және тәуелсіз академия құруды жақтады, ол тек "испан империализмінің филиалы" емес, сондай-ақ Хуан Мария Гутьеррес тілші тағайындалуына қарсы болды. Бірақ ұсыныс ақыры қабылданды, нәтижесінде Испан тілі академияларының қауымдастығы құрылды. Академиялар Испанияның жоғарғы топтарының тіліне негізделген "ортақ тілді" сақтауға баса назар аударды, сонымен қатар Американың жергілікті тілдерінің, итальян, португал және ағылшын сияқты басқа еуропа тілдерінің лексика мен тіпті американдық испан тілінің грамматикасына тигізген әсерін ескермеді. Бұл бағыт 20 ғасырда да сақталды. 1918 жылы Рамон Менендес Пидаль Реал Академия Испаниядан американдық испан тілі мұғалімдерінің қауымдастығына, олардың "Испания" журналының бірінші саны жарыққа шығуына орай жазған хатында:

Жазба тілінің сөйлеу тілінен басымдығы және Ара түбектік испан тілінің американдық нұсқаларынан артықшылығы – Менендес Пидальдың хатының негізгі тезисі болды. Оның пікірінше, "американдық жергілікті тілдердің варварлық сипаты" олардың американдық испан тіліне кез келген ықпал етуіне жол бермеуі керек. Академияның оқытушылары қалғандарын қадағалайды. Осылайша ол Андрес Беллоның 1847 жылғы "Грамматикасының" кіріспесінде (б. xi) айтқан болжамына қарсы тұрды, онда аймақтық түрлерінің көп болуы "Америкада жазылғандардың көп бөлігін бүлдіріп, тілдің құрылымын өзгертіп, оны көптеген ретсіз, еркін, варварлық диалекттерге айналдырады" деп ескерткен. Бұл өзара байланысқан тілдік және саяси көзқарас бойынша, тек "білімді" тілдің бірлігі ғана испан әлемінің бірлігін қамтамасыз етеді. Екінші жағынан, колумбиялық филолог Руфино Хосе Куерво – Беллоның испан тілінің бір-біріне түсініспейтін көптеген тілдерге бөлінуінің болжамын бөліскен (бірақ Беллодан айырмашылығы, ол оны құттықтады) – тілдің бірлігін өлшеу үшін жазбаша ортаны пайдалануға қарсы ескертті, оны "жергілікті сөйлеуді жабатын перде" деп санады. Бұл мәселе 1935 жылы Амадо Алонсоның "El problema de la lengua en América" (Америкадағы тіл мәселесі) атты трактатында нақты баяндалды және 1941 жылы ғалым Амэрико Кастро "La peculiaridad lingüística rioplatense y su sentido histórico" (Рио-де-ла-Плата испан тілінің ерекшелігі және оның тарихи маңызы) атты еңбегін жариялағанда қайталанды. Бұл көзқараспен жазған авторлар үшін білімді кастиль тілінен алыстау – әлеуметтік құлдыраудың айқын белгісі болды. Кастро Аргентинаның испан тілінің ерекшеліктері, әсіресе voseo, "жалпы халықтық сипат", "негізгі инстинкттер", "ішкі қанағатсыздық, [және] кез келген орташа қиындыққа бағыну туралы ойға наразылық" белгілері болды деп мәлімдеді. Кастроның диагнозына сәйкес, Буэнос-Айрес диалектісінің күшті бірегейлігі білімділердің есебінен халықтық формалардың қабылдануына байланысты болды. Кастроны ең алдымен сөйлеушінің сөйлеу ерекшеліктеріне қарап, оның әлеуметтік санатын бірден анықтау мүмкін болмауы мазалады. Оның ойынша, жоғары топтардың білдіруі керек "тексерулер мен шектеулердің" болмауы – әлеуметтік құлдыраудың айқын белгісі болып көрінді. Кастроның мәтіні тілдің бірлігін ұлттық бірліктің сақшысы, ал жоғарғы топтарды тілдің ортодоксалдығының сақшысы ретінде қарастыратын кең таралған көзқарасқа сәйкес келеді. Менендес Пидальдың көптеген еңбектері осы мақсатқа жетуге бағытталған, "грамматиканы оқыту, ілімді зерттеу, сөздіктер, жақсы үлгілерді тарату, классикалық авторларға түсініктеме беру немесе әлеуметтік қарым-қатынас пен әдеби шығармашылық арқылы таралатын тиімді үлгі арқылы" "қате" қолдануды қудалауға шақырады. Бұл кластық орталықтану – басқа отарлау тілдеріне, әсіресе француз тіліне тән – тілдің қолданылуы мен оқытуына ұзақ уақыт әсер етті. Соңғы кезде ғана кейбір аймақтық түрлері (мысалы, Аргентинадағы voseo) ресми білім берудің және әдеби тілдің бөлігіне айналды – соңғысы, негізінен, 20 ғасырдың ортасындағы әдеби натурализмге байланысты.

The priority of written language over spoken language, and of Peninsular Spanish over American varieties, was the central thesis of Menéndez Pidal's letter. The "barbaric character of the American indigenous languages", in his opinion, should prevent them from having any influence over American Spanish. The tutorship of the Academy would take care of the rest. With that, he was trying to counteract the prediction made by Andrés Bello in the prologue (p. xi) to his Grammar of 1847, which warned of the profusion of regional varieties that would "flood and cloud much of what is written in America, and, altering the structure of the language, tend to make it into a multitude of irregular, licencious, barbarian dialects". According to this interlocking linguistic and political viewpoint, only the unity of the "educated" language would guarantee the unity of the Hispanic world. On the other hand, the Colombian philologist Rufino José Cuervo—who shared Bello's prognosis of the eventual fragmentation of Spanish into a plurality of mutually unintelligible languages (although unlike Bello he celebrated it)—warned against the use of the written medium to measure the unity of the language, considering it a "veil that covers local speech". This issue was documented poignantly in the 1935 treatise by Amado Alonso entitled El problema de la lengua en América (The problem of language in [Spanish] America), and was reiterated in 1941 when the scholar Américo Castro published La peculiaridad lingüística rioplatense y su sentido histórico (The linguistic peculiarity of River Plate Spanish and its historical significance). For writers of this viewpoint, the drift away from educated Castilian language was an unmistakable sign of social decay. Castro declared that the peculiarities of Argentine Spanish, especially the voseo, were symptoms of "universal plebeianism", "base instincts", "inner discontent, [and] resentment upon thinking about submitting to any moderately arduous rule". According to Castro's diagnosis, the strong identity of the Buenos Aires dialect was due to the general acceptance of popular forms at the expense of educated ones. Castro worries above all about the impossibility of immediately perceiving the social class of the speaker from the traits of his speech. The lack of the "checks and inhibitions" that the upper classes should represent seemed to him an unmistakable sign of social decay. Castro's text is typical of a widespread view that sees the unity of language as the guardian of national unity, and the upper classes as the guardians of language orthodoxy. Much of Menéndez Pidal's work is aimed at pursuing that goal, recommending greater zeal in the persecution of "incorrect" usage through "the teaching of grammar, doctrinal studies, dictionaries, the dissemination of good models, [and] commentary on the classical authors, or, unconsciously, through the effective example that is propagated through social interaction and literary creation". This kind of classist centralism—common to other colonial languages, especially French—has had lasting influence on the use and teaching of the language. Only recently have some regional varieties (such as voseo in Argentina) become part of formal education and of the literary language—the latter, thanks largely to the literary naturalism of the mid 20th century.

Қазіргі заманғы мәселелер

Стандартты тіл мәселесі бұқаралық ақпарат құралдарының пайда болуымен жаңа маңызға ие болды, себебі әртүрлі диалектілерде сөйлейтін адамдар алғаш рет радио, теледидар және соңғы кезде интернет арқылы өздерінен өзгеше сөйлейтін аймақтардың тіліне тікелей қол жеткізе алды. Стандартты форманың тікелей сөйлеу тіліне әсерінің әлсіздігі бұрын стандарттау мәселесін маңызды емес деп есептеген, бірақ қазір ол пікірталасқа айналды. Тілдік централизмнің ұзаққа созылған ықпалы кейбір сарапшыларды фрагментация мәселесі жоқ деп, тек білімді тілді үлгі алу жеткілікті дейтін пікірге жеткізді. Мысалы, бір автор Менендес Пидальдың қағидасын қайталап былай деді:

Дегенмен, тікелей сөйлеу тілі саласында мәселе кем дегенде 1950 жылдардан бері туды, осы кезде Голливуд фильмдерімен жұмыс істейтін дубляж студияларының коммерциялық талаптары белгілі бір елге тән емес испан тілін – оның айтылуы, сөздік қоры және грамматикалық ерекшеліктерімен дамыту қажеттігін көрсетті ("латын американдық испан тілі" немесе "бейтарап испан тілі"). Бұл мақсат тез арада қол жеткізуге қиын екенін көрсетті: нәтижелер кейде барлыққа түсінікті формаға жақындасса да, бұл процесс таныс, жақын немесе күнделікті сөйлеу үнін беруге кедерілді. Disney Pictures біртілді дубляжға ерте қызығушылық танытты. "Үш шошқа" фильмі Парижде кастиль және француз акцентімен сөйлейтін актерлермен дубляждалды. "Қар ақ және жеті кәрізші" және "Пинокио" Аргентинада Луис Сесар Амадоридің жетекшілігімен дубляждалды. Кейін Disney фильмдері Мексикада Эдмундо Сантоспен дубляждалды.