Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1991 жылы БҰҰ-ның Батыс Сахара бойынша референдум өткізу туралы ұсынысы, Оңтүстік-Батыс Африкада (қазіргі Намибия) қақтығысты аяқтауға бағытталған жоспар. Елдестік жоспары (خطة التسوية; Lang es) – Сахаралық Полисарио фронты мен Марокко арасындағы референдумды ұйымдастыру жөніндегі келісім. Бұл келісім Батыс Сахара халқының өзін-өзі анықтау құқығын іске асыруға арналған, оның нәтижесінде толық тәуелсіздікке қол жеткізуі немесе Марокко Корольдігімен бірігуі мүмкін еді. Осы келісімнің нәтижесінде 2020 жылға дейін сақталған атысты тоқтату режимі орнатылып, оны бақылау және референдумды ұйымдастыру үшін MINURSO бейбітшілік күштері құрылды. Алайда, референдум өткізілген жоқ.
1991 UN proposal for a referendum on Western Sahara
the proposed plan to end the conflict in South West Africa (now Namibia)
The Settlement Plan (خطة التسوية; Lang es) was an agreement between the ethnically Saharawi Polisario Front and Morocco on the organization of a referendum, which would constitute an expression of self determination for the people of Western Sahara, leading either to full independence, or integration with the Kingdom of Morocco. It resulted in a cease fire which remains effective until 2020, and the establishment of the MINURSO peace force to oversee it and to organize the referendum. The referendum never occurred.
Өмірбаян
Батыс Сахара аймағында 1884 жылы Испания бұл аймақты отарлаған кезде испандықтардың қол астына өткен сахаралықтар тұрады. Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) 1965 жылғы 16 желтоқсанда Бас Ассамблея шешімі арқылы Испаниядан бұрынғы испандық аумақты отаршылдықтан босатуды сұраған кезде Батыс Сахара мәселесіне араласты. Марокконың патшасы Хасан II 1975 жылы, Халықаралық сот Марокконың бұл аймаққа заңдық байланысы жоқ екенін анықтағанына қарамастан, Батыс Сахараның тәуелсіздік талаптарын қабылдамады. Дегенмен, Марокконың аймақтағы үстемдігін аймақтағы исламдық кеңеюмен, 823-977 жылдардағы Мидраридтер әулетімен байланыстыруға болады. Испания 1976 жылы Батыс Сахарадан шыққаннан кейін, бұрынғы аумақ пен Марокко арасындағы дау басталды. 1975 жылғы қарашада Марокко әскері, патша Хасанның бұйрығымен 350 000 азаматты Батыс Сахараға "Марокко үшін аумақты басып алу" мақсатымен алып келді, бұл "Жасыл марш" деп аталды. Марштан кейін Испания аумақты Марокко мен Мавритания арасында бөлісті. Бұл топқа Алжир қолдау көрсетті. Полисарионың тәуелсіздік күресі Мавританияның Батыс Сахарадағы талаптарынан бас тартуына әкелді. Тоби Шеллинің Middle East Report басылымында жазғандай, келісімге қол жеткізе алмау салдарынан сахаралықтардың пікірі ескерілмей қалды. Батыс Сахара аумағы Солтүстік Африкадағы "аймақтық басымдық" үшін Алжир мен Марокко арасындағы күресте де маңызды рөл атқарады. Марокко Батыс Сахараны "Полисарио арқылы Алжирдің аймақтық мүдделерін тежеу құралы" ретінде қарастырады.
The area of Western Sahara is home to the Sahrawi people who became Spanish subjects when Spain colonized the area in 1884. The United Nations (UN) became involved with Western Sahara when the UN asked Spain on December 16, 1965, through a General Assembly resolution, to decolonize the former Spanish territory. King Hassan II of Morocco rejected claims of independence for Western Sahara as early as 1975, despite International Court of Justice findings that Morocco did not have legal ties to the area. However, a Moroccan rule of the area can be traced to Islamic expansion in the area, starting with the Midrarid dynasty (823 977 AD). After Spain withdrew from Western Sahara in 1976, an ongoing dispute began between the former territory and Morocco. In November 1975, Moroccan troops, ordered by King Hassan, lead 350,000 civilians into Western Sahara in order to "seize the territory for Morocco" in the Green March. After the march, Spain divided the territory between Morocco and Mauritania. The group has been backed by Algeria. Polisario's fight for independence caused Mauritania to relinquish its claim on Western Sahara Over a period of thirty five years, "over 100,000 Sahrawis have been displaced from the area." Because of the lack of agreement, the Saharwi people's voice in the matter has been marginalized, according to Toby Shelley, writing in the Middle East Report. The territory of Western Sahara also plays a part in the struggle of Algeria and Morocco over "regional preeminence" of Northern Africa. Morocco views Western Sahara as a "check on Algeria's regional ambitions being pursued via Polisario surrogates."
Тарих
1976 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы қақтығысқа көбірек араласты. Бұл жоспарды "Марокко мен Полисарио 1988 жылдың тамыз айының соңында қағида бойынша қабылдады". Референдум Қауіпсіздік Кеңесінің 658-ші қаулысымен жазылды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 1991 жылы іске қосылды. Келісімнің нәтижесінде Марокко мен Полисарио арасында атысты тоқтату орын алды. Атысты тоқтатуды БҰҰ-ның сол кездегі Бас хатшысы Перес де Куэльяр, референдумға сайлаушыларды тіркеуді де қамтитын Елдестіру жоспарының қалған бөлігінен бөлек мәселе ретінде қарастырды. Референдум 1991 жылдың 29 сәуірінде Қауіпсіздік Кеңесінің 690-шы қаулысы ретінде тіркелді. 690-шы қаулыс Батыс Сахарадағы референдумды өткізу жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясын (MINURSO) құрды. Полисарио Елдестіру жоспарының "Евиан келісімдеріне ұқсас нәтиже береді" деген үмітте болды. Полисарио сондай-ақ Батыс Сахараның тума халқының аймақтың болашағына қатысу құқығын қолдады. Алдымен Бейкер бұрынғы ұсыныстарды қарап, барлық тараптармен кеңесті. Ол, Честер А. Кроккер мен Джон Р. Болтонмен бірге Полисарио және Мароккомен, Алжир мен Мавритания бақылаушы ретінде қатысқан жеке келіссөздер жүргізді. Нәтижесінде, "панагерлер мәселесі, марокколық әскерлерді азайту, соғыс тұтқындары мен саяси тұтқындар" және сайлаушыларды тіркеу ережелері туралы келісімге қол жеткізілді, бұл Хьюстон келісіміне әкелді. Сайлаушыларды анықтау 1997 жылдың 3 желтоқсанында қайта басталды. Референдум 1998 жылға дейін өткізілуі тиіс еді. Алайда, Марокконың халық санауының нәтижелерін қабылдаудан бас тартқандықтан және осылайша ұсынылған сайлаушылар негізінде референдумды қабылдау ықтимал еместігіне байланысты, БҰҰ Бас хатшысы Елдестіру жоспарын тоқтатты. 1999 жылы Хасан патша қайтыс болды және Мұхаммед VI таққа отырды. Мұхаммед патша "аймаққа қатысты Марокконың құқығын қайта бекітті". Сондай-ақ 1999 жылы Батыс Сахараның тәуелсіздігін қолдаған Абделазиз Бутефлика Алжирдің президенті болды.
The United Nations became more involved with the conflict in 1976. The plan "was accepted in principle by Morocco and Polisario at the end of August 1988." The referendum was written up in Security Council Resolution 658. The United Nations Security Council became involved in 1991. The agreement resulted in a cease fire between Morocco and Polisario, The cease fire was treated as a separate issue from the rest of the Settlement Plan, which included voter registration for the referendum, by Pérez de Cuéllar, the current United Nations Secretary General. The referendum was written up as Security Council Resolution 690 on April 29, 1991. Resolution 690 also created the United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara (MINURSO). Polisario hoped that the Settlement Plan would have "an outcome similar to the Evian Accords." Polisario also supported the right of native Western Saharans to have a voice in the future of the territory. First Baker reviewed the prior proposals and consulted with all parties involved. He, along with Chester A. Crocker and John R. Bolton, conducted private talks with Polisario and Morocco along with Algeria and Mauritania acting as observers. Eventually, the talks, which covered the "issues of refugees, reduction of Moroccan troops, prisoners of war and political prisoners," along with an agreement on a code of conduct for the voter registration, eventually led to the Houston Agreement. Voter identification began again on December 3, 1997. A referendum was meant to occur by 1998. However, due to Morocco's refusal to accept the census results, and thus unlikelihood of accepting referendum based on the voters proposed, the UN Secretary General suspended the Settlement Plan. In 1999, King Hassan died and Mohammed VI took over. King Mohammed "strongly reasserted Morocco's claim to the region." Also in 1999, Abdelaziz Bouteflika, who supported the independence of Western Sahara, became president of Algeria.
Қоныстандыру жоспарынан кейін
2001 жылы БҰҰ Бас хатшысының арнайы елшісі Джеймс Бейкер басқа шешімдер іздеді, Марокко оларды қабылдады, бірақ Алжир мен Полисарио майданы Бейкер жоспары I деп аталған бұл ұсынысты қабылдамады. 2003 жылы Бейкер жоспары II Марокко тарапынан қабылдамады, ал Алжир мен Полисарио майданы қабылдады. 2004 жылдың маусым айында Джеймс Бейкер БҰҰ-ның Батыс Сахарадағы елшісі лауазымынан қанағаттанды. Анна Теофилопулу БҰҰ-ның тараптарға «бұл қақтығысты шешудегі қиындықтарды тікелей шешуге бағытталған стратегияны әзірлеу мен ұстанудың» орнына, процестің бұзылуына және кешіктірілуіне мүмкіндік бергенін талқылайды. Майкл Рубин The Journal of International Security Affairs журналында жариялаған мақаласында, Марокконың Сахрави халқына билік етуі аймақты тұрақты және терроризмнен азат етудің ең жақсы жолы екенін, сондай-ақ тұрғындардың өмір сапасын жақсартуға мүмкіндік беретінін айтады. 2004 жылы Mediterranean Quarterly журналында Жакоб А. Мунди БҰҰ Шығыс Тимор сияқты қақтығыстан қашуға тырысқанын, бірақ нәтижесінде осыған ұқсас жағдай тудырғанын сипаттады. 1995 жылы Human Rights Watch ұйымы екі тараптың да референдумға қатысатын сайлаушыларды анықтау процесіне кедергі келтіргенін жазды. 2006 жылы АҚШ Конгресіне ұсынған есебінде Кэрол Мигдаловиц Батыс Сахара мәселесі шешілмесе, Марокко мен Алжир арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың шиеленісіп қалатынын мәлімдеді.
Other solutions were sought by the UN Secretary General's Special Envoy James Baker in 2001, and Morocco accepted these, but Algeria and the Polisario Front rejected what became known as Baker Plan I. In 2003 Baker Plan II was rejected by Morocco and accepted by Algeria and the Polisario Front. In June 2004, James Baker resigned his post as UN Envoy to Western Sahara. Anna Theofilopoulou discusses how the United Nations allowed each side to erode and derail the process, rather than "developing and sticking to a strategy designed to tackle head on the difficulties in dealing with this conflict." Michael Rubin, writing in The Journal of International Security Affairs, believes that Moroccan rule of the Saharwi people is the best way for the area to remain stable, free from terrorism and will provide a better quality of life. Jacob A. Mundy, writing in the Mediterranean Quarterly in 2004, described how while the United Nations was attempting to avoid a conflict similar to East Timor, they instead created the setting for a very similar situation. Human Rights Watch wrote in 1995, that both side of the conflict were creating obstacles in the process of identifying potential voters for the referendum. In a 2006 report to the United States Congress, Carol Migdalovitz writes that without a resolution on a settlement plan for Western Sahara, diplomatic relations between Morocco and Algeria will remain strained.