Ай астындағы әлем: Ескі грек ғылымындағы өзгеріс пен тұрақтылық туралы түсініктер.
Sublunary sphere
Сублунарлық аймақ: Аристотель физикасы мен грек астрономиясындағы Ай төменгі, өзгергіш элементтерден (жер, су, ауа, от) тұратын әлем. Геоцентризм негізі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аристотельдік физика мен грек астрономиясында ай асты сферасы – Айдың төменіндегі геоцентрлік космостың аймағы, ол төрт классикалық элементтен: жер, су, ауа және оттан тұрады. Ай асты сферасы өзгеріп отыратын табиғаттың мекені еді. Айдан бастап, ғаламның шектеріне дейін, барлығы (классикалық астрономия бойынша) тұрақты, реттелген және өзгермейтін – планеталар мен жұлдыздардың орналасқан эфир аймағы болды. Физика заңдары тек ай асты сферасында ғана күшті болды.
In Aristotelian physics and Greek astronomy, the sublunary sphere is the region of the geocentric cosmos below the Moon, consisting of the four classical elements: earth, water, air, and fire. The sublunary sphere was the realm of changing nature. Beginning with the Moon, up to the limits of the universe, everything (to classical astronomy) was permanent, regular and unchanging—the region of aether where the planets and stars are located. Only in the sublunary sphere did the powers of physics hold sway.
Тұжырымдаманың дамуы
Платон мен Аристотель ежелгі дәуірде Ай асты сферасының бастапқы теориясын жасауға көмектесті, бұл идея көбінесе геоцентризммен және шар тәрізді Жер туралы түсінікпен бірге келді. Авиценна Аристотельдің ұрпақ пен сыбайлас жемқорлықтың Ай асты сферасымен шектелуі туралы ойын Орта ғасырларға жеткізді. Орта ғасырлық схоластиктер, мысалы, Томас Аквинский, өзінің "Сумма теологиясы" еңбегінде аспан және Ай асты сфералары арасындағы шекараны белгіледі, сондай-ақ Табиғат пен Аспан, Ай асты және эфир сфералары арасындағы үлкен шекараны түсіну үшін Цицерон мен Луканға жүгінді. Орта ғасырлық/Ренессанс дәуіріндегі адамдардың санасында Ай тұсында К.С. Льюис "бұл "үлкен бөлініс" деп атаған нәрсе бар екендігі кеңінен танылды: эфирден ауаға, "көктегі" табиғатқа, құдайлар (немесе періштелер) әлемінен демонға, қажеттіліктен кездейсоққа, бүлінбейтіннен бүлінуге дейін. Коперниктің теориялары осы Ай асты/эфирлік айырманы күйретуге бастады. Оның ізінен, Тихо Браге жаңа жұлдызды (нованы) және көктегі өзгермейтін кометаларды байқағаннан кейін Аристотельдің көзқарасын одан әрі әлсіретті. Томас Кун ғалымдардың "бүлінбейтін" аспандағы өзгерістерді көруге қол жеткізуін, парадигмалық өзгерістен ашылған жаңа мүмкіндіктердің классикалық мысалы деп қарастырды.
Plato and Aristotle helped to formulate the original theory of a sublunary sphere in antiquity, the idea usually going hand in hand with geocentrism and the concept of a spherical Earth. Avicenna carried forward into the Middle Ages the Aristotelian idea of generation and corruption being limited to the sublunary sphere. Medieval scholastics like Thomas Aquinas, who charted the division between celestial and sublunary spheres in his work Summa Theologica, also drew on Cicero and Lucan for an awareness of the great frontier between Nature and Sky, sublunary and aetheric spheres. The result for medieval/Renaissance mentalities was a pervasive awareness of the existence, at the Moon, of what C. S. Lewis called 'this "great divide" from aether to air, from 'heaven' to 'nature', from the realm of gods (or angels) to that of daemons, from the realm of necessity to that of contingence, from the incorruptible to the corruptible"
However, the theories of Copernicus began to challenge the sublunary/aether distinction. In their wake, Tycho Brahe's observations of a new star (nova) and of comets in the supposedly unchanging heavens further undermined the Aristotelian view. Thomas Kuhn saw scientists' new ability to see change in the 'incorruptible' heavens as a classic example of the new possibilities opened up by a paradigm shift.
Әдебиеттегі тармақтары
Данте Чистилище тауының ай асты сферасынан биіктейтінін, сондықтан "Бұл беткейлер кез келген табиғи өзгеріске ұшырамайды" деп елестетті. Сэмюэл Джонсон Шекспирдің пьесаларын "жақсылық пен жамандық, қуаныш пен қайғы араласқан" "ай асты табиғаттың нағыз жай-күйін көрсетеді" деп бағалаған.
Dante envisaged Mt Purgatory as being so high that it reached above the sublunary sphere, so that “These slopes are free from every natural change”. Samuel Johnson praised Shakespeare's plays as “exhibiting the real state of sublunary nature, which partakes of good and evil, joy and sorrow, intermingled”.