Кіріспе

Бағдад манифесті – 1011 жылы Аббасид халифасы әл-Қадырдың бұйрығымен, қарсылас Исмаили Фатимид халифатына қарсы жарияланған polemikalyқ трактат.

Өмірбаян

Манифест Фатимид халифатының 10 ғасырдың басында құрылғаннан бері үнемі кеңейіп келе жатқаны және Таяу Шығыс бойынша Фатимидтерді қолдайтын Исмаили миссионерлік қозғалысының (да'уа) үздіксіз қызметінің нәтижесі болды. 1010/11 жылдары да'уа маңызды жетістікке жетті: Мұсыл, Мадаин, Куфа және Бағдаттың бас қаласына жақын орналасқан басқа да қалаларды билеген шииттер Уқайлидтер, Фатимид халифасы әл-Хакимнің атынан хутба оқытып, оның үстемдігін жария түрде мойындады. Олардан кейін Иракта қоныстанған Бану Асад тайпасы да осы қадамды жасады. Фатимидтердің ықпалының Бағдаттың қақпасына дейін жеткені Аббасид халифасы әл-Қадирді алаңдатты, ол бірқатар қарсы шаралар қолданды. Сол жылы ол Уқайлид билеушісі Кирвашқа шабуыл жасаймын деп қорқытып, Аббасидтердің үстемдігін қайта мойындауға мәжбүр етті.

Манифест

Содан кейін ол бірнеше ардақты Алидтермен бірге жетекші сүнни және он екі имамды шиа ғалымдарын шақырды. Олардың жиналысы Фатимидтердің Әли мен Ахл аль-Бейттен (Мұхаммедтің отбасынан) тарағандығы туралы талаптарын жалған деп жариялаған манифест қабылдады, осылайша Фатимид әулетінің ислам әлеміндегі билікке деген дәуірлемесінің негізін күйретті. Бұл манифест, бұрынғы Фатимидтерге қарсы күрескен Ибн Ризам мен Аху Мүхсиннің еңбектеріне негізделді. Онда Фатимидтердің шежіресіне қарсы Дейсан ибн Саидтен тарағандығын көрсететін балама шежіре ұсынылды. Бұл құжат Аббасидтер мемлекетінің мешіттерінде оқылуына бұйрық берілді, ал әл-Қадыр бірнеше дінтанушыға Фатимидтерге қарсы жазбалар жасауды тапсырды. Манифест және оған қол қойғандардың тізімі ортағасырлық көптеген дереккөздерде көшірілді. 20 ғасырдың басында, кейінірек қолжеткізілген дереккөздердің жетіспеушілігіне байланысты, Фатимидтердің тегі мен ерте тарихы туралы маңызды мәліметтердің бірі ретінде пайдаланылды.