Кіріспе

Доуд-Беквиттің сақиналық кеңею реакциясы – циклді карбонил (әдетте β-кетоэстер) α-алкил галоген тобы арқылы еркін радикал сақиналық кеңею реакциясында 4 көміртекке дейін кеңейтілетін органикалық реакция. Радикалдық бастау жүйесі AIBN және трибутиль қалайы гидридіне негізделген. Циклді β-кетоэстер Дикман конденсациясы арқылы алынуы мүмкін. Бастапқы реакция этил циклогексанон-2-карбоксилатының энолятын 1,4-дийодбутанмен және натрий гидридімен нуклеофильді алифаттық алмастырудан, содан кейін этил циклодеканон-6-карбоксилатына сақина кеңеюінен тұрды. Алқаптық реакция – йод алканның органикалық тотығуы.

Реакция механизмі

Реакция механизмінде бициклдік аралық қосылыс қатысады. Реакция АИБН-нің жылулық ыдырауы арқылы басталады. Соның нәтижесінде түзілген радикалдар трибутильтин гидридінен сутекті тартып алады, трибутильтин радикалын құрайды, ал ол өз кезегінде алкил радикалын түзу үшін галоген атомын тартып алады. Бұл радикал карбонил тобына шабуыл жасап, аралық бициклді кетилді құрайды. Бұл аралық қосылыс сақинаның кеңеюімен жаңа көміртек радикал түріне өзгереді, ол трибутильтин гидридінен протон радикалмен бірігіп, катализдік циклды жалғастырады.

Қолданылу аясы

Бұл сақинаның кеңеюімен қатар жүретін жанама реакция – галоалканның органикалық түрде қаныққан алкил тобына дейін тотығу-тотықсыздану реакциясы. Бір зерттеу нәтижесінде, табыс карбонил тобына қолжетімділікке тікелей байланысты екені көрсетілген. Деутерий эксперименттері 1,5-гидридтік орын ауысыруының болатынын анықтады. Алкил радикалдың эстер карбонил тобымен реакцияға түсуі де мүмкін, бірақ бұл реакцияның белсендіру энергиясы қолайсыз.