Кіріспе

Зен буддизмінің бастаушы сананың концепциясы

Рюкю королі

Шошин (text=初心) – Зен буддизмінен шыққан «бастаушы сана» деген ұғым. Ол зерттеу кезінде, тіпті жоғары деңгейде болса да, жаңадан бастаған адам сияқты ашық, құлшыныспен және кез келген алдын ала пікірлерден ада болуды білдіреді. Бұл термин ең көп Зен буддизмін және жапондық жекпе-жек өнерін зерттеуде қолданылады, ал 1970 жылы Шунрю Судзукидің «Зен сана, бастаушы сана» кітабы арқылы Жапониядан тысқары елдерде кеңінен танымал болды. Шошин практикасы өзін сарапшы санауымен байланысты болатын мақтаншылдық пен жабық көзқарасқа қарсы тұрады. Бұл Эйнстеллинг эффектісін де қамтиды, онда адам белгілі бір нәрсені істеуге настолько үйреніп кетеді де, жаңа идеялар мен тәсілдерді қарастырмай немесе мойындамайды. Шошин сөзі «бастаушы» немесе «алғашқы» деген мағынаны білдіретін «шо» (текст=初) және «ой» деген мағынаны білдіретін «шин» (текст=心) сөздерінен құралған.

Тарих

Бұл ұғымды XIII ғасырда буддизмнің Сото Дзен мектебінің негізін қалаушы Доген Дженжи үйреткен. Шошинды Жапониядан тыс жерлерде 1970 жылы Зен мұғалімі Шунрю Судзукидің «Зен санасы, жаңадан бастаған санасы» кітабы танымал етті, ол шошин туралы әңгімелескенде жиі қолданылатын цитатаға айналды. «Шошин» – 1424 жылы жапон драматургы Зеами айтқан шошин туралы жапон мақалы, яғни «өзіңнің бастапқы ниетіңді ешқашан ұмытпа». Шошин ұғымы он сегізінші ғасырдағы Дайдожи Юзанның «Будошошиншү» кітабында кездеседі, ол Токугава дәуіріндегі Бушидо және жауынгерлік сынып туралы еңбектер жинағы. Кітап аталымындағы «шошин» сөзі жаңадан бастаған санасы тұжырымдамасын білдіреді.

Басқа қолданыстар

Шошин ұғымы жапон каллиграфиясының Дзен ағымындағы контекстінде қолданылады, онда әрбір сызық каллиграф өнерге жаңа кіріскендей жасалады. Шошин – Будо күйінің немесе сатысының біріншісі ретінде сипатталады. Шошин (жаңадан бастағанның санасы) кейін Мушин (бос сана), Фудошин (қимылсыз сана) және Заншин (сақталып қалған сана) келеді. Көбінесе бесінші күй ретінде Сеншин (толыққан сана) да қосылады. Будода оқушыға жаттығулар мен жекпе-жек өнерін үйрену барысында шошинды сақтап отыруға кеңес беріледі; ол тек бастағандарға ғана арналмай, шеберліктің жоғары деңгейіне жеткен кезде де сақталады. Көптеген компаниялар мен бизнес саласындағы мамандар бизнес ортасында шошин тұжырымдамасын қабылдады немесе қолдау көрсетті, оның ішінде Apple Inc. компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Стив Джобс, сондай-ақ Salesforce компаниясының бас директоры Марк Бениофф сияқты жетекшілер. Бұл сонымен қатар жалпы өмір сүру салты ретінде немесе әлеуметтік жұмыс, медициналық көмек көрсету, оқыту, компьютерлік бағдарламалау, бағбандарлық, спорт және фенилкетонурия сияқты созылмалы аурулармен күресу сияқты өмірдің нақты салаларына қатысты тәсіл ретінде де қолданылады немесе ұсынылады.