Кіріспе

Неміс саясаткері

Пол Адольф Франц Лежун Юнг (шын мәнінде Lejeune genannt Jung, яғни «Юнг» деп аталған) (16 наурыз 1882, Кельн – 8 қыркүйек 1944, Берлин, дарға асылды) – неміс экономисі, саясаткері, ағаш қағазы өнеркәсібіндегі заңгер және Адольф Гитлердің Үшінші рейхына қарсы күрескер.

Ерте өмір

Лежун Юнгтің түбі берлиндегі ескі гугеноттар отбасында жатыр. Оның ата-бабалары әлі күнге дейін отбасының меншігіндегі «Юнгше Аптека» дәріханасын басқарған, онда фармацевт ретінде білім алған жазушы Теодор Фонтан жұмыс істеген. Гугенот дәстүріне берілген отбасы француз реформаторларынан шыққан. Бірақ Лежун Юнгтің анасы, католик Рейнландтық болғандықтан, оның балаларын католик шіркеуінде крещение рәсімінен өткізіп, әйтпесе протестант отбасы тамырында католик тармағының өсуіне бастама берді. Британ сауда флотының капитаны болған Паульдің әкесі жылдар бойы теңізде болды, бірақ Гамбург пен Кельнде қызметтенгеннен кейін, ұлы Пауль дүниеге келген соң, Ратенoу-ан-дер-Хавельде қоныстанды және 1889 жылы қайтыс болды. Пол Лежун Юнг орта мектептің (Mittlere Reife) бітіру талаптарын орындап, анасының тілегімен католиктік сипаты күшті Падерборн қаласындағы Теодориан гуманистік гимназиясына түсті. Бұл ауысу Лежун Юнг үшін үш жыл грек тілін оқумен және латын тіліндегі білімін толықтыру қажеттігімен аяқталды. 1901 жылы ол Абитур емтиханын тапсырып, содан кейін Лежун Юнг католик священник болу мақсатымен теологияны оқуға кірісті. Бірақ бірнеше семестрден кейін ол шешімін және мамандығын өзгертті, философия мен тарихты зерттеу үшін Бонн университетіне баруды жөн көрді. Осы пән бойынша Лежун Юнг ортағасырлық зерттеуші Алоис Шульте басшылығымен «Вальтер фон Палерия, Норман Хогенштауфен империясының канцлері» тақырыбында философия докторы ғылымын қорғады.

Кәсіби мансап

Лежюн Юнг Берлиндегі Гумбольдт университетінде экономика және экономикалық тарихты зерттеумен шұғылданып жүргенде ғылыми принциптерді түсінуін кеңейтті. 1907 жыл оның практикалық қызметін бастауымен белгіленді. 1909 жылға дейін ол Императорлық отарлық кеңседе (Reichskolonialamt) және Неміс отарлық компаниясында (Deutsche Kolonialgesellschaft) экономикалық жәрдемші болып жұмыс істеді, содан кейін 1910 жылы қағаз және целлюлоза өнеркәсібіне ауысты, онда Feldmühle AG компаниясында кәсіби табысқа жетті. 1913 жылы Лежюн Юнг Бреслау (қазіргі Вроцлав, Польша) қаласынан сатушының қызы Хедвиг Фольтманнға үйленді. Олардың үш қызы мен бес ұлы болды. Лежюн Юнг Пруссия соғыс министрлігінің соғыс кезеңіндегі шикізат бөлімінде, жүн бөлімінде жұмыс істегеннен кейін, Неміс целлюлоза өндірушілер қауымдастығының (Verein Deutscher Zellstofffabrikanten) басқарушы директоры қызметін тауып, өзінің кәсіби бағытын анықтады. Бұл оның кейінгі саяси мансабының бастамасы болды.

Саяси мансап

Ерте кезде Лежун Юнгтің Германия Ұлттық Халық партиясымен (DNVP) байланыстары болды, ол 1924 жылы Орта Силезиядан Рейхстагтың жалғыз католик депутаты болып сайланды. Сол жылдың қараша айындағы сайлауда ол қайта сайланды, ал келесі жылдары сауда саясаты жөніндегі кеңестің мүшесі және төрағасы болды, Лондонда (1926), Рио-де-Жанейрода (1927) және Берлинде (1929) өткен халықаралық парламенттік конференцияларға қатысты. 1920 жылдардың басында Германияда Лежун Юнгтің авторлығына жатқызылатын, датасы көрсетілмеген жазба мәлімдеме куәлік етеді. Онда Фулда епископтарының конференциясына Германия Ұлттық Халық партиясының Католиктердің Императорлық кеңесін құру туралы ұсыныстар жіберіледі. Осылайша Лежун Юнг өзін республикалық бағытталған Католиктердің Орталық партиясынан мүлдем өзгеше, монархист болған оңшыл католиктердің өкілі ретінде көрсетті. Авторлар сонымен қатар "әрбір Құдай күшінің нәтижесін жоққа шығарып, оның орнына халық егемендігінің зиянды ересін жариялайтын" Орталық партиясынан да айқын шегінді. Оңшыл католиктер Орталық партиясына қарсы сын-ескертпелерімен жалғыз қалған жоқ. Шындығында, 1919 жылға қарай Орталық партияның өзінде католиктер арасында католиктердің республикалық үкімет нысанымен қарым-қатынасы туралы дау туындады. Рейхстаг депутаты ретіндегі саяси ұстанымына қарамастан, Лежун Юнг Веймар мемлекетінде оңтайлы ынтымақтастыққа қол жеткізуге ұмтылған DNVP ішіндегі орталық күштерге жатты. Лежун Юнг консервативті неміс джентльмендер клубының (Deutscher Herrenklub) мүшесі болды. Янг жоспарына қарсы референдум өткізу туралы DNVP төрағасы Альфред Гугенбергтің ұсынысы Лежун Юнгтің және тағы 11 депутаттың DNVP фракциясынан кетуіне әкелді, бұл оның партия тізіміндегі кепілді орнынан бас тартуымен аяқталды. Бұл сепаратистік топ 1930 жылдың 28 қаңтарында "Халық консервативтік одағын" ("Volkskonservative Vereinigung") құрды, ал 23 шілдеде DNVP-ден шеттетілген Вестарп тобымен бірігіп, "Консервативтік халық партиясын" ("Konservative Volkspartei") құрды. Алайда, жаңа партия 1930 жылдың қыркүйек айында өткен сайлауда сәттілікке жете алмады, тек төрт депутаты ғана сайланды. Орын жеңбеген Лежун Юнг уақытша басқаруды өз міндетіне алды, бірақ 1932 жылдың 11 маусымында 1920 жылға дейін оң қанатымен байланыста болған Орталық партиясына қосылды. Канцлер Генрих Брюнинг 1931 жылы Лежун Юнгті Германия-Франция экономикалық комиссиясының сарапшысы етіп тағайындады. "Париждік әсерлер, 1930 жылдың 30 наурызынан 10 сәуіріне дейін" атты хроникада неміс-француз экономикалық қарым-қатынастарын талдағанда, Лежун Юнгтің нақты байқау және саяси ой-өрісінің қабілеті айқын көрінді. Оның ұлттық концепциясының ядросы – еуропалық мемлекеттердің экономикалық сала бойынша, неміс-француз келісімі негізінде өзара іс-қимылы. Лежун Юнг калий өнеркәсібі, ауыр өнеркәсіп, автомобиль және электр өнеркәсібі сияқты салалардың орталық рөл атқаратын еуропалық нарық идеясын ұсынды. Алайда, француз экономикасы мен саясатының өкілдерінің нақты шаралар туралы талқылау кезінде көрсеткен протекционистік көзқарасын да байқады, бұл тек ауыл шаруашылығы өнімдерімен шектелген кедендік одаққа қатысты болды.

Қарсылық іс-әрекеттері

1933 жылдың 30 қаңтарынан кейін нацистік диктатураның билікке келуімен Лежун Юнг, саяси ағымдағы көптеген адамдар сияқты, ықпалдан шығарылды. Ол досы Тревиранға жазған хатында нацистік режимге деген қарсылығын білдірді: «Егер Вермахт пен сот конституциялық тәртіптің бұзылуын анықтап, билікті басып алғанды құлатпаса, Рейх конституциялық тәртіпті бұзуды соңына дейін ақымаққа тапсырады». 1941–1942 жылдары Лежун Юнг әділетсіз нацистік мемлекетке қарсы күрестің нақты жоспарларымен танысты. Бұрынғы кәсіподақ белсендісі Макс Хаберманн арқылы Лейпцигтің бұрынғы мэрі және азаматтық қарсылық қозғалысының жетекшісі Карл Фридрих Герделермен байланыс орнатылды. Оның тапсырысымен Лежун Юнг диктатура сәтті құлатылғаннан кейінгі кезеңге арналған саяси-экономикалық жоспар жасады. 1943 жылдың жазында «Райх экономикалық жеңілдіктері туралы негізгі заң» деп аталған меморандумда Лежун Юнг минералды байлыққа Рейхтің меншігін, маңызды салаларды социалистендіруді және көлік, сақтандыру және сыртқы сауда бойынша мемлекеттік монополияларды жаңа экономикалық жүйенің маңызды негіздері ретінде атады. 1943 жылы Лежун Юнгтің үйінде қарсылық қозғалысының маңызды мүшелері қатысқан кем дегенде екі кездесу өтті. Олардың арасында аталған Макс Хаберманн, Герман Кайзер, Вильгельм Лейшнер және Юлиус Лебер, сондай-ақ Мәскеудегі бұрынғы елші Фридрих Вернер Граф фон дер Шуленбург және Йозеф Вирмер болды. Лежун Юнгтің революциялық саяси-экономикалық көзқарастары қарсылықтың барлық мүшелерінің қолдауын таппаса да, Герделер оны Гитлерден кейінгі кабинетіндегі болашақ экономика министрі ретінде қарастырды.

Тұтқындау, сотталу және өлім

20 шілдедегі Адольф Гитлерді Вольфс-Лейрде портфель бомбасымен өлтіруге жасалған қастандықтың сәтсіз аяқталуы, оның нақты жоспарлауына қатысты, ол Volksgerichtshof алдындағы куәлігінде айтқан мәлімдемелеріне сәйкес, Лежун Юнгтің қатысы болмады. Бұл Германия Рейхінде демократиялық үкімет құру жоспарларын күрт тоқтатты. 20 шілдедегі қарсылық қозғалысына түрлі дәрежеде қатысқан мыңдаған адамдар сияқты, Лежун Юнг та нацистік билеушілердің Германия тарихында теңдесі жоқ, қатыгез кек алу операциясының құрбаны болды. 1944 жылдың 11 тамызында тұтқындалғаннан кейін, ол Берлиндегі Лертер-штрасседегі гестапо түрмесіне жеткізілді. 3 қыркүйекте Volksgerichtshof бас прокуроры Лауц оған мемлекетке қарсы қылмыс және опасыздық айыптарын тақты. Айыпталушылардың арасында Гёрделер, Вирмер және Лейшнер болды, олардың барлығы бұрыннан жоспарланған жаңа үкімет мүшелері еді. 7 және 8 қыркүйектегі сот процесі барысында Лежун Юнг, одан бұрынғылар мен кейінгілер сияқты, Volksgerichtshof президенті Роланд Фрайслердің сот жүргізудегі әділетсіздігінің құрбаны болды. 1944 жылдың 8 қыркүйегінде, сот процесінің екінші күні, айыпталушылар Карл Фридрих Гёрделер, Вильгельм Лейшнер, Йозеф Вирмер, Ульрих фон Хассель және Пол Лежун Юнг дарға асылуға кесілді. Бұрын тағылған айыптамалармен қатар, Лежун Юнг де дефетизм және жауды қолдауға кінәлі деп танылды. Лежун Юнг, Вирмер және фон Хассель сол күні Берлиндегі Плоццензее түрмесінде өлім жазасына орындалды. Пол Лежун Юнг өлімге бет бұрылар алдында: "Ием, Иса, рақым ет" деді. Оның отбасы жүргізген тергеу Гитлердің бұйрығымен мәйіттер Той крематорийіне жеткізілгенін, ал күлі белгісіз жерге шашыратылғанын көрсетті.

Жазба шығармалары

Колониялық және рейхтік конференциялар. Британ империализмінің жолдары мен мақсаттары. Берлин, 1917; Вальтер фон Палерия, Нормандия-Штауф рейхінің канцлері (диссертация), Бонн, жыл көрсетілмеген.