Кіріспе
Әлеуметтік кемсітушілік пен қоғамның шетке қалу түрі Әлеуметтік шеттету немесе әлеуметтік шетке қалу – бұл әлеуметтік кемсітушілік пен қоғамның шетке қалуы. Бұл термин Еуропада кеңінен қолданылып келеді және алғаш рет 20 ғасырдың соңында Францияда қолданылды. Еуропалық комиссия оны «бір адамның экономикалық және әлеуметтік прогреске үлес қосуына және одан пайда алуына кедергі келтіретін (немесе оны шеттетуге әкелетін) жағдай» деп анықтайды. Ол білім беру, әлеуметтану, психология, денсаулық сақтау, саясат және экономика сияқты салаларда қолданылады. Әлеуметтік шеттету – бұл жеке тұлғаларға әдетте әртүрлі топтың мүшелеріне қол жетімді болатын, сондай-ақ сол топтың әлеуметтік интеграциясы мен адам құқықтарын сақтау үшін маңызды болып табылатын әртүрлі құқықтарға, мүмкіндіктерге және ресурстарға (немесе толық қол жеткізуден айыруға) кедергі келтіретін процесс (мысалы, заңмен қорғалатын процедура). Әлеуметтік шеттетуден туындаған шеттету немесе құқықтан айыру адамның әлеуметтік жағдайына, нәсіліне, тері түсіне, діни көзқарастарына, этникалық тегіне, әлеуметтік тобына, білім деңгейіне, балалық шақтағы қарым-қатынастарына, тұрмыс деңгейіне және/немесе саяси пікірлеріне, сыртқы келбетіне байланысты болуы мүмкін. Мұндай кемсітушілікке ұшырағандарға мүгедектер, азшылықтар, ЛГБТҚ+ қауымдастығының өкілдері, есірткіге тәуелді адамдар, мекемелерден шыққандар, қарттар және жастар жатады. Кез келген адам, егер ол халықтың қабылдаған нормаларынан кез келген жағынан ауытқыса, осылайша әлеуметтік шеттетудің қатаң немесе жасырын түрлеріне ұшырауы мүмкін. Әлеуметтік шеттетудің салдары – зардап шеккен жеке тұлғалар немесе қоғамдар өмір сүріп жатқан қоғамның экономикалық, әлеуметтік және саяси өміріне толыққанды қатысуына кедергі келтіру. Бұл шеттетілген адамдар тарапынан наразылық, митингілер немесе лоббилік әрекеттер түрінде қарсылыққа әкелуі мүмкін. Әлеуметтік шеттету туралы түсінік зерттеушілердің көптеген еуропалық елдерде әлеуметтік кемсітушіліктің, барлық адамдардың, оның ішінде ерекше қажеттіліктері бар адамдардың әл-ауқатына кері әсер ететін, күшейе түскен әсеріне келуіне әкелді. Осы мақалада аталған көптеген сипаттамалар әлеуметтік шеттетуді зерттеулерде кездеседі, себебі шеттету көп өлшемді. Әлеуметтік шеттетудің анықтамасын түсіндірудің тағы бір жолы:
Social exclusion or social marginalisation is the social disadvantage and relegation to the fringe of society. It is a term that has been used widely in Europe and was first used in France in the late 20th century. In the EU context, the European Commission defines it as "a situation whereby a person is prevented (or excluded) from contributing to and benefiting from economic and social progress". It is used across disciplines including education, sociology, psychology, healthcare, politics and economics. Social exclusion is the process in which individuals are blocked from (or denied full access to) various rights, opportunities and resources that are normally available to members of a different group, and which are fundamental to social integration and observance of human rights within that particular group (e. g. due process). Alienation or disenfranchisement resulting from social exclusion can be connected to a person's social class, race, skin color, religious affiliation, ethnic origin, caste, educational status, childhood relationships, living standards, and or political opinions, and appearance. Such exclusionary forms of discrimination may also apply to disabled people, minorities, LGBTQ+ people, drug users, institutional care leavers, the elderly and the young. Anyone who appears to deviate in any way from perceived norms of a population may thereby become subject to coarse or subtle forms of social exclusion. The outcome of social exclusion is that affected individuals or communities are prevented from participating fully in the economic, social, and political life of the society in which they live. This may result in resistance in the form of demonstrations, protests or lobbying from the excluded people. The concept of social exclusion has led to the researcher's conclusion that in many European countries the impact of social disadvantages, that influence the well being of all people, including with special needs, has an increasingly negative impact. Most of the characteristics listed in this article are present together in studies of social exclusion, due to exclusion's multidimensionality. Another way of articulating the definition of social exclusion is as follows:
In an alternative conceptualization, social exclusion theoretically emerges at the individual or group level on four correlated dimensions: insufficient access to social rights, material deprivation, limited social participation and a lack of normative integration. It is then regarded as the combined result of personal risk factors (age, gender, race); macro societal changes (demographic, economic and labor market developments, technological innovation, the evolution of social norms); government legislation and social policy; and the actual behavior of businesses, administrative organisations and fellow citizens.
Басқаша ұғымдамада, әлеуметтік шеттету теориялық тұрғыдан жеке немесе топтық деңгейде төрт өзара байланысты өлшем бойынша пайда болады: әлеуметтік құқықтарға жеткіліксіз қол жеткізу, материалдық жетіспеушілік, шектеулі әлеуметтік қатысу және нормативтік интеграцияның болмауы. Ол жеке тәуекел факторларының (жас, жыныс, нәсіл); макроқоғамдық өзгерістердің (демографиялық, экономикалық және еңбек нарығындағы даму, технологиялық инновациялар, әлеуметтік нормалардың эволюциясы); мемлекеттік заңнама мен әлеуметтік саясат; және бизнес, әкімшілік ұйымдар мен азаматтардың нақты мінез-құлқының жиынтық нәтижесі ретінде қарастырылады.
Social exclusion or social marginalisation is the social disadvantage and relegation to the fringe of society. It is a term that has been used widely in Europe and was first used in France in the late 20th century. In the EU context, the European Commission defines it as "a situation whereby a person is prevented (or excluded) from contributing to and benefiting from economic and social progress". It is used across disciplines including education, sociology, psychology, healthcare, politics and economics. Social exclusion is the process in which individuals are blocked from (or denied full access to) various rights, opportunities and resources that are normally available to members of a different group, and which are fundamental to social integration and observance of human rights within that particular group (e. g. due process). Alienation or disenfranchisement resulting from social exclusion can be connected to a person's social class, race, skin color, religious affiliation, ethnic origin, caste, educational status, childhood relationships, living standards, and or political opinions, and appearance. Such exclusionary forms of discrimination may also apply to disabled people, minorities, LGBTQ+ people, drug users, institutional care leavers, the elderly and the young. Anyone who appears to deviate in any way from perceived norms of a population may thereby become subject to coarse or subtle forms of social exclusion. The outcome of social exclusion is that affected individuals or communities are prevented from participating fully in the economic, social, and political life of the society in which they live. This may result in resistance in the form of demonstrations, protests or lobbying from the excluded people. The concept of social exclusion has led to the researcher's conclusion that in many European countries the impact of social disadvantages, that influence the well being of all people, including with special needs, has an increasingly negative impact. Most of the characteristics listed in this article are present together in studies of social exclusion, due to exclusion's multidimensionality. Another way of articulating the definition of social exclusion is as follows:
In an alternative conceptualization, social exclusion theoretically emerges at the individual or group level on four correlated dimensions: insufficient access to social rights, material deprivation, limited social participation and a lack of normative integration. It is then regarded as the combined result of personal risk factors (age, gender, race); macro societal changes (demographic, economic and labor market developments, technological innovation, the evolution of social norms); government legislation and social policy; and the actual behavior of businesses, administrative organisations and fellow citizens.
Жеке адамдарды алып тастау
Жеке деңгейдегі әлеуметтік шеттеу адамның қоғамға мағыналы қатысуынан айырылуына әкеледі. Мысалы, 1900 жылдардағы әлеуметтік реформаларға дейін жалғыз аналарды әлеуметтік жәрдемдеу жүйесінен шығару. Қазіргі заманғы әлеуметтік жәрдемдеу жүйесі қоғамның ажырамас бөлігі ретінде, сондай-ақ қоғамға пайдалы еңбегі үшін сыйақы ретінде, қоғамның өнімді мүшесі болудың негізгі құралдарына құқығы бар деген ұғымға негізделген. Жалғыз ананың қоғамға жасаған үлесі ресми жұмыспен қамтуға емес, балаларға күтім жасаудың қажетті әлеуметтік шығын екендігіне негізделген. Кейбір мансаптық контексттерде күтім жұмысы төмен бағаланады және ана болу жұмысқа орналасуға кедергі ретінде қарастырылады. Жалғыз аналар балаларды әлеуметтендірудегі маңызды рөліне қарамастан, бұрынғыда адамның қоғамға тек "табысты" жұмыспен қамту арқылы ғана үлес қоса алатыны және үйленбеген аналарға қатысты мәдени көзқарас салдарынан шеттетілген. Әкенің жалғыз міндеті асыраушы болу болып саналған кезде, оның шеттетілуі негізінен әлеуметтік жағдайымен байланысты болды. Жалғыз әке болу қосымша қиындықтармен қатар келеді, себебі қоғам еркектердің жұмыс істемейтініне онша жақсы қабылдамайды және жалғыз әкелердің қоғамда көрінбейтініне/танылмауына байланысты. Әкелердің қатысу қажеттіліктерін анықтау үшін 2004 жылдың мамырында Америкалық педиатрия академиясы жариялаған әкелер рөлі туралы бастапқы клиникалық есептегі өзгерістерді қарастыру қажет. Сегіз апталық әкелік демалыс – бұл әлеуметтік өзгерістердің бір мысалы. Балаларға күтім көрсетумен айналысатын мамандар әкелерді қолдау арқылы бала мен отбасы құрылымына үлкен әсер ете алады. Көбірек қарастырғанда, көптеген әйелдер әлеуметтік шеттеуге тап болады. Муса Мита Батыс феминистік қозғалысын ақ нәсілді әйелдердің қоғамда шеттетілуіне тікелей реакция ретінде қарастырады. Әйелдер еңбек нарығынан шеттетілді және олардың үйдегі еңбегі бағаланбады. Феминистер ерлер мен әйелдердің еңбек нарығында, мемлекеттік және жеке секторда, сондай-ақ үйде тең қатысуы керек деп мәлімдеді. Олар сонымен қатар жұмыс орындарына қолжетімділікті арттыру және бала тәрбиелеуді құнды еңбек түрі ретінде тану үшін еңбек заңнамасына назар аударды. Кейбір елдерде әйелдер әлі де басшылық лауазымдардан шеттетілуде және жоғары басқарушылық лауазымдарда ерлерге қарағанда аз жалақы алады. Жеке шеттетілудің тағы бір мысалы – мүгедектерді еңбек нарығынан шығару. Грандж жұмыс берушілердің мүгедектерді жұмысқа алудың өнімділікті төмендетуіне, қанағаттанбау деңгейін арттыруына және жұмыс орнындағы жазатайым оқиғалардың көбеюіне әкелуі мүмкін деген пікірін талқылайды. Кантор сонымен қатар жұмыс берушілердің мүгедектерді бейімдеудің жоғары құнына қатысты алаңдаушылығын айтады.
Қоғамдастықтан шеттету
Көптеген қауымдастықтар әлеуметтік мүшекеулікке ұшырайды, мысалы, нәсілдік (мысалы, қара нәсілділер), касталық (мысалы, Үндістанның кейбір аймақтарындағы қол сұғылмаушылар немесе далиттер) және экономикалық (мысалы, рома халқы) қауымдастықтар. Бір мысал – Австралиядағы аборигендер қауымы. Аборигендер қауымдастықтарының шеттетуі отарлаудың салдарынан туындады. Отаршылдық саясаттың нәтижесінде аборигендер өз жерлерін жоғалтып, жағдайы нашар аймақтарға қоныс аударуға мәжбүр болды, күнкөріс көздерінен айырылды, еңбек нарығынан шеттетілді және кең ауқымды, жазаланбаған қырғындарға ұшырады. Бұдан өзге, аборигендер қауымдастықтары мәжбүрлі ассимиляция арқылы өз мәдениетін және құндылықтарын жоғалтып, қоғамдағы құқықтарынан айырылды. Бүгінде түрлі аборигендер қауымдастықтары Ж. Ие айтқандай, "ақ адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандырып, шеттетілген топтардың қажеттіліктерін ескермеген" тәжірибелер, саясат және бағдарламалардың дамуына байланысты қоғамнан мүшекеулікке ұшырауын жалғастыруда. Ие сондай-ақ маргинализацияны азшылық қауымдастықтарымен байланыстырады, ақ түстің тұжырымын басым нормалар мен дискурсты сақтау және күшейту ретінде сипаттай отырып.
Қатысушылар
Әлеуметтік оқшаулануға көптеген себептер бар. Басты себептер: нәсіл, кіріс, жұмыс жағдайы, әлеуметтік топ, географиялық орналасу; жеке мінез-құлық, сыртқы түрі немесе қызығушылықтары (мысалы, сүйікті хобби, спорт командасы немесе музыка жанры); білім, дін және саяси көзқарас.
Жалпы және құрылымдық
Жаһандану (жаһандық капитализм), иммиграция, әлеуметтік көмек және саясат – бұл адамдардың ресурстар мен қызметтерге қол жеткізуіне кері әсер ете алатын, нәтижесінде жеке адамдар мен топтардың әлеуметтік шеттетілуіне алып келетін кең ауқымды әлеуметтік құрылымдар. Сонымен қатар, ақпараттық технологияны кеңінен пайдалану және компаниялардың аутсорсингке жүгінуі жұмыс орындарының тұрақсыздығына және байлар мен кедейлер арасындағы айырмашылықтың өсуіне ықпал етті. Жаһандану мемлекеттің рөлінің төмендеуіне және түрлі "корпоративтік секторлардың қолдауының күшеюіне", соның салдарынан түрлі осал топтардың теңсіздікке, әділетсіздікке ұшырауы мен шеттетілуіне әкеледі (1-бет). Компаниялар аутсорсингке көшіп, жұмыс орындары жойылып, тұрмыс құны артып, ірі компаниялар жерді тартып алады. Материалдық тауарлар көптеп өндіріліп, арзан бағамен сатылады, ал мысалы, Үндістанда жаһанданудың нәтижесінде кедейлікте өмір сүретін адамдардың санын жасыру үшін кедейлік шегі төмендетіледі. Жаһандану мен құрылымдық күштер кедейлікті ушықтырып, адамдарды қоғамның шетіне итеріп отырады, ал үкіметтер мен ірі корпорациялар бұл мәселелерді шешпейді (Джордж, П, SK8101, лекция, 9 қазан 2007 жыл). Белгілі бір тіл мен оған тағайындалған мағыналар Батыс әлемінің ықпалымен қалыптасқан, жалпыға ортақ дискурстарды тудыруы мүмкін, бұл Сеуполь (2006) "жергілікті мәдениет пен дәстүрді әлсірету немесе тіпті жою және нақты жағдайларды жоққа шығару мүмкіндігі" деп сипаттайды (421-бет). Сеуполь (2006) басым әлемдік дискурстардың әсері жеке және мәдени орын ауыстыруға, сондай-ақ жыныстық қауіпсіздікке қауіп төндіретінін айтады (422-бет). Қауіпсіздіксіздік пен белгісіз болашақ пен тұрақсыздықтан туындаған қорқыныш орын ауыстыруға, шеттетуге және басым топқа күштеп сіңіруге әкелуі мүмкін. Көптеген адамдар үшін бұл оларды қоғамның шетіне итеріп, немесе жаһандық капитализм мен басым дискурстардың салдарынан шеткері топтарға жаңа мүшелерді қосады (Sewpaul, 2006). Әлемде кең таралған жаһандану түсінігімен бірге, біз иммиграцияның өсуін байқап отырмыз, өйткені әлем жыл сайын кішірейіп, миллиондаған адамдар көшіп-қонып жатыр. Бұл жаңа өмір мен жаңа мүмкіндіктер туралы жаңадан келгеннің арманындай емес, қиындықтар мен күрессіз емес. Иммиграция әлеуметтік көмек бағдарламаларына қол жеткізумен тығыз байланысты. Жаңадан келгендер елдің ресурстарына қол жеткізе алмауына жиі кездеседі, себебі олар "лайық емес шетелдіктер" ретінде қарастырылады (132-бет). Бұл мемлекеттік тұрғын үйге, денсаулық сақтауға, жұмыспен қамтуға көмектесу қызметтеріне және әлеуметтік қамсыздандыруға қол жеткізуден бас тартуға әкеледі.
Жұмыссыздық
Шеттеудің көп қырлылығын мойындаса да, Еуропалық Одақта жүргізілген саясат жұмыссыздықты әлеуметтік шеттеудің негізгі себебі немесе кемінде онымен байланысты фактор деп қарастырды. Өйткені, қазіргі қоғамда еңбек – қызметтерді сатып алудың негізгі көзі ғана емес, сонымен қатар жеке тұлғаның өзіндік құндылығы мен қадір-қасиетін қалыптастыратын бастау. Көптеген адамдардың әлеуметтік байланыстары мен қоғамға сіңісу сезімі де жұстарымен тікелей байланысты. Кедейлік және баспанасыздық сияқты әлеуметтік шеттеудің көптеген белгілері ақшалай табысқа тәуелді, ал ол көбінесе еңбек арқылы қол жеткізіледі. Ұзақ мерзімді жұмыссыздық, әсіресе әлеуметтік қорғау жүйесі нашар дамыған елдерде, әлеуметтік оқшаулануға алып келуі мүмкін. Сондықтан, шеттеуді азайтуға бағытталған көптеген саясаттар еңбек нарығына шоғырланған: бір жағынан, шеттелу қаупі бар адамдарды жұмыс берушілер үшін тартымдырақ ету, яғни "жұмысқа орналасуға дайын" деңгейін арттыру. Екінші жағынан, жұмыс берушілерді жұмыспен қамту саясатында көбірек инклюзивті болуға ынталандыру (немесе міндеттеу). ЕО-ның EQUAL қоғамдық бастамасы еңбек нарығының инклюзивтілігін арттыру жолдарын зерттеді. Әлеуметтік оқшаулану мәселесі бойынша жұмыс Мүше мемлекеттер үкіметтері арасындағы Ашық әдістеме арқылы (АӘ) жалпы сипатта жүргізіледі. Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсаты 10 – 2030 жылға дейін барлық адамдар үшін әлеуметтік инклюзияны ілгерілетуге бағытталған жаһандық бастамалардың мысалы болып табылады.
On the one hand, to make individuals at risk of exclusion more attractive to employers, i. e. more "employable". On the other hand, to encourage (and/or oblige) employers to be more inclusive in their employment policies. The EU's EQUAL Community Initiative investigated ways to increase the inclusiveness of the labor market. Work on social exclusion more broadly is carried out through the Open Method of Coordination (OMC) among the Member State governments. The United Nations Sustainable Development Goal 10 is also an example of global initiatives aimed at promoting social inclusion for all by 2030.
Дін
Кейбір діни дәстүрлер діни оқудан бұрған адамдарды қауымнан қууды ұсынады, ал кейде отбасы мүшелері оларды жақтырмайды. Кейбір діни ұйымдар сыншыларды жазалауға рұқсат етеді. Әртүрлі қоғамдарда жеке адамдар мен қауымдастықтар діни сенімдеріне байланысты әлеуметтік оқшаулануға ұшырауы мүмкін. Діни азшылықтарға қарсы әлеуметтік жаулық және қауымдық зорлық-зомбылық, әсіресе үкіметтердің азшылықтардың діни тәжірибасын шектеу саясаты жоқ аймақтарда кездеседі. Pew Research Center халықаралық діни бостандық бойынша жүргізген зерттеуінде елдердің 61 пайызында діни азшылықтарға бағытталған әлеуметтік жағдайлар бар екені анықталды. 2015 жылы Pew 2013 жылы әлеуметтік жағдайлар жақсарған, бірақ еврейлерге қатысты мазақтаулар көбейгенін хабарлады.
Денсаулық
Гей ерлер арасында гетеронормативті қоғамнан шеттетудің психоэмоционалдық салдары өзіне-өзі қол жұмсау және есірткіге тәуелділікке әкелуі мүмкін. Ғалымдар расизмнің денсаулыққа тигізетін әсерін зерттеп жатыр. Берклидегі Калифорния университетінің әлеуметтік эпидемиологы Амани Нуру Джетер және басқа да дәрігерлер расизмнің түрлі нәсілдік топтар арасындағы денсаулықтағы теңсіздікке себеп болуының бір жолы – созылмалы стресске ұшырау болуы мүмкін деген гипотеза ұсынады. Мичиган университетінің әлеуметтік зерттеулер институтының профессоры және қоғамдық денсаулық мектебінің профессоры Арлин Геронимус пен оның әріптестері, ең төменгі деңгейдегі кедейлікпен байланысты психоәлеуметтік стресс жасқа байланысты аурулардың ертерек пайда болуына себеп болатынын анықтады. 2015 жылғы «Детройт қауымдастығындағы нәсіл, этникалық топ, кедейлік, қалалық стресс факторлары және теломера ұзындығы» атты зерттеу, өмір сүру жағдайларының денсаулыққа тигізетін әсерін анықтау мақсатымен жүргізілді. Зерттеуді әлеуметтік ғалымдар, клеткалық биологтар және қауымдастық серіктестерінен құралған көп университеттен тұратын команда, соның ішінде Денсаулықты орта серіктестігі (HEP) жүзеге асырды. Зерттеу мақсаты – ақ, африкалық американдық және мексикалық нәсілді кедей және орташа табысты адамдардың теломера ұзындығын өлшеу болды. 2006 жылы оқшаулану мен мидың қызметі арасындағы байланысқа қатысты зерттеулер жүргізілді. Джорджия университеті мен Сан-Диего мемлекеттік университеті жариялаған зерттеулер оқшаулану мидың әрекетін төмендетуіне және дұрыс шешім қабылдау қабілетінің нашарлауына әкелуі мүмкін екенін көрсетті.
Экономика
Әлеуметтік мүшеден шығару мәселесі көбінесе тең мүмкіндіктер мәселесімен байланысты, себебі кейбір адамдар басқаларына қарағанда осыған көбірек бейім. Белгілі бір топтардың шеттетілуі экономикалық жағынан дамысқан көптеген елдерде, халықтың көп бөлігі айтарлықтай экономикалық және әлеуметтік мүмкіндіктерге ие елдерде проблема болып табылады.
Философияда
Шеттегілер, шеттетілу процестері және т.б. постмодернистік және постколониалдық философия мен әлеуметтік зерттеулерде ерекше қызығушылық тудырады. Постмодернизм "орталықтың" нақтылығын күмәнден кешіреді, ал постмодернистік әлеуметтану және мәдени зерттеулер шеткі мәдениеттерді, мінез-құлықты, қоғамдарды, шеттетілген адамның жағдайын және т.б. зерттейді. Дүниежүзілік банктың 2019 жылғы "Жұмыстың өзгеру табиғаты" атты әлемдік даму есебі әлеуметтік қорғауды күшейту және адам капиталына жақсы инвестициялар тең мүмкіндіктерді және әлеуметтік интеграцияны жақсартатынын көрсетеді. Әлемнің көптеген елдерінде әлеуметтік интеграция министрлері тағайындалды және арнайы бөлімдер құрылды. Әлеуметтік интеграция жөніндегі алғашқы министр 2004 жылы портфельді қабылдаған Оңтүстік Австралияның премьер-министрі Майк Ранн болды. 1997 жылы премьер-министр Тони Блэр құрған Ұлыбританияның әлеуметтік оқшаулау бөліміне сүйене отырып, Ранн 2002 жылы әлеуметтік интеграция бастамасын құрды. Оның басшысы - Монсеньор Дэвид Каппо, ал қызмет көрсетуді премьер-министр мен кабинет министрлерінің бөлімі жүзеге асырды. Каппо Оңтүстік Австралия кабинетінің атқару комитетіне мүше болды және кейіннен әлеуметтік кемсітушілікті жоюға кең өкілеттік берілген әлеуметтік интеграция комиссары болып тағайындалды. Каппоға агенттіктер арасында еркін қозғалуға рұқсат берілді, себебі көптеген әлеуметтік кемшіліктер бірнеше себептерге байланысты туындайды, сондықтан бір агенттіктің жауабы жеткіліксіз, "біріктірілген" жауап қажет. Бұл бастама Оңтүстік Австралия үкіметінің баспанасыздықпен күресу стратегиясына үлкен инвестиция жасады, соның ішінде Common Ground құру, "көшеде ұйықтайтын" баспанасыз адамдар үшін жоғары сапалы қалалық пәтерлер салу, Street to Home бастамасы және мектепте оқуын жалғастыру деңгейін жақсартуға бағытталған ICAN икемді оқу бағдарламасы. Сонымен қатар, Каппоның "Жоғары қадам" есебінен кейін психикалық денсаулық сақтау қызметтерін жаңартуға ірі қаржы жұмсалды, ол қауымдастық және аралық деңгейдегі күтімге, сондай-ақ мүгедектерге көрсетілетін қызметтерді қайта құру қажеттігіне назар аударды. 2007 жылы Австралия премьер-министрі Кевин Радд Джулия Гиллардты елдің алғашқы әлеуметтік интеграция министрі етіп тағайындады. Жапонияда "әлеуметтік интеграция" ұғымы мен термині уақыт өте келе бірнеше өзгерістерге ұшырады және ақырында қоғамдық деңгейдегі іс-шараларға хосецу (包摂) және хокацу (包括) аттарымен енгізілді, мысалы "Қоғамдық жалпы қолдау орталықтары" (chiiki hōkatsu shien sentā 地域包括支援センター) және "Қоғамдық негізделген интеграцияланған күтім жүйесі" (chiiki hōkatsu kea shisutemu 地域包括ケアシステム). Оның әлеуметтік жұмыс практикасына қатысты салдарына көңіл бөлуге болады. Муллали (2007) "жеке – саяси" екенін және әлеуметтік проблемалардың қоғамдағы үлкен құрылымдармен байланысты екенін тану қажеттігін сипаттайды, бұл жеке адамдар арасында әртүрлі қысым түрлеріне әкеледі. Әлеуметтік жұмыскердің қысымның өзара байланыстылығын тануы да маңызды. Әлеуметтік жұмыскердің бейтарап және үкім шығармау қағидаларын сақтауы қажет. Жұмыскер қанаушылық пен шеттетуді жеке адамның кінәсі емес, жүйелік проблема ретінде түсіне бастауы мүмкін. Кәсіби әлеуметтік жұмыскер емес кейбір адамдар мен топтар шеттетілген адамдармен қарым-қатынас орнату арқылы, мысалы, баспанасыз адамдарға көмек көрсету арқылы қарым-қатынастық қамқорлық пен қолдау көрсетеді. Бұл қарым-қатынастар шеттетілген адамдардың құндылығын арттырады және оларға негізгі ағыммен мағыналы байланыс жасауға мүмкіндік береді.
Заң бойынша
Кейбір елдерде, мысалы Италияда, әлеуметтік мүшеден шығару (әлеуметтік оқшаулау) туралы заңдық ұғым бар. Италияда "esclusione sociale" кедейлік пен әлеуметтік бөлінудің үйлесімі ретінде анықталады, бұл туралы №328 заң (2000 жылғы 11 тамызда) "Әлеуметтік мүшеден шығаруды зерттеу комиссиясы" (CIES) деп аталатын мемлекеттік зерттеу комиссиясын құрды. Комиссия әлеуметтік мүшеден шығару мәселелері бойынша үкіметке жылдық есеп ұсынады. Вена декларациясы мен іс-қимыл бағдарламасы, халықаралық адам құқықтары құжаттарында "өте кедейлік және әлеуметтік мүшеден шығару адамның қадір-қасиетін бұзу болып табылады және ең кедей адамдардың адам құқықтарын қорғау, сондай-ақ, өте кедейлікті және әлеуметтік мүшеден шығаруды тоқтату және әлеуметтік прогрестің жемістерін пайдалануға мүмкіндік беру үшін, өте кедейліктің себептерін, оның ішінде даму бағдарламаларымен байланысты себептерін жақсырақ білу үшін шұғыл шаралар қабылдау қажет. Мемлекеттер ең кедей адамдардың өмір сүретін қоғамда шешім қабылдау процесіне қатысуын, адам құқықтарын ілгерілетуді және кедейлікпен күресу жөніндегі күш-жігерді қолдауы тиіс".