Кіріспе
FIM Sidecar World Championship – халықаралық мотоциклмен қоса жарысатын жарыстардың чемпионаты. Бұл 1949 жылы басталган FIM жол жарыстары чемпионатының жалғыз сақталған түпнұсқа классы. Бұрын Superside деп аталған, ол Grand Prix мотоциклдер жарысының бір бөлігі болғаннан кейін Superbike әлем чемпионатының қосымша жарысына айналды. 2010 жылы FIM Superside ұйымдастырушыларынан серияны басқаруды өз мойнына алды және чемпионат "FIM Sidecar World Championship" деп атала бастады. Дегенмен, FIM Superside ұйымдастырушылары жойылғанмен, жарнама мақсатында Superside сөзін пайдалануды жалғастыруда. Чемпионат негізінен Еуропадағы трассаларда өтетін бірнеше кезеңнен тұрады, бірақ АҚШ-та (Монтерей), Оңтүстік Африкадағы Кьялами және Австралияның Филипп аралы сияқты басқа да жарыс алаңдары да болды.
FIM Sidecar World Championship is the international sidecar racing championship. It is the only remaining original FIM road racing championship class that started in 1949. It was formerly named Superside when the sidecars moved from being part of Grand Prix Motorcycles racing to being support events for the Superbike World Championship. In 2010 the FIM took over the management of the series from the Superside promoters, and the championship was called "FIM Sidecar World Championship". However, the FIM still uses the word Superside for promotion purposes, despite the demise of the Superside promoters. The championship is raced over a number of rounds at circuits mainly in Europe, although other venues have been included in United States (Monterey), South Africa at Kyalami and Australia's Phillip Island.
қалыптасу жылдары
1949 жылы "сайдкар" әлем чемпионаты басталғанда, оны қарапайым мотоциклге тікелей қосылған, түсініксіз, дәстүрлі конструкциялар басып алды. Қаттылық пен беріктік туралы түсінік жеткіліксіз болғандықтан, соғысқа дейінгі машиналарын "дөңгелектердегі мұражай" деп сипаттаған. Жақсарту салмақты азайтуға, жолаушыға ыңғайлы платформа жасауға және "сайдкар" дөңгелегі мен алдыңғы бөлігіндегі ауа кедергісін азайтуға бағытталды. Жеке мотоциклдердегі дельфин және қоқыс жәшігі тәрізді қаптамаларның сәттілігінен кейін, осындай ағымдағы конструкцияларды "сайдкар" жиынтығына бейімдеу оңай болды. Бұл саланың алғашқы дамушысы Эрик Оливер болды, ол Watsonian компаниясымен бірлесіп, диаметрлі дөңгелектерді пайдалану сияқты жаңалықтармен бірнеше тәжірибелік жарыс жиынтықтарын жасады. Бұл қаптамалар басқаруды қиындатты, ал озық дизайн Бельгия Гран-присінде және Монцадағы соңғы Гран-приде ғана сынақтан өтті, онда Жак Дрион мен Инге Столл төртінші орынды иеленді. Жыл бойы басқа жиынтықтар да қосымша тежегіштер сияқты, кейде басқа екі тежегішпен байланыстырылған, қарапайым жақсартулармен тәжірибе жасады. Дегенмен, жарыс "сайдкарлары" негізінен жолға арналған "сайдкарларынан" ерекшеленбеді. Дәстүрлі жарыс жиынтығы – аяқ киімсіз және төмендетілген аспасы бар жолға арналған мотоцикл жиынтығы еді. Аяқ киімсіз "сайдкар" жақтауында жазық платформа болар еді. Аккумулятор мен жанармай багы мотоцикл мен "сайдкардың" арасында немесе "сайдкар" платформасында орналастырылуы мүмкін. Уақыт өте келе, қосалқы жақтау, тіреулер, қысқыштар, "сайдкар" жақтауы және т.б. мотоциклдің негізгі жақтауымен бірігіп, біртұтас жақтауды құрайтын болды. Бірақ, негізінен, жарыс жиынтығы жолға арналған жиынтықтың бір түрі болып қала берді.
Қазіргі заманғы жарыстар
1981 және 2016 жылдар аралығында Superside машиналары негізгі, өзгеріссіз дизайнды қолдана отырып, Formula One sidecars ретінде танылды. Бұл заманауи, жоғары технологиялық машиналар қозғалтқыштарының классы бойынша ғана мотоциклдермен байланысты. Барлық шасси мақсатты түрде жасалған және ашық дөңгелекті жарыс машиналарын технологиясына көбірек ұқсайды, ал шиналары кең және жалпақ профильді. Оларды кейде «құрттар» деп те атайды. Superside тарихындағы ең сәтті сайдкар жарыскері – Стив Вебстер, ол 1987 мен 2004 жылдар аралығында төрт әлем чемпионатын және алты әлем кубогын жеңіп алды. Ең сәтті шасси – LCR, швейцариялық қосалқы автомобиль жасаушысы, оның негізін қалаушы Луи Кристен 1979 мен 2016 жылдар аралығында әртүрлі қозғалтқыштармен, бастапқыда Yamaha және Krauser екі тактілі, соңғы кезде Suzuki төрт тактілі қозғалтқыштармен 35 чемпионатты жеңіп алды. BMW Rennsport RS54 қозғалтқышы 1955 жылдан 1973 жылға дейін қатарынан 19 конструкторлық титулды жеңіп алды, бұл кез келген қозғалтқыш үшін рекордты көрсеткіш. 2014 жылы алғаш рет Kawasaki қозғалтқышы бар машина титулды жеңіп алды, Тим Ривз және Грегори Клуз 11 жылдық үздіксіз Suzuki үстемесін тоқтатты. 2016 жылы Кирси Каинулайнен Пека Пейваринтаның жолаушысы ретінде мотоцикл әлеміндегі алғашқы әйел чемпион атанды. Алайда, 2017 жылы F1 сайдкарларының қозғалтқыш сыйымдылығы 1000 куб см-ден 600 куб см-ге дейін төмендетілді. Бұл FIM-нің дәстүрлі F2 шассиін ұнататын жарыскерлердің қатысуын арттыруға бағытталған әдейі қадамы болды. Қозғалтқыш көлемін азайту арқылы бәсекелестіктің теңгерімді болуына үміттенілді. Дегенмен, 2017 жылғы чемпионатта F1 шассиін қолданатын жарыскерлер әлі де басымдық танытты. F2 шассиіндегі ең жоғары нәтиже көрсеткен команда – Экарт Розингер мен Стеффен Вернер, олар Бейкер Сузуки GSX R600 шассиінде 12-орынды иеленді.
Форматтар
2005 жылдан бері жарыс кластарының үш түрі бар. Кез келген чемпионаттың кезеңінде осы үш түрдің барлығы болуы мүмкін, бірақ кейде бір кезеңде тек бір түр ғана болады (Алтын жарыс), әдетте бұл кезең MotoGP сияқты ірі жарыстардың қосалқы шарасы болғанда. Топтық жарыс. Командалар топтарға бөлініп, өте қысқа хипподромада жарысады. Осы топтардағы жеңімпаздар мен жақсы көрсеткен командалар келесі кезеңге (жартылай финалға) өтеді, содан кейін тек ең үздік алты команда финалдық хипподромаға қалады. Әдеттегі хипподроманың ұзақтығы үш айналым. Спринт жарысы. Барлық командалар қысқа жарысқа қатысады. Әдеттегі жарыстың ұзақтығы он екі айналым. Алтын жарыс. Барлық командалар ұзақ жарысқа қатысады, әдетте оның қашықтығы спринт жарысынан екі есе көп болады.