Кіріспе

Джеймс Масаёши Митосе (Масаёши Митосе, 30 желтоқсан 1916 – 26 наурыз 1981) – 1936 жылдан бастап Кенпо өнерін АҚШ-қа әкелген жапон-американдық жекпе-жек шебері. Көптеген Кенпо ұстаздары одан тараған өркендемелерін іздейді. Митосе Америкадағы Кенпо тарихындағы даулы тұлға болып қала береді. 1974 жылы ол кісі өлтіру және зорлық-зомбылық жасағаны үшін сотталып, өмір бойына түрмеге кесілді. 1981 жылы ол қант диабетінің асқынуларынан түрмеде қайтыс болды.

Жауынгерлік өнерді оқыту және ұрпақ

Джеймс Масаёши Митосе (Масакичи Кошо Кенпосай) 1916 жылдың 30 желтоқсанында Гавайидің Солтүстік Кона округіндегі Кайлуа Кона қаласында дүниеге келді. 1920 жылдың 22 қазанында, төрт жасында анасы оны екі қарындасымен бірге Жапонияға алып кетіп, онда тұратын туыстарымен бірге білім алып, тәрбиеледі. Олар мектепте және университете оқығаннан басқа, Кенпо өнерін және санскритті де үйренді. 1935 жылдың 25 ақпанында 21 жасында «Татсута Мару» кемесімен Гонолулуға оралды. Оның жекпе-жек өнерінің практикасы Окинава каратэсімен және жапон джиу-джитсуымен ұқсас болды. Митосе өзінің өнері Окинава емес, жапондық екенін әрқашан айтқан. Митосе 1936 жылы Гавайиде Кенподан сабақ беруді бастады, ал 1941 жылы жекпе-жек өнері мектебін ашты. Өмірі бойы өзі үйреткен стильге бірнеше атау берді, оның ішінде «Шоринжи Кенпо» және «Кенпо Дзю-дзюцу» (екеуі де танымал жапон жекпе-жек өнерінің атаулары), бірақ кейін Кошо Шорэй рю Кенпо деген атқа тоқтады. «Кенпо» (немесе «Кемпо») сөзі «Чуан Фа» сөзінің жапонша айтылуы. Перл-Харборға шабуыл болғанда Митосе Гавайи ұлттық гвардиясына қатысты, бірақ үш аптадан кейін құрметпен босатылды. Кейін Оахудың солтүстік жағындағы Сэнд аралындағы лагерьке қамалды. 1942 жылы босатылғаннан кейін ол соғыстың көп бөлігін Гавайиде Кенподан сабақ беруге жұмсады, американдық азаматтарды ықтимал жапон шабуылына дайындады. Ол шөп дәрігері болып жұмыс істеді және керемет емші ретінде танымал болды. Род-Айлендтегі жекпе-жек өнерінің маманы Майкл Браун Джеймс Митосенің үш отбасы туралы құжаттарын сақтап қалды. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: тамыз, 2013 жыл. Бірінші отбасы Митосенің әкесі тарапынан. Оған оның әкесі Отокичи Митосе және Отокичидің ата-анасы Кахеижи Митосе мен Кано Каваками Митосе кіреді. Митосенің анасы тарапынан екінші отбасының құрамында оның анасы Киёка Ёсида Митосе және Киёканың биологиялық әкесі Сакухей Ёсида бар. Сакухей Ёсида Киёканың биологиялық анасы емес әйелге үйленген. Сакухей Ёсида Киёка Ёсида Митосені Тодзю Кошо есімді әйелден тудырған. Джеймс Митосе Кошо рю-ны Тодзю Кошоның отбасынан үйренген. Митосе ата-анасының неке тіркеуінде Киёка Ёсида Митосе анасының аты Тодзю Кошо деп көрсетілмегеніне назар аудару керек. Оның орнына құжатта Тодзю Белгісіз деген атау көрсетілген. Оқушыларына және «Нағыз өзін-өзі қорғау деген не?» атты кітабында Митосе өзінің ілімін жапондық стильдегі деп сипаттаған. Кітапта Митосе жапондық йога әдістері мен көптеген жапон өнерінде кездесетін тай-сабаки қағидаларын сипаттайды. Оның кейінгі кітабы «Өзін-өзі қорғау деген не?» және басқа да мәліметтер мен суреттер Митосенің Окинава стиліндегі білімі болғанын күшті түрде көрсетеді. Кошо Шорэй рю-дың кейбір қазіргі жақтаушылары оның Окинава өнерін туған жапон өнерін үйрету үшін пайдаланғанына сенеді. «Өзін-өзі қорғау деген не?» кітабының мазмұны Муцу Мизухоның 1933 жылғы «Каратэ Кенпо» кітабындағы ойларға ұқсас. Бұл диаграммалар мен фотосуреттердің орналасуын қамтиды; бір жағдайда Хигаонна Камесуке фотосуреті толығымен қайта жарияланған. Митосенің кітабында Мотобу Чокидің суреті де бар, ол Мотобудың кітабынан алынған және әдетте оқушының ұстазына құрмет көрсетуін білдіретін позада бейнеленген. Сондықтан кейбіреулер Митосе Мотобуды өзінің ұстазы деп мойындағанын болжайды. Митосе кітабында Мотобуды Кенпо шебері ретінде тізімдеген. Митосе мектебінде тек бір Катадан сабақ бергені белгілі: Наиханчи Ката, бұл Мотобу Чокидің негізгі формасы және Мотобудың екінші кітабындағы «Окинава Кенпо Кумите Хен» кітабындағы жалғыз Ката. Митосе макивараны қолдануды да үйреткен, бұл Окинавалық жаттығу әдісінің ерекшелігі. Гавайиде өркендеген Окинава қауымдастығы болды және онда Окинава жекпе-жек өнерінен сабақ алуға болады еді. Хигаонна Камесуке 1933 жылдан кейін Томас Мияширомен бірге Гавайиде қалды және Конада сабақ берді. Хигаонна Муцу мен Мотобудан оқыған және Митосе мектебін ашқанға дейін бірнеше жыл бұрын Митосенің туған қаласы Конада Каратэ Кенподан сабақ берген, бірақ Митосе сол кезде Жапонияда болған.

Кошо Шорэй-Рю Кенпо

Митосе өзінің стилін Кошо Шори Рю Кенпо деп атады, оны «Ескі қарағай мектебінің жұмсақ күші» деп аударуға болады. Бұл Мацумура Соконның оқытқан стилі еді. Кенпо Анко Итосу, Гичин Фунакоши және Мотобу Чоки үйренген Шури те негізінде құрылған. Мотобу Чоки 1923 жылы Мотобу Рю Окинава Кенпо Каратэ дзюцуын жасады. 1936 жылы Митосе сабақ беруді бастағанда, өзінің өнерін Кенпо Дзю Джитсу («жұмсақ күштің икемді техникасы») деп атады, ал кейін оны Шоринжи (кішкентай орман ғибадатханасы) Кемпо (ағылшын тілінде «жұмсақ күш» деген мағына беретін «quánfǎ» сөзінің жапонша аудармасы) немесе гошин дзюцу («өзін-өзі қорғау техникасы») деп атады. «Шорин» сөзі Окинава стиліне тән, бірақ қазіргі уақытта «Шоринжи Кемпо» 1947 жылы Дошин Со құрған жапондық жауынгерлік сектаны білдіреді. Митосе жекпе-жек өнерін және дінін буддалық ғибадатханада үйренгенін айтты, бірақ ғибадатхананың ұйымдастырылуы мен практикалары туралы оның сипаттамалары негізгі жапон буддизмімен сәйкес келмейді. Митосе басқаша діни көзқарастан шыққан болуы мүмкін. Митосе көбінесе христиан дін қызметкерінің киімін киді. «Нағыз өзін-өзі қорғау деген не?» деген кітабында, ол адам қай елде болса да, сол елдің басым дінін, соның ішінде жекпе-жек және рухани тәжірибелерге қатысты дінін құрметтеуі керек деді. Бұл кітап (оның алғашқы кітабының түпнұсқа қолжазбасы ол түрмеде болғанда аяқталды және жарияланды), шабуылдық жекпе-жек техникаларын толығымен қанағаттандырмай, мазмұнын йога мен қашудың бір түрі ретінде ұсынады. Митосе тіпті каратені «жамандық» деп атайды. Митосе өзінің стиліне берген сипаттамасы мен тегі де оның қытай тамырларын көрсетті.

Кейінгі жылдары және сотталуы

1953 жылы Джеймс Митозе Кенпоны үнемі оқытуды тоқтатып, Оңтүстік Калифорнияға көшіп барды. Ол сол кезде бірнеше студентке жеке сабақ берді, соның ішінде Терри Ли (қазіргі кезде Нимр Хасан деп танылады) шамамен бір жыл бойы. 1974 жылы Митозе Лос-Анджелесте тұтқындалып, Терри Ли жасаған қарыз және кісі өлтіруге байланысты туындаған кісі өлтіру және қорқыту қылмыстары үшін сотталды. Сот барысында куәліктер қайшылыққа толы болды және сот жапондық куәліктердің дұрыс аударылмағанын мойындады. Сот хаттамасына сәйкес, Джеймс Митозе Лиді кісі өлтіруге итермелегенін жоққа шығарды, бірақ оның жекпе-жек жаттықтырушысы ретінде жауапкершілікті өз мойнына алды. Ли Митозедің бірнеше рет кісі өлтіруді ұсынғанын мәлімдеді. Ли сонымен қатар Митозе мен оның әйелі Дороти оған ісін орындау үшін арқан, пышақ, бұранда және пневматикалық пистолет бергенін айтты. Намиматсуды Ли 1974 жылдың 20 наурызында өлтірді. Өлімнің ресми себебі – арқанмен мойынды қысып өлтіру. Намиматсудың көзі толығымен зақымданған, бұрандамен бірнеше рет жараланған және оның кеудесінде Ли киген аяқ киімнің іздері табылды. Ли шабуылдан кейін Намиматсудың тірі қалғанын куәландырды. Лидің куәлігіне сүйене отырып, Митозе өмір бойына түрмеге кесілді. Ол жазасының көп бөлігін Фолсом мемлекеттік түрмесінде өткерді, бірақ денсаулығы нашарлаған соң Сан-Квентин мемлекеттік түрмесіне ауыстырылып, 1981 жылдың 26 наурызында қант диабетінің асқынуларынан қайтыс болды.