Кіріспе

Қытайдағы әйелдер ұйымы

Бүкіл Қытай әйелдер федерациясы (ACWF) – 1949 жылғы 24 наурызда Қытайда құрылған әйелдер құқықтарын қорғайтын халықтық ұйым. Бұл ұйым бастапқыда Бүкіл Қытай Демократиялық Әйелдер қоры деп аталған, ал 1957 жылы Бүкіл Қытай Әйелдер Федерациясы болып қайта аталды. Құрылғаннан бері Қытайдағы әйелдер қозғалысының ресми жетекшісі болып табылады. Ол әйелдерге қатысты үкімет саясатын ілгерілетумен, үкімет шеңберінде әйелдердің құқықтарын қорғаумен, сондай-ақ оларды қоғамдағы дәстүрлі нормалардан азат етумен және Қытай қоғамында олардың жалпы әлеуметтік жағдайын және әл-ауқатын жақсарту мақсатында әлеуметтік өзгерістерге қатыстырумен айналысады. Біріккен саяси ұйым ретінде ACWF-тегі әйелдер саяси ықпалға қол жеткізіп, ерлер элитасы арасында билікке ие болды және өкілдік құқығын қамтамасыз етті.

1949 жылға дейінгі: ККП-ге дейінгі әйелдер қозғалысы және оның алдыңғылары

Қытайдағы ертедегі әйелдер қозғалысы әйелдердің еркектерден кем деген пікірді жоюға бағытталған. Қытай әйелдер қозғалысы Екінші Қытай-Жапон соғысы (1937–1945 жж.) кезінде жаңа күш алды. Әйелдер қозғалысы мен ҚКП-да жетекшілік еткен әйелдер федерация басшылығына енгізілді. Әйелдер қозғалысының көрнекті қайраткері, белсенді ҚКП мүшесі және Ұзақ жорықтың қатысушысы Цай Чан ұйымның алғашқы төрағасы болды. Ұйым әртүрлі аймақтық әйелдер ұйымдарының федерациясы ретінде құрылды, оның екі мақсаты – социалистік Қытай құру және әйелдердің мәртебесін көтеру болды. ACWF бастапқыда гендерлік теңдікті насихаттау миссиясынан асып, партияның әйелдерді экономикалық, саяси және идеологиялық мақсаттармен жұмылдыру құралына айналды. Белсенділер шаруа әйелдеріне қоғамда сөйлеуге дайындық жасауға көмектесті, оның ішінде оларға үй иелерінің рөлін ойнау арқылы жаттығу жасауға мүмкіндік берді. 1957 жыл шамасында ACWF жаңа кезеңге енді, атауынан «Демократиялық» деген сөзді алып тастады, себебі федерация партия құрылымына ресми түрде қосылды. Ол мемлекеттік басқару иерархиясына кіріп, өзін жаппай ұйым деп жариялады. Мәдени революцияға дейінгі кезеңде ACWF контрацепция, аборт, спираль және стерилизация процедуралары туралы халықты білімді ету үшін тууды жоспарлау көрмелерін ұйымдастырған ұйымдардың қатарында болды. Бұдан өзге, ACWF ҚКП үшін халықаралық аренада маңызды рөл атқарды. Бірақ, басқа федерациялар 1970-ші жылдардың басында жұмысын жаңартуға мүмкіндік алғанмен, ACWF 1978 жылға дейін ұлттық деңгейде жұмысын қайта бастаған жоқ. Осы өзгерістердің нәтижесінде ACWF-тің халықты жұмылдыруға деген қызығушылығы төмендеді және әйелдердің әлеуметтік және саяси мәселелері бойынша қоғамдық пікір қалыптастырудағы рөліне назар аударды. Федерацияның мөлшері ұлғайғанмен, дәстүрлі арналар арқылы барлық қытай әйелдеріне жетіп, байланыс орнату қиынға соқты.

Іс-шаралар мен ұйымдар

Бүкіл Қытай әйелдер федерациясының негізгі қызметі – фуну гонгдзуо (әйелдер жұмысы). Федерация қазіргі уақытта осы жұмысты жүзеге асыру үшін жеті функционалдық бөлімге ие: Балалар департаменті, Халықаралық байланыстар департаменті, Әйелдерді дамыту департаменті, Таныстыру департаменті, Әйелдердің құқықтары мен мүдделерін қорғау департаменті, Адам ресурстарын дамыту департаменті және Бас кеңсе. ACWF үкіметтегі әйелдер комитеттері арқылы ҚКП-мен берік байланыс сақтайды. Бұл комитеттер білім беру, ғылым, өнер және медицина салалары сияқты мәселелерді қамтиды. Басқа зерттеулермен қатар, 1990 жылдан бері ACWF әйелдердің әлеуметтік жағдайына қатысты ұлттық сауалнама жүргізіп келеді.

Қытай Коммунистік партиясымен өзара іс-қимыл

Қытайдың барлық әйелдер федерациясы өзін ҮЕҰ (үкіметтік емес ұйым) деп мәлімдесе де, Қытай Коммунистік партиясымен (ҚКП) ұзақ жылдар бойына тығыз байланыста болуы партияның федерация мен оның мүшелеріне деген мүддесін сақтап қалғанын көрсетеді.

АТҚҚ-ның жоғарғы деңгейлері мен шөп тамыры

Бүкіл Қытай әйелдер федерациясы ұлттық деңгейде басқарылады, ал одан төмен провинциялық, қалалық, аудандық, райондық және ауылдық деңгейлер орналасқан.