Кіріспе

7 ғасыр Паллава императоры

Махендраварман I (600–630 жж.) – қазіргі Андхра аймағының оңтүстік бөлігін және қазіргі Тамил Надудың солтүстік аймақтарын билеген Паллава императоры. Ол ғалым, суретші, сәулетші, музыкант болған. Ол Калабхраларды жеңіп, Паллава патшалығын қайта құрған Симавишнудың ұлы. Оның билік кезінде Чола патшасы Пулакешин II Паллава патшалығына шабуыл жасады. Паллавалар солтүстік Венги аймағында бірнеше соғыстар жүргізді, содан кейін Махендраварма Пуллалурдағы басты жауларын жойды (Паллавалардың Курам, Касакуди және Тадантоттамадағы жазбаларына сәйкес). Махендраварма астанасын сақтап қалғанымен, солтүстік провинцияларды Пулакешинге жоғалтты. Оның тұсында Тамил әдебиеті гүлденді, Аппар мен Самбандар жазған Теварамның танымалдылығы артты. Махендраварман I санскрит тіліндегі сатиралық "Маттавиласа Прахасана" пьесасының авторы. Бодхаянның тағы бір сатиралық пьесасы – "Бхагватаджукам" жазылды. Бұл туралы Мамендурдағы тас жазуда Махендраварман патша өзінің "Маттавиласа Прахасан" пьесасымен бірге айтқан. 630 жылы Махендраварманың орнына оның әйгілі ұлы Нарасимхаварман I таққа отырды. Махендраварман – әдебиет пен сәулет өнерінің ықпалды қолдаушысы. Ол Махабалипурам маяғы мен Канчи университетін салған, онда Ведалар, буддизм, джайнизм, суретшілік, музыка және би өнері оқытылған. Паллавалар арасында таспен кескен сәулет өнерін дамытуда алғашқы қадам жасаған. Мандагапатту Тирумурти ғибадатханасының жартастағы жазуы оны Вичитрачитта деп атайды және ғибадатхана ағаш, кірпіш, ерітінді немесе металлсыз салынғанын мәлімдейді. Паллаварамдағы бес бөлмелі үңгір ғибадатханасы, сондай-ақ Тамил Надудағы Пудукоттайдың Тирукокарнамындағы Кокарнесвара ғибадатханасы да оның тұсында салынған. Ол Кудимия малай жазуын жасаған. Оның суреттері Ситтанавасал үңгірінен (Тамил Наду) табылған. Оның таспен кескен ғибадатханаларының көрнекті мысалдары Махабалипурамда (Сатьягиринатар мен Сатьягиришвараар егіз ғибадатханалары), Сейяманғаламда (Аванибхаджана Паллавесвара Сива ғибадатханасы) және Тричидегі жоғарғы таспен кескен ғибадатханада көрініс тапқан. Шива ғибадатханаларынан басқа, Махендраварма Вишнудың бірнеше үңгір ғибадатханаларын қазды, соның ішінде Махендравадидегі Махендравишнуграха және қазіргі Гингидегі (бұрын Солтүстік Аркот ауданы) Сингаварамдағы Ранганатха ғибадатханасы. Ол буддалық және саивалық аскеттер туралы фарс – "Маттавиласа Прахасана" пьесасының авторы болды. Сондай-ақ, ол "Бхагаваджука" атты тағы бір пьесаның авторы деп есептеледі. Бұл Мамандур үңгіріндегі ғибадатханаларда табылған жазулардан көрінеді (Канчипурамның жанында, басқа да осылай аталған жерлермен шатасудан сақтану үшін бұл жер Дуси Мамандур деп аталады). Алайда, бұл пьесаның авторы Бодхаяна екенін айтатын пікірлер де бар.

Дін

Махендраварма бастапқыда джайнизмді қолдаған, бірақ Сайва қасиетті Аппардың ықпалымен сайва дініне көшкен. 12 ғасырда жазылған Алварлардың өмірі туралы санскрит тіліндегі "Дхивьячаритам" еңбегінде айтылғандай, Канчипурамда құдайы орналасқан Ятоткара Перумал (Махавишну) өзінің ұлы адал Тхирумалисай Алвармен бірге қаланы тастап кеткен, себебі Вайшнава Алвар жайн дінінің ықпалына уақытша түскен патшадан қатал қуғын-сүргінге және жер аударылуға ұшыраған.