Кіріспе

Пьер Видмер (1912–1999) – француз меннонит пасторы, «Христос Сеул» журналының редакторы.

Ерте өмір

Пьер Видмер Францияның Дубс департаментіне қарасты Монбельяр қаласына жақын Брогнарда туған. Жастық шағында Видмер Монбельярдағы меннониттер шіркеуіне қатысып, сонда крещениеден өтті. Ол Бесансондағы Эколь Нормальде оқыды, онда поэзияға деген құштарлығын дамытты. 1936 жылы Видмер меннониттер шіркеуіне зор қызығушылық танытқан Пьер Сомердің қызы Хелен Сомерге үйленді. Ол ең белгілі француз меннониттерінің саяхатшы уағызшысы, алғашқы француз меннониттерінің конференциясын ұйымдастырған, "Христос Сеул" ("Жалғыз Мәсіх") журналын негіздеуші және редакторы болды. Видмердің жастық кезінде меннониттер Францияда аз санды қауымды құрады (шамамен 4000 адам), олар Эльзас, Лотарингия және Монбельяр аймақтарындағы шалғай ауылдық жерлерде өмір сүрді. Олар 16 ғасырдың реформация кезінде Францияға қашқан швейцариялық анабаптистер қауымының ұрпақтары еді.

Соғыс қызметі

XVIII ғасырда көшіп келген Солтүстік Америка меннониттерінен өзгеше, француз меннониттері қарсылық танытудан немесе бейбітшілікті сақтау принципінен көбінесе бас тартқан. Сондықтан Видмердің Сент-Мейксенттегі әскери училище – Ecole des Sous Officiers –ке түсуі таңқаларлық емес еді. Кейін ол Монбельяр маңындағы бастауыш мектепте мұғалім болды, бірақ әскер резервінде қызметін жалғастырды. 1939 жылдың қыркүйегінде Франция Германияға соғыс жариялағаннан кейін Видмер қайта әскерге шақырылды. 1940 жылдың маусымында Германия Францияға шабуыл жасағанда ол Рейн бойындағы фронтта болды. Оның бөлімшесі Вогез тауларына шегінді. Видмерді немістер Жоғарғы Рейн департаментіндегі Масево қаласында тұтқынға алды.

Әскери тұтқын

Видмер француз офицерлері үшін үш түрлі неміс лагерінде бес жыл өтті. Ол кезде оған жақсы қараған, себебі француз офицерлері тұтқынға алынған қатардағы әскерлерге қарағанда жақсы жағдайда болды. Дегенмен, соғыс және тұтқындық тәжірибесі Видмерге терең әсер етті. Ол өз әріптестерінің рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға бел буды, лагерьдегі діни қызметкер ретінде қызмет етті. Осы қызмет барысында ол лютерандық, реформаторлық, дарбистік, евангелистік және тіпті католик тұтқындардың нанымдарын танып, құрметтеді. Видмер соғыстың, тіпті патриоттық немесе "әділ соғыстың" да бекер екеніне көз жеткізді. Оның зорлыққа қатысты көзқарасының өзгеруі 1987 жылы жарық көрген "Көлбеулер мен жарық" ("Ombres et Lumières") атты тұтқындық кезінде жазған өлеңдерінде айқын көрінеді. Соғыс аяқталғанда тұтқын лагерінен босатылғаннан кейін Видмерге Croix de Guerre және "Батылдық үшін армияға мақтау" (Citation à l'Armée pour Actes de Bravoure) ордендері табысталды.

Соғыстан кейінгі меннониттік шиеленістер

Соғыс аяқталған соң, 1945 жылдың мамыр айында Видмер Монбельярдағы үйіне оралғанда, француз меннониттерінің қауымы қыржұлысқа түскенін көрді. Соғыс кезеңінде алсасиялық және француз тілінде сөйлейтін меннониттер арасындағы шиеленіс күшейді. Соғыс салдарынан көптеген меннонит шаруашылықтары қирады. Меннонит қауымы қартайып, оқшауланып бара жатқан еді. Видмер ұзақ уақыт тұтқында болғандықтан, жасының салыстырмалы жастығына (33 жас) және шіркеу басшысы Пьер Сомердің, оның қайын атасының табиғи жалғасы болғандықтан көптеген меннониттер тарапынан зор құрметке ие болды. Видмер 1945 жылы Монбельяр шіркеуінің ақсақалы болып сайланды. 1946 жылдың мамыр айында меннонит шіркеулерінің Синодында сөз сөйлеген Видмер меннонит қауымдары арасындағы бірлікті арттыруға және жастарға арналған іс-шараларға көбірек назар аударуға шақырды. Оның ұсыныстары бірауыздан қолдау таппады. Бірнеше аптадан кейін Пфаштатта өткен конференцияда алсасиялық меннониттер Видмердің бір француз меннонит шіркеулер бірлестігін құру туралы ұсынысын қабылдамауға шешім қабылдады. Дәстүрді жоғалтудан қорқып, Алткирхтегі меннонит шіркеуінің ақсақалы Ханс Нуссбаумер Видмердің жастармен жұмысына қарсы сөйледі. Бірақ Синод Видмерді қартайған Пьер Сомердің орнына «Christ Seul» журналының редакторы етіп тағайындады, ол бұл лауазымды 38 жыл бойы атқарды. Видмер 1948 жылы толық уақытты көшпелі пастор болуға келісімін де мақұлдады.

АҚШ-қа сілтемелер

Видмер американдық меннониттермен байланыстарды жаңартуда және француз меннониттеріне көптеген адамдар ерекше американдық деп санайтын шіркеутануды (экклезиологияны) әкелуде маңызды рөл атқарды. Видмер 1948 жылы Индиана штатының Гошен қаласында өткен меннониттер әлемдік конференциясында француз меннониттерінің өкілі болды. Америка Құрама Штаттарында болған кезінде Видмер американдық шіркеулердің ұйымдастырылу деңгейіне, оның ішінде жастар жұмысына және жексенбілік мектептерге қатты әсер етті. Ол сондай-ақ американдық меннониттердің бейбітшілікке берілгендігімен терең әсерленді. Гарольд Бендер, Гай Хершбергер және Ори Миллер сияқты американдық меннониттер қарсылық көрсетпеу және бейбітшілік орнату туралы жазып, сөз сөйледі. Бендердің 1942 жылғы «Анабаптисттік көзқарас» мақаласында меннониттердің 16 ғасыр анабаптистерінің сеніміне оралуы керек екендігі айтылады, ол сенім әлемге бейімделмеу, көршілерге толық сүйіспеншілік пен қызмет көрсету және зорлық-зомбылықтың барлық түрлерін қабылдамау сипаттарымен ерекшеленеді. Бендердің шәкірті Джон Х. Йодер 1950 жылдары меннониттердің Орталық Комитетімен жұмыс істеу үшін Францияға келді. Ол Видмермен көптеген жобалар бойынша ынтымақтастық жасады, соның ішінде «Анабаптисттік көзқарас» мақаласын француз тіліне аудару және Белфорт маңындағы Вальдоиде балалар үйін құру. Видмер сонымен қатар көптеген француз меннониттерінің шіркеулерінде балаларға арналған американдық үлгідегі жексенбілік мектеп сыныптарын құруға белсенді түрде қатысты. Ол Нансидің жанындағы Лаксоуда балаларға арналған алғашқы жазғы лагерьлерді ұйымдастырды. Видмер көптеген француз меннониттік қауымдастықтардың құрылуына дем берді. Ол шетелдегі миссионерлерді қолдаған «Француздық меннониттік миссионерлер комитеті» (Comité Missionaire Mennonite Française) комитетін бірлесіп құрды және оның президенті болды, соғыстан кейінгі Францияда евангелизация мен көмек көрсетуді қолдау үшін МКК-мен ынтымақтасқан «Француздық меннониттік миссия» (La Mission Mennonite Française), Базельдегі меннониттік Киелі кітап институтын бірлесіп құрды және оның алғашқы профессоры болды, Вакс-сюр-Сендегі евангелистік семинарияны бірлесіп құрды, Монтбелярд аймағының евангелистік бірлестігін (Entente Évangelique du Pays de Montbéliard) бірлесіп құрды және оның президенті болды. 1962 жылы Видмердің әйелі Хелен қатерлі ісіктен қайтыс болды. Видмер екі жылдан кейін Видмердің құрастыруына көмектескен Вальдоидегі балалар үйінің директоры Роберт Годридің жесірі Кристианн Байға қайта үйленді.

Кейінгі жұмыстар

Видмер «Христос Сеул» журналы арқылы мыңдаған француз меннониттерінің үйіне бейбітшілік және әлеуметтік әділдік туралы мақалалар жеткізді. 1952 жылы қайнағасы қайтыс болғаннан кейін Видмер Пьер Сомердің таңдамалы жазбалары (Pages Choisies de Pierre Sommer) деген еңбегін жариялады, онда ол Сомердің бейбітшілікке берілгендігін ерекше атап өтті. Видмер француз меннониттерінен құралған комиссия мүшесі болды, ол генерал Нейхаузердің көмегімен 1949 жылдан бастап Франция үкіметтерінен міндетті әскери қызметке орнына азаматтық қызметтің құрылуына рұқсат беруді сұрады, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Ол сондай-ақ француз меннонит шіркеуінің басқа конфессиялармен байланысын жақсартуға көмектесті. 1981-84 жылдардағы лютеран-меннонит диалогында меннонит комиссиясының ең үлкен мүшесі болды. Ол басқа шіркеулермен бірлескен іс-шараларды ұсынудан тартынбады, мысалы, Во-сюр-Сендегі Евангелистік семинарияны құру. Бірақ Видмер шіркеу басқа христиандарды қабылдағанымен, меннониттердің ерекше ерекшеліктерін сақтап қалуға ұмтылды. Оның 1981 жылы лютеран-меннонит диалогы кезінде жарық көрген «Меннониттер не деп сенеді» (Ce que croient les Mennonites) кітабы шіркеудің негізгі сенімдерін, соның ішінде бейбітшілік пен қызмет етуге деген міндеттемесін бекітеді. Видмер 1984 жылы «Сізді алаңдатып жүрген адамдар бар» (Il y a des gens qui vous troublent) кітабында дәстүрлі меннонит сенімдерін пентикостал және харизматикалық қозғалыстардың ықпалынан қорғады.

Зейнеткерлік

Видмер 1984 жылы "Христос Сеул" жұмысынан зейнетке шығып, редакторлық өрісін екінші некесінен туған күйеу баласы Пьер Лугабуллға берді. 1993 жылы екінші әйелі Кристианна Буй дүниеден озды. Денсаулығы нашарлағандықтан, 1997 жылы Видмер Монбелиар шіркеуіндегі Ескілер кеңесінен (Ancien) шығып қалды. Ол 1999 жылы Монбельярда 87 жасында қайтыс болды.