Кіріспе

Ешқайсысы жоқ. Ежелгі дереккөздерден белгілі барлық рим диктаторлары мен magistri equitum тізімі. Кейбір жағдайларда атаулар мен мерзімдер қазіргі тарихшылар тарапынан болжаммен анықталған.

Латын терминдері мен сөз тіркестерінің кілті

Рим диктаторлары әдетте белгілі бір мақсатпен, яғни *causa* бойынша тағайындалатын, бұл олардың қызмет аясын шектеуге мүмкіндік берді. Басты *causae* еді: *rei gerundae* (жалпы мақсат, көбінесе белгілі бір жауға қарсы әскерді жетектеу үшін), *clavi figendi* (Юпитер Оптимус Максимус ғибадатханасының қабырғасына шеге қағумен байланысты маңызды діни рәсім), және *comitiorum habendorum* (консулдардың мүмкіншілігі болмаған жағдайда магистраттарды сайлау үшін *comitia* шақыру). Басқа *causae* ішінде *ludorum faciendorum* (маңызды діни мейрам – Рим ойындарын өткізу), *ferarium constituendarum* (ауыр апаттарға жауап ретінде діни мейрам құру), *seditionis sedandae* (қозғалысты басу) және ерекше жағдайда *senatus legendi* (Канна шайқасынан кейін Сенат құрамын толықтыру) болды. Республиканың соңында Сулла мен Цезарь диктатуралары үшін келтірілген *causae* мүлдем жаңа болды, себебі берілген өкілеттіктер дәстүрлі рим диктаторына берілгендерден әлдеқайда асып кетті. *Legibus faciendis et rei publicae constituendae causa* бойынша Суллаға заңдарды қайта жазу және Рим мемлекетінің конституциясын өзгертуге өкілеттік берілді; ал *dictator perpetuo rei publicae constituendae causa* бойынша Цезарь мәңгілік диктатор болып тағайындалды және конституцияны өзгертуге құқық алды. Б.з.б. 368 жылға дейін әртүрлі *causae* заңды түрде бір-бірінен ажыратылмаған болуы мүмкін, осы жылы Публий Манлий Капитолин *seditionis sedandae et rei gerundae causa* бойынша диктатор болып тағайындалды. Ежелгі тарихшылардың кейінірек баяндаған әрбір *causa*-ның нақты формуласы Манлийдің диктатурасына қатысты болуы мүмкін, сондықтан бұрынғы диктаторларға жатқызылған *causae* кейінірек қосылған нәрсе болуы керек.

Басқа сөз тіркестері

abdicavit – бас тартты немесе отставкаға кетті. mortuus est – қызмет бабында қайтыс болды. non iniit – қызметке кірген жоқ. occisus est – өлтірілді. sine magistro equitum – magister equitum болмаған. Атынан кейін берілген рим цифрлары сол жылы диктатор немесе magister equitum бұрын да сол лауазымды атқарғанын көрсетеді. Кестедегі себептер (causae) көбінесе Т. Р. С. Броутонның «Рим Республикасының магистраттары» кітабына негізделген, және көне дереккөздерде келтірілгендерге сәйкес жазылған. Егер себеп көрсетілмесе, rei gerundae деп түсінуге болады.

Б. з. б. 6 және 5 ғасырлар

Жыл б.з.д. Жыл Р.К. Диктатор Саяқ әскербасшы Ескермелер 501 253 Тит Ларций Флавий Бірінші диктатордың аты Маньи Валериус деп те берілген, бірақ Ливий консул ғана диктатор болып тағайындалуы мүмкін деген заңға сүйене отырып, оны қабылдамайды; Валериус әлі консул болып тағайындалмаған еді. Брутон Ливийдің пікірін қолдайды. Спурий Кассий Вецеллин rei gerundae causa 496 255 Аул Постумий Алб Регилленский Тит Эбуций Хельва 494 260 Маньи Валерий Волуз Максим Квинт Сервилий Приск Структус 463 291 (Гай Эмилий Мамерк) Осы жылға фасти консуларес-те диктатор тізілмеген, бірақ [[Жон Лидийский белгісіз clavi figendi causa 458 296 Луций Квинтий Цинциннат Луций Тарквиций Флакк 439 315 Луций Квинтий Цинциннат II Гай Сервилий Ахала 437 317 Мамерк Эмилий Мамеркин Луций Квинтий Цинциннат 435 319 Квинт Сервилий Приск Фиденас Постум Эбуций Хельва Корницен 434 320 Мамерк Эмилий Мамеркин II Аул Постумий Туберт 431 323 Аул Постумий Туберт Луций Юлий Юлл 426 328 Мамерк Эмилий Мамеркин III Аул Корнелий Косс 418 336 Квинт Сервилий Приск Фиденас II Гай Сервилий Аксилла 408 346 Публий Корнелий Рутил Косс Гай Сервилий Ахала

Б. з. б. 4 ғасыр

ЖылBC ЖылAUC Диктатор Магистр эквитум жазбалары 396 358 Маркус Фурий Камилл Публий Корнелий Малугиненсис 390 364 Маркус Фурий Камилл II Люций Валерий Потит 389 365 Маркус Фурий Камилл III Гай Сервилий Ахала 385 369 Аул Корнелий Косс Тит Квинтий Цинциннат Капитолин 380 374 Тит Квинтий Цинциннат Капитолин Аул Семпроний Атратин 368 386 Маркус Фурий Камилл IV Люций Эмилий Мамерцин rei gerundae causa 368 386 Публий Манлий Капитолин Гай Лициний Кальв seditionis sedandae et rei gerundae causa 367 387 Маркус Фурий Камилл V Тит Квинтий Цинциннат Капитолин rei gerundae causa 363 391 Люций Манлий Капитолин Империоз Люций Пинарий Натта clavi figendi causa 362 392 Аппий Клавдий Красс Регилленсис, мүмкін [[Аппий Клавдий Красс Инрегилленсис (б.з.д. 403 жылғы консулдар трибуны)]-мен бір адам ба? Публий Корнелий Скапула? Муций Скевола? Магистр эквитумның аты Фастиде тек "SCA[. ]VLA" немесе "SCA[.]V[. ]LA" деп сақталған, кейбір ғалымдар оны "Скапула" деп түсіндірді, бұл Публий Корнелий Скапуланың б.з.д. 328 жылғы консул екендігіне байланысты. Броутон Аттилио Деграссидің оқуы, екінші бос орынды көрсететінін, "Скапуланы" ықтималсыз етеді деп атап өтті. "Scaevola", Mucia gens тегінің аты, бірақ бұл кезеңнің тарихында Муций Скевола есімді адам аталмаған. 361 393 Тит Квинтий Пенн Капитолин Криспин Сервий Корнелий Малугиненсис rei gerundae causa 360 394 Квинт Сервилий Ахала Тит Квинтий Пенн Капитолин Криспин rei gerundae causa 358 396 Гай Сульпиций Петик Маркус Валерий Попликола 356 398 Гай Марций Рутилус Гай Плавтий Прокул 353 401 Тит Манлий Империоз Торкватус Аул Корнелий Косс Арвина 352 402 Гай Юлий Юл Люций Эмилий Мамерцин 351 403 Маркус Фабий Амбуст Квинт Сервилий Ахала comitiorum habendorum causa 350 404 Люций Фурий Камилл Публий Корнелий Сципион comitiorum habendorum causa 349 405 Тит Манлий Империоз Торкватус II Аул Корнелий Косс Арвина II comitiorum habendorum causa 348 406 (Гай Клавдий Крассин Регилленсис) (Гай Ливий Дентер) comitiorum habendorum causa; есімдер белгісіз. Бұл жылға диктатор мен магистр эквитумның есімдері консулдық фастиде жоқ және оларды ешбір ежелгі автор нақты атамаған. Грек және римдік биография мен мифология сөздігі бұл есімдерді енгізеді, бірақ олардың негізі айтылмаған. 345 409 Люций Фурий Камилл II Гней Манлий Капитолин Империоз 344 410 Публий Валерий Попликола Квинт Фабий Амбуст ferarium constituendarum causa 342 412 Маркус Валерий Корв Люций Эмилий Мамерцин Привернас 340 414 Люций Папирий Красс Люций Папирий Курсор 339 415 Квинт Публилий Филон Децим Юний Брут Скева 337 417 Гай Клавдий Инрегилленсис Гай Клавдий Хортатор отставкаға кетеді 335 419 Люций Эмилий Мамерцин Привернас Квинт Публилий Филон comitiorum habendorum causa 334 420 Публий Корнелий Руфин Маркус Антоний отставкаға кетеді; 333 "диктаторлық жылдардың" біріншісі. name=dictatoryears 332 422 Маркус Папирий Красс Публий Валерий Попликола 331 423 Гней Квинктилий Варус немесе Гней Квинктий Капитолин Люций Валерий Потит clavi figendi causa 327 427 Маркус Клавдий Марцелл Спурий Постумий Альбин comitiorum habendorum causa; отставкаға кетеді 325 429 Люций Папирий Курсор Квинт Фабий Максим Руллиан rei gerundae causa; 324 "диктаторлық жылдардың" екіншісі. name=dictatoryears 322 432 Аул Корнелий Косс Арвина Маркус Фабий Амбуст rei gerundae (жалпы мақсат үшін) немесе ludi faciendorum causa Диктаторлық себептердің көздері келіспейді. Көптеген тарихшылар Корнелийдің претор ауырып қалғанда Ludi Romani ойындарын жалғастырғанын мойындайды және жылнамашы осы диктаторды rei gerundae causa деп жазу үшін жазбаларды қалай өзгерткенін түсіндіруге тырысады. 321 433 Квинт Фабий Амбуст Публий Элий Паэт comitiorum habendorum causa; отставкаға кетеді 321 433 Маркус Эмилий Пап Люций Валерий Флак comitiorum habendorum causa 320 434 Гай Мэний Маркус Фослий Флакинатор себебі белгісіз. Мэний 320 жылы тағайындалған үш диктатордың бірі, олардың ешқайсысы бас тартқан және басқа диктатормен ауыстырылмаған. Хартфилд Мэнийді Ливий сипаттағандай, Республикаға қарсы құпияларды тергеу сотын өткізу үшін quaestionibus exercendis үшін тағайындамағанын мәлімдейді. Оның орнына, ол діни қызмет атқарған болуы керек деген қорытындыға келеді, бірақ ол clavi figendi-ді алып тастаудан басқа, оның қандай себепті болғанын нақты анықтай алмайды. Корнелий тек самниттермен болған соғысқа байланысты rei gerundae causa болып тағайындалуы мүмкін, ал Манлий келесі жылдың магистраттарын сайлауға тағайындалуы керек. 320 434 Люций Корнелий Лентул Люций Папирий Курсор II 320 434 Тит Манлий Империоз Торкватус III Люций Папирий Курсор III 316 438 Люций Эмилий Мамерцин Привернас II Люций Фулвий Курв rei gerundae causa 315 439 Квинт Фабий Максим Руллиан Квинт Аулий Керретан Гай Фабий Амбуст rei gerundae causa 314 440 Гай Мэний II Маркус Фослий Флакинатор II rei gerundae causa 313 441 Гай Поэтелиус Либо Визол немесе Квинт Фабий Максим Руллиан II Маркус Фослий Флакинатор III немесе Маркус Поэтелиус Либо rei gerundae (және clavi figendi?) causa Ливий мен консулдық фасти Поэтелиус диктатор rei gerundae causa болғанын көрсетеді, бірақ Ливий сол жылы Поэтелиус ұстап алған қаланы ұстаған консұлдың оның диктатурасының clavi figendi causa болғанын айтатын көзін сақтайды. Кейбір қазіргі тарихшылар осы балама есепке жол бермейді. Rei gerundae causa диктаторы қасиетті шеге қағуға болмайтындықтан, Хартфилд оның осы жылы екі рет тағайындалуы керек екенін айтады. Диодор Сикул Гай Поэтелиус Либо Визолға жатқызылған жеңістерді "Κόιντος Φάβιος" (Квинт Фабий) деп атайды. 312 442 Гай Сульпиций Лонг Гай Юний Бубулкус Брут rei gerundae causa Фасти консуларес Гай Сульпиций Лонгты rei gerundae causa диктаторы ретінде, ал Гай Юний Бубулкус Брутты оның магистр эквитумы ретінде тізімдейді, бірақ Ливий соңғысын диктатор ретінде атайды, әдетте магистр эквитумын жазбаға алмастан. 310 444 Люций Папирий Курсор II Гай Юний Бубулкус Брут II 309 "диктаторлық жылдардың" үшіншісі. name=dictatoryears 306 448 Публий Корнелий Сципион Барбатус Публий Деций Мус comitiorum habendorum causa 302 452 Гай Юний Бубулкус Брут Маркус Титин 302 452 Маркус Валерий Максим Корв II Квинт Фабий Максим Руллиан немесе Маркус Эмилий Паулус? 301 "диктаторлық жылдардың" төртінші және соңғысы. name=dictatoryears

Б. з. б . 3 ғасыр

ЖылБ.з.д. ЖылР.Х. Диктатор Магистр эквитум Ескермелер 287 467 Квинт Хортенсий тіркелмеген 287 467 Апий Клавдий Кекус? Суффект диктаторы? Үш диктатор тек әртүрлі әдеби көздерден ғана белгілі. Тарихшылар оларды консулдық жылнамалары мен Ливий тарихы жоқ кезеңмен байланыстырады, бірақ олардың себептері туралы ештеңе білу мүмкін емес. Олардың бірі б.з.д. 287 жылы Квинт Хортенсийдің қайтысынан кейін суффект диктаторы болған. Моммсен бұл Клавдий болған деп болжайды. 285 469 Марк Эмилий Барбула? тіркелмеген. Бірнеше әдеби көздерден белгілі үш диктатордың бірі, бірақ консулдық жылнамаларының немесе Ливий тарихының сақталған бөліктерінде табылған жоқ. Брутон олардың б.з.д. 292 мен 285 жылдар аралығында лауазымда болғаны керек деген қорытындыға келеді және оларды ең соңғы мүмкін болатын мерзімге тізімдейді. 280 474 Гней Домиций Кальвин Максим тіркелмеген comitiorum habendorum causa 276 478 Публий Корнелий Руфин? тіркелмеген. Бірнеше әдеби көздерден белгілі үш диктатордың үшіншісі, бірақ консулдық жылнамаларының немесе Ливий тарихының сақталған бөліктерінде табылған жоқ. Брутон олардың б.з.д. 292 мен 285 жылдар аралығында лауазымда болғаны керек деген тұжырымға келсе де, грек және римдік өмірбаян және мифология сөздігі Руфинге б.з.д. 276 жылды, Пирр соғысы кезінде жатқызады. 263 491 Гней Фулвий Максимус Центумалус Квинт Марций Филипп clavi figendi causa 257 497 Квинт Огульний Галл Марк Летторий Планиан Latinarum feriarum causa 249 505 Марк Клавдий Глиция отставкаға кетті. Консул Публий Клавдий Пулхер Дрепана шайқасынан кейін сенат оны қолбасшылықтан босатқаннан кейін тағайындады. Глиция босатылған адам және хатшы болған; сондықтан ол лауазымға мүлдем жарамсыз деп саналды және magister equitum-ын тағайындауға дейін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Оның отставкаға кетуіне нақты қандай себептер болғаны белгісіз. Аул Атилий Калатин Клавдийдің орнына тағайындалды. Оның қарапайым тегіне қарамастан, Глиция консулдық жылнамаларында диктатор ретінде тіркелді және құрмет символы ретінде praetexta тогасын киіп жүрді. Б.з.д. 236 жылы ол [[legatus 249 505 Аул Атилий Калатин Луций Цецилий Метелл 246 508 Тиберий Корунканий Марк Фулвий Флаккус comitiorum habendorum causa 231 523 Гай Дуилий Гай Аврелий Котта comitiorum habendorum causa 224 530 Луций Цецилий Метелл Нумерий Фабий Бутео comitiorum habendorum causa 221 533 Квинт Фабий Максимус Веррукоз Гай Фламиниус мерзімі белгісіз. Ливийдің айтуынша, Фабий 217 жылы екінші рет диктатор болып тағайындалды. Брутон оның Капитолий жылнамаларындағы 221 жылдан 219 жылға дейінгі үзілісте және Ливий тарихы 218 жылы қайта басталғанға дейін диктатор болғанын дәлелдейді. Фламиний 220 және 219 жылдары цензор болғандықтан, Брутон бұл диктатураны 221 жылға жатқызады. 217 537 Квинт Фабий Максим Веррукоз II Марк Минуций Руф Минуцийге диктатордың билігіне тең билік берілді. Минуций, магистр эквитум, диктатордың Ганнибалға қарсы баяулау стратегиясына қарсы шығып, плебб трибунын оған диктатордың билігіне тең құқық беретін заң қабылдауға итермеледі. Сондықтан кейбір ғалымдар Минуцийді екінші диктатор деп санайды, ал басқалары оны диктаторлық империуммен бірге магистр эквитум деп сипаттайды. Ежелгі көздерде Минуций диктатор болған деп айтылғандықтан, оны Фабий диктатурасы кезінде тек магистр эквитум деп есептейтіндер, Минуций кейіннен Ливий тарихы жоқ кезеңде, мүмкін, комицияларды өткізу үшін, бұл лауазымға ие болған деп болжайды. 217 537 Луций Ветурий Филон Марк Помпоний Мато comitiorum habendorum causa; отставкаға кетті 216 538 Марк Юний Пера Тиберий Семпроний Гракх 216 538 Марк Фабий Бутео sine magistro equitum senatus legendi causa Бұл осы себептің жалғыз мысалы. Сенат Канна шайқасынан кейін жаңа цензорларды сайлаудың орнына жаңа сенаторларды қабылдау үшін диктатор тағайындады. 213 541 Гай Клавдий Центо Квинт Фулвий Флаккус comitiorum habendorum causa 210 544 Квинт Фулвий Флаккус Публий Лициний Красс Дивс comitiorum habendorum causa 208 546 Тит Манлий Торкватус Гай Сервилий Геминус comitiorum habendorum et ludorum faciendorum causa 207 547 Марк Ливий Салинатор Квинт Цецилий Метелл comitiorum habendorum causa 205 549 Квинт Цецилий Метелл Луций Ветурий Филон comitiorum habendorum causa 203 551 Публий Сульпиций Гальба Максим Марк Сервилий Пулекс Геминус comitiorum habendorum causa 202 552 Гай Сервилий Геминус Публий Элий Пает comitiorum habendorum causa