Кіріспе

1957 жылы Розмари Сатклиффтің балалар романы
Розмари Сатклиффтің кітабы

"Күміс бұтақ" – Розмари Сатклиффтің 1957 жылы жарық көрген, Чарльз Киппингтің суреттерімен толықталған балаларға арналған тарихи шытырман оқиғалар романы. Оқиға 3-ші ғасырдың соңғы онжылдығындағы Британияда өтеді. Бұл – Рим легиондарындағы екі туыс, Юстин мен Флавийдің басынан өткен оқиға. Олар Британияда өзін император деп жариялаған Караузий, оның қазынашысы Аллект және Рим императоры Констанций арасындағы қастандықтар мен шайқастарға тартылады. Кітап атауындағы күміс бұтақ – Караузийдің құлы Калленнің иелігіндегі нәрсе, ол өзін Караузийдің иті деп атайтын эксцентрикалық шут, және оның киімдерінің бір бөлігі ретінде ит құйрығын тағады. Күміс бұтаққа жасалған ишаралар "Тоғызыншы бүркіт" сериясының басқа романдарынан да кездеседі, және ол, болжам бойынша, ортағасырлық ирланд аңызы "Бранның саяхатында" айтылған, көңілдік музыкалық аспапты білдіреді. Күміс бұтақ – кельттерде биліктің символы және уақытша "өткізу қағазы" болып саналған, ол жиде бұтағының немесе алма бұтағының бір тармағынан тұрады. "Күміс бұтақ" – Сатклиффтің "Рим Британиясы" сериясындағы екінші кітап, "Тоғызыншы бүркіт" (1954) романынан кейін жарық көрген, ал одан соң "Шекаралық қасқыр" (1980), "Шапақ тасушылар" (1959) және "Күн батудағы қылыш" (1963) кітаптары жарық көрді.

Қорытынды

Бұл оқиға Рим империясының III ғасырында, Римге қарсы көтеріліп, өзін Британия мен солтүстік Галлияның императоры деп жариялаған Маркус Аврелий Караузий (Кюрой) әскери қолбасшысының кезінде орын алады. Ол бірнеше теңіз жеңісінен кейін Рим билеушісі Максимианмен уақытша мойындалды. Бейер-Шебада оқуын аяқтаған, бірақ отбасы жылдар бойы аралмен байланыста болған жас хирург Джастин (Тиберий Луций Юстиниан) алғаш рет Британияға жіберіледі. Рутупиаға келгенде ол Флавий (Марцел Флавий Аквила) есімді жас жүзбасымен танысады, ол алыс туысы болып шығады және олар тез дос болады. Караузийге қарсы қаржы министрі Аллектустың құрылысын естіген соң, олар императорды ескертуге тырысады, бірақ олардың сенімсіздігіне байланысты солтүстік қабырғадағы Магниске қызметке жіберіледі. Аллектус қазынашы ретінде Караузийдің үкіметінде маңызды рөл атқарады, ол Караузийдің билігін нығайту және насихаттау үшін қолданатын монеталардың қадағалауын жүзеге асырады (Караузий Аллектустың көмегімен Рим империясында ұзақ жылдардан кейін пайда болған алғашқы күміс монеталарды шығарады, өйткені ол жақсы сапалы монеталар оның заңдылығын арттыратынын және оны Диоклетиан мен Максимианнан сәтті көрінетінін білді). Сәтімен, Джастин мен Флавий Евикатус Спар (көшірілген Далриад аңшысы) кездеседі, ол оларға қауіптің нақты екенін сендіреді. Олар Караузийді ескерту үшін асығыс жолға шығады, бірақ ол кезде бәрі тым кеш болады. Қашуға тырысқандары үшін өлім жазасынан қорқумен бетпе-бет келген екі туысқан көтерілісшінің басшысының көмегімен жасырынып қалады. Ол сатқындыққа ұшырағанда, екі жас жігіт көтерілістің туын иеленеді және Аллектустан көңілі толмаған немесе оның қатыгез бұйрықтарынан қауіп көрген адамдарды қорғау және құпия өткізу жұмысын жалғастырады. Соңында, батыс императоры Констанций және оның кеңесшісі преториан префекті Асклепиодот Аллектустың бассыздығына тоқет салу үшін Британияға келеді. Флавий мен Джастин олар үшін күресуге дайын адамдардың әртүрлі тобын жинайды, бірақ олардың нашар сыртқы түрі үшін көп қынжылған. Олар Каллевадағы үлкен әпкелері Гонорияның үйінде жасырынғанда, олар аталары Аквиланың жерлеген жоғалған арыстан туын табады, бұл оларға өздерін римдік легион деп атауға мүмкіндік береді. Сыртқы түріне қарамастан, жаңа "легион" Рим күштеріне жол табуға көмектеседі және Каллеваның қорғансыз тұрғындарын шайқастан қорғайды. Олардың көмегін мойындап, Констанций туыстарын кешіреді және олардың еңбегін мақтайды. Бұл кітапта жоғалған арыстан туы және дельфин мөрлі сақина мотивтері қайта-қайта пайда болады.

Өмірбаян

Кітап 3 ғасырда болған Караусия көтерілісі, одан кейінгі Караусияның өмірі мен қазасы, сондай-ақ сатқын Аллекттің жеңілісіне негізделген.