Кіріспе

Махабхарата кейіпкері Дриштадьюмна – Панчала патшалығының патшасы Друпаданың ұлы және Драупадидің егіз бауыры. Дриштадьюмна Друпаданың өзінің жауы Дронаны өлтіре алатын ұл үшін ұйымдастырған яджнадан (от құрбаны) туған. Брахман кейпінде келген Пандава ханзадасы Арджуна Драупадиді жеңіп алғанда Дриштадьюмна оның кім екенін білді. Курукшетра соғысында Дриштадьюмна Пандаваларға қосылып, Пандава әскерінің бас қолбасшысы атанды. Соғыстың он бесінші күні ол Дронаның басын кесіп, өмірге келген мақсатын орындады.

Туу

left|thumb|Билал Хабсидің Дхриштадьюмнаның тууын бейнелейтін Моғол суреті. Драупадимен бірге Дхиштадьюмна эпосының парсы тіліне аудармасы – "Размнама" жинағында "айониджа", яғни әйел құрсағынан тумаған деп сипатталған. Оның тууы туралы "Ади Парва" эпосында айтылады. Аңыз бойынша, Друпада бала кезіндегі досы Дронаны кедейлігі үшін қорлаған, соның салдарынан олардың арасында ашу туған. Дрона Пандавалардың ұстазы болды және олар Друпаданы жеңіп, тұтқынға алды. Дрона бұрынғы достығы үшін Друпаданың өмірін сақтап қалғанмен, Панчаланың жартысын күшпен басып алды. Жеңіліске ұшыраған Друпада кек алмақшы болды, бірақ оның балалары мен одақтастарының ешқайсысы Дронаны жеңе алмайтындықтан, ол күшті ұл табу үшін яджна (отқа құрбан шалу) жасауға бел буды. Друпада Үпьяжа мен Яджаны бас жұмалар етіп тағайындады, сосын яджна өткізілді. Ол аяқталған соң, жұмалар патшайымға ұл болу үшін құрбандықты жеуді бұйырды. Бірақ патшайым аузынан сафран иісі сезілгендіктен, олардан жуынып, аузын шайып алғанша күтуді сұрады. Ол дүниеге келгеннен кейін бір-ақ уақытта құдай дауысы былай деп болжады:
"Бұл ханзада Дронаны жою үшін дүниеге келді. Ол Панчалалардың барлық қорқынышын сейіп, олардың даңқын арттырады және патшаның қайғысын да жеңілдетеді."

Неке және балалар

Дриштадьюмнаның бірнеше әйелі болған. Оның төрт ұлы болды: Кшатрадхарман, Кшатраварман, Кшатранджая және Дриштакету. Курукшетра соғысында Дрона алғашқы үшеуін жаралады, ал Дриштакетуді Карна жаралады.

Құрукшетра соғысы

Дхристадиумна Каураваларға қарсы Күркшетра соғысында Пандава армиясының Сенапаты (бас қолбасшысы) болып тағайындалды. Ол соғыс аяқталғанға дейін осы лауазымында қалды. Соғыстың 15-ші күні Дрона Друпаданы өлтірді. Пандавалар Дронаның жалғыз осал тұсын – оның ұлы Ашваттаманы пайдалану үшін сырқат құрды. Пандава Бхима Ашваттама атындағы пілді өлтірді. Пандавалар Ашваттаманың қазасы туралы қауесет таратты. Қорқынышты жаңалықты естіген Дрона күдікпен ең үлкен Пандава Юдхиштхираға жуысты, ол Ашваттаманың өлтірілгенін растады, бірақ бұл Ашваттама атындағы піл болғанын әлсіз дауыспен айтты; оның жауабының соңғы бөлігі Пандава жауынгерлерінің бұрқылдаған шаңқаларымен жабылды. Ұлы өлді деп ойлаған Дрона қатты қайғырып, күйзеліске түсті. Ол қаруын тісіне беріп, отырып алды. Дрона медитацияға кірісті, ал оның жаны Ашваттаманың жанын іздеп денесінен айрылды. Дхристадиумна осы мүмкіндікті пайдаланып, қылышын алып, Дронаның басын кесіп өлтірді.

Өлім

Соғыстың 18-ші түні Ашваттама түнде Пандавалар лагеріне шабуыл жасап, Дхристадиумнаны жарақаттады. Дхристадиумна қолына қылыш ұстап, қадірлі өлімді сұрап, жалбарынып, осылай өлуге рұқсат етсін деді. Ашваттама оған жауап бермей, басын кеспей, оны ұрып-соғып, тұншықтырып өлтірді, бірақ оның денесі жоғалып кетті.

Талдау

Махабхаратаның көптеген қосымша оқиғаларының бірінде Дриштадьумна Друпаданың ең кіші ұлы болғанымен, оның мұрагері болуына байланысты бір драма орын алады. Друпада және басқалар осыған қатысты көптеген себептер келтірсе де, нақты себеп Дхристадюмнаның әсемдікке ие ата-анасы болуында, сондықтан оны билеуші ретінде бағалау жоғары, себебі оның билігі құдайдың қалауымен нұрлы болып көрінеді. Дхристадюмна мұны біршама сезініп, Сатьяжиттің бейбітшілдігін және Шихандидің Бхишмаға деген жеккөрушілігін сыйламайды.