Кіріспе

Ұлттық Трастқа тиесілі Данстер қамалы – бұрынғы мот және бейли қамалы, қазір Англияның Сомерсет графтығындағы Данстер ауылындағы сарай. Қамал Тор деп аталатын тік төбеде орналасқан және англосаксон кезеңінің соңынан бері бекітілген. 11 ғасырда Англияны нормандар басып алғаннан кейін Уильям де Моун Сомерсетті бағындыру мақсатымен осы жерде ағаштан жасалған қамал салды. 12 ғасырдың басында мотта тас қабырғалы қоршау салынды, ал қамал Анархия кезеңінің басындағы қоршаудан аман қалды. 14 ғасырдың соңында де Моунс қамалды Лутрелл отбасына сатты, олар 20 ғасырдың соңына дейін мүлікті пайдаланды. Лутрелл отбасы 17 және 18 ғасырларда қамалды бірнеше рет кеңейтті; олар 1617 жылы қамалдың төменгі бөлігінде үлкен сарай салды, ол 1680 жылдары және содан кейін 1760 жылдары кеңінен жаңартылды. Ортағасырлық қамал қабырғаларының көп бөлігі бірінші ағылшын азамат соғысының соңында Данстер қамалын қоршаған кезде қиратылды, себебі Парламент оларды одан әрі пайдалануға болмайтындай етіп бұйырды. 1860 және 1870 жылдары архитектор Энтони Салвин қамалды викториандық стильге сәйкес қайта жасау үшін шақырылды; бұл жұмыс Данстердің сыртқы келбетін готикалық және көркемдік стильде өзгертті. 1944 жылы Александр Лутрелл қайтыс болғаннан кейін, отбасы оның мүлкіне мұрагерлік салықты төлей алмады. Қамал және оны қоршаған жерлер мүліктік фирмаға сатылды, ал отбасы жалдама төлеп қамал ішінде тұруын жалғастырды. Лутреллдер 1954 жылы қамалды қайта сатып алды, бірақ 1976 жылы полковник Уолтер Лутрелл Данстер қамалын және оның көп бөлігін туристік орталық ретінде жұмыс істейтін Ұлттық Трастқа тапсырды. Бұл I санаттағы ескерткіш және тарихи ескерткіш.

11 - 12 ғасырлар

Данстер қамалы Сомерсеттегі Данстер ауылына қарайтын, 200 фут (61 м) биіктіктегі тік төбеде орналасқан. Ерте орта ғасырларда теңіз Авилл өзенінің сағасына жақын төбенің табанына жетіп, табиғи қорғаныс ұсынды және ауылды ішкі портқа айналдырды. Дунстердің жанында бірнеше темір ғасырына тән төбелік бекіністер салынған, олардың ішінде Бат қамалы, Қара шар лагері және Граббист төбесі бар. Бірақ Дунстердегі бекіністің ең ерте дәлелі – англосаксондық бург. Ол төбенің ең жоғары нүктесінде салынды және аймақты теңізден келетін шабуылдардан қорғау мақсатында болған болуы мүмкін. 11 ғасырдың ортасына қарай оны жергілікті дворян Аелфрик басқарды. 1066 жылы нормандықтар Англияның оңтүстік-шығысына басып кірді және Гастингс шайқасында ағылшын әскерін жеңді. Жеңістен кейін Жеңімпаз Вильям Англияның оңтүстік-батысын жартылай інісі Роберт Мортенге жаулап алуды тапсырды. Роберт күшті қарсылық күткендіктен, Сомерсетке батысқа қарай, солтүстіктен келген Дуайдың Вальтер басқаратын әскерлердің қолдауымен жорық жасады. Үшінші күш, Вильям де Моун басқаруымен, Сомерсет жағалауына теңіз арқылы түсті. Вильям аймақта 68 иелік алды және 1086 жылға қарай Дунстерде қамал салды. Бұл оның жаңа жерлері үшін басты қамал (капут) болып табылады, сонымен қатар теңізден келген жаңа шабуылдардан жағалауды қорғауға көмектеседі және Сомерсеттен Глостерширге дейінгі жағалау жолын бақылайды. Бұл алғашқы қамал мотт пен бейли стилінде салынған, бұрынғы англосаксондық бургтің орнында. Тордың жоғарғы бөлігі мотт, яғни Жоғарғы ауласын құру үшін тіктеп қиылды, ал төменгі бөлігі бейли, яғни Төменгі ауласын құру үшін дөңгеленді. Сомерсет 1068 жылғы нормандық билікке қарсы сәтсіз көтерілістен кейін тұрақтанды. Сол кезеңде нормандықтар ірі қамалдармен бірге діни орындар салуды қалыпты жағдайға жеткізді, сондықтан Вильям де Моун 1090 жылы Дунстерде бенедиктин монастырын, оның аналық монастыры Бат қаласында орналасқан, құрды. Авилл өзені сауда үшін маңызды болды. Дунстердің айналасындағы аймақ балық шаруашылығымен және жүзімдіктермен бай болды, ал Данстер қамалы гүлденді. 12 ғасырдың басында осы жерде тас бекіністер салынды, бұл мотттың үстіндегі қоршауды құрады. 1130 жылдардың соңында Англия Анархия деп аталатын азамат соғысы кезеңіне енді, оның барысында король Стефанның жақтастары патшалық билігі үшін императрица Матильданың жақтастарымен күресті. Вильям де Моунның үлкен ұлы, Вильям деп те аталған, Матильданың белгілі жақтасы болды және Дунстер оның оңтүстік-батыстағы фракциясының ең мықты қамалдарының бірі саналды. 1138 жылы Стефанға адал күштер қамалды қоршауға алды. Жақын жерде қоршау қамалы салынды, бірақ оның барлық іздері жоғалып кетті. Вильям қамалды сәтті ұстап тұрды және риза болған императрица оны Сомерсет графы етіп тағайындады. Шығармашылар соғыс кезінде ол аймақты күшпен басып алып, көптеген қиратулар жасағанына шағымданып айтты. Соғыстан кейін Вильямның ұлы, тағы бір Вильям, Генрих II билігінде болған қысқа мерзімнен кейін қамалды мұраға алды. Вильям өз жалгерлерінен феодалдық міндеттерінің бір бөлігі ретінде қамал қабырғаларын жөндеуге және күтіп ұстауға көмектесуге келісім талап еткен көрінеді.

13 - 17 ғасырлар

13 ғасырда Төменгі палатаны Рейнольд Моун таспен қайта салды; бұл төлемнің бір бөлігі Рейнольдтің жалға алушыларының қамал қабырғаларын жөндеу міндетін бір реттік қаржылық төлемге айналдыру арқылы, ал қалғаны бай жергілікті мұрагерге үйлену арқылы жасалды. 1266 жылғы қамал туралы мәліметтерде жоғарғы палатада зал, майхана, асхана, ас үй, нан пісіру үйі, Әулие Стефан шіркеуі және үш мұнарамен күзетілген рыцарь залы болғандығы айтылған. Төменгі палатада астық сақтау қоймасы, екі мұнара және қақпа үйі болды; мұнаралардың бірі, Флеминг мұнарасы деп аталған, түрме ретінде қолданылды. Қамалдың жылқы шаруашылығы қорғаныстан тыс, төбеден төмен орналасқан. 1330 жылы сэр Джон де Моун қамалға ие болды; Джон, көрнекті рыцарь болғанымен, баласыз болды және үлкен қарызға батты. Оның әйелі Жоан олардың иеліктерін басқаруды өз қолына алды, ал Джон 1376 жылы қайтыс болған соң, ол қаланы тағы бір ірі норман әулетінің өкілі, леди Элизабет Луттреллге 5000 маркаға сатуға келісті, қамал Жоанның өлімінен кейін Элизабетке берілуі тиіс болды.

Англияның азаматтық соғысы және Реставрация

1642 жылы тамызда Бірінші ағылшын азаматтық соғысы басталғанда Джорджтың үлкен ұлы Томас Парламентті қолдады; Вильям Расселл, Бедфордтың 1-ші герцогы және Девон мен Сомерсеттегі парламенттік қолбасшы, оған Данстердегі гарнизонды нығайтуды бұйырды. Жергілікті роялист қолбасшысы Уильям Сеймур, Сомерсеттің 2-ші герцогы, 1642 жылы қамалға шабуыл жасады, бірақ Томастың әйелі Джейн басқарған гарнизон оны кері қайтарды. 1643 жылдың басында оңтүстік-батыстағы соғыс патшаның пайдасына бұрылды, ал 7 маусымда 1643 жылы роялистер қамалға тағы шабуыл жасады және Луттрелл тарап ауыстырды. 1645 жылы роялист әскери күші көбінесе құлдырады, ал полковник Роберт Блейк қазан айында Дунстерге қарсы парламенттік күшті басқарды. 1649 жылы Екінші ағылшын азаматтық соғысы аяқталғаннан кейін Парламент патшалық аймақтарындағы, соның ішінде оңтүстік-батыстағы қамалдардың қорғанысын әдейі жоюға немесе нашарлатуға шешім қабылдады. Томас Луттрелл 1644 жылдың ақпан айында қайтыс болды және оның ұлы Джордж Луттрелл билікті бүкіл қаланы емес, ортағасырлық қорғаныс қабырғаларын ғана жоюға көндірді, бұл Дунстерді соңғы қоршаудан зақымдалған, бірақ әлі де тұруға жарамды қалдырды; қабырғалар 12 күн ішінде 300 жұмысшыдан тұратын бригадамен бұзылды. Ортағасырлық қабырғалардың сақталған бөлігі – Ұлы қақпа үйі және Төменгі ауладағы екі мұнараның негіздері. Джордж Луттрелл баласыз қайтыс болды, ал Данстер қамалы 1660 жылы Стюарттардың қайта орналасуына дейін Мемлекеттік Достастықтың саяси бұзылысынан аман қалған оның інісі Фрэнсиске өтті. Жергілікті жасақтың полковнигі ретінде 1688 жылғы қарашадағы Даңқты революция кезінде Фрэнсис Джеймс II-ді оның күйеу баласы Вильгельм Орандықтың кетіруін қолдады; Вильгельм Девонға қонғанда, Фрэнсис 19 қарашада оны қолдау үшін Дунстерде бірнеше жаяу әскер роталарын жинады, олар кейіннен Грин Ховардс полкінің негізін құрады. Осы кезеңде қамалда әлі де 43 мылтықтан тұратын қару-жарақ қоймасы сақталған. Фрэнсис 1690 жылы үлкен қарызбен қайтыс болды, ал оның жесірі Мэри қамалдың мазмұнын Лондонға көшірді, онда олар 1696 жылы өртеніп кетті. Фрэнсистің ұлы Александр 1704 жылы ересек болғанда қаланы мұра етті, бірақ ол әлі де көбінесе бос және үлкен қарыздармен жүктелген еді. Қамалға қауіпсіз, бірақ сәнді емес, Жаңа жол деп аталатын жаңа жол салынды, ал моттаның үстіндегі Жоғарғы ауланың қалдықтары боулинг алаңы ретінде пайдалану үшін тегістелді, сегізбұрышты жазғы павильонмен толықтырылды. Доротидің ұлы Александр Луттрелл 1726 жылы қаланы өз қолына алды, бірақ жаңа қарыздар жинады, ал қамал қабылдаушының бақылауына берілді. Жұбайлар қаланы Рококо стилінде қайта жобалады және безендірді, соның ішінде жақында ойлап табылған және өте сәнді обойды кеңінен қолданды. Генри Луттрелл 1764 және 1765 жылдар аралығында Төменгі ауланың жер биіктігін көтеріп, Жаңа жолды өзінің сарайының алдына дейін кеңейтті, осы процесте Ұлы қақпа үйінің ішкі жағына қосымша сәндік мұнаралар қосты. Архитектор Ричард Фелпс сарайдан көріністі жақсарту үшін Conygar Tower деп аталатын тоқыраухананы салдырды, ал сарайдың оңтүстігінде 141 гектар (348 акр) үлкен саябақ салынды, бұл бірнеше жалға алушы фермерлерді шығаруды қажет етті.

19 және 20 ғасырлар

Генридің ұлы Джон 1780 жылы қамалды мұра етті, бірақ 1816 жылы оның ұлы, сондай аталған Джон мұрагер болғанда, ол Лондонға көшіп, Дунстер қамалын жұртқа ашты. 1845 жылға қарай қамал саяхатшыларға өзінің шарықталу кезеңінен өткендей көрінді: Джонның тек екі әпкесі онда тұрды, қамал аумағында жылқы мен аң аулау итттері қалмады, ал қалған қызметшілердің жұмысы азайып кетті. 1857 жылы Джонның інісі Генри мұрагер болды, бірақ ол да Дунстерде емес, Лондонда тұрды. Виктория дәуірінде қамалдарды қайта жаңғыртуға басымдық берілді, олардың готикалық немесе кейде көркемдік сыртқы келбетін жаңартты, ал тарихқа құштар Джордж Дунстерде осы үрдісті ұстанды; соның нәтижесінде ол 19 ғасырдың жер иелеріне қажетті кең үй шаруашылығы мен жабдықтарды орналастыруды көздеді: 1881 жылы қамалға тек 15 тұрақты қызметші қажет болды. Ол сол кездегі танымал сәулетші, Олнуик қамалындағы жұмысымен әйгітەلген Энтони Салвинды жұмысқа алды, ол 1868 және 1872 жылдар аралығында 25 350 фунт стерлинг (2010 жылы 1,76 миллион фунтқа тең) құнымен жұмысты жүзеге асырды. Жұмысқа жер асты су қоймасын салу кірді, ол қамал мен ауылды сумен қамтамасыз ету үшін суды сақтады. Салвин қамалдың уақыт өте келе табиғи түрде өскендей көрінуін, бірақ сонымен бірге Виктория дәуірінің эстетикалық талғамына сай болуын мақсат етті. Осыған сәйкес, қамалдың батыс жағында үлкен шаршы мұнара, ал шығыс жағында кішірек мұнара салынды, екеуі де қосымша кеңістік жасады, сонымен қатар қамалдың симметриясыз болуын қамтамасыз етті. 18 ғасырдың соңындағы шағын ғибадатхана бұзылып, оның орнына заманауи консерваториямен қатар тағы бір мұнара салынды. Қабырғаларға әртүрлі тарихи кезеңдердің стильдік ерекшеліктерін көрсететін әртүрлі терезелер орнатылды, ал қамалдың ішінде газ жарығы (жер төледегі газ қондырғысымен жабдықталған), орталық жылыту және жаңа ас үйлер сияқты заманауи Виктория технологиясы орнатылды. Қызметшілер мен кеңселердің жаңа қанаты төбеге көмілді, екі қабатқа жайылып, сарайдың негізгі бөлігінен алыстатылды. Ішкі жағынан Салвин қолданыстағы бөлмелерді сыртқы зал, бірінші қабаттағы жаңа галерея, бильярд залы, жаңа кітапхана және сурет салу залын жасау үшін бұзды. Салон мен залдағы 17 ғасырдың ағаш панельдерінің көп бөлігі жөндеу жұмыстары кезінде алынып тасталды. Салвин жұмысының бір бөлігі ретінде ғимараттағы құрылымдық саңылауларды жабу үшін дөңгеленген темір арқалықтарды қолданған көрінеді, бұл сол кездегі технологияның жетістігі болды. Үй жаңадан сатып алынған 16 және 17 ғасырлардағы өнер туындыларымен, екі мыс итальяндық зеңбіректермен және салынған полярлық аюмен жабдықталды. 1910 жылы Дунстер қамалын мұра еткен Александр Латтрелл Шығыс Квантоксхедте тұруды жөн көрді, ал оның ұлы Джеффри 1920 жылы қамалды қайта иеленгенге дейін ол бос тұрды, кейбір бөлмелерді заманауи стильде қайта безендіріп, қамалдың жанында поло алаңын салды. Бұл кезде қамал мен оны қоршаған ауыл Латтреллдер үшін түлкі аулау мен атуға өте қолайлы болды. Александр 1944 жылы қайтыс болды, ал мұрагерлік салық Джеффриге ауыр соққы болды. 1949 жылы ол қамал мен 3480 гектар жерді Ashdale Property Company компаниясына сатты, өзі үшін қамалдың жалға алу құқығын сақтап қалды. Қамалдың ерекшеліктеріне 13 ғасырдың түпнұсқалық қақпалары және бірнеше өнер туындылары кіреді, соның ішінде Ханс Эворттың әйгілі аллегориялық портреті Сэр Джон Латтреллдің Тюдор дәуіріндегі көшірмесі және Антоний мен Клеопатраның оқиғасынан көріністерді көрсететін былғары гобелендер тізбегі кіреді. Сондай-ақ, қамалда композитор Вивиан Эллиске тиесілі пианино бар. Қамалды қоршаған бақтар шамамен 18 гектарды құрайды және құлпынай ағаштарының ұлттық коллекциясын қамтиды; ал қамалдан тыс кең жазықтардың жалпы ауданы
Қамалдың оңтүстігіне орналасқан 18 ғасырдың қалпына келтірілген қамал су диірмені орналасқан. 2017 жылы қамалға 209 245 келуші келді. Дунстер қамалы І дәрежелі мұражай және атаулы ескерткіш ретінде танылған. Оның аумағы тарихи парктер мен бақтар тізіліміне ІІ дәрежеде* енгізілген. Қамалдың, әсіресе шатырының тұрақты күтімі қажет, ол өзі маңызды тарихи ерекшелік болып табылады. Қамалдың ішкі кеңістігін бастапқы қабырға қағаздары мен материалдарының көшірмелерін пайдалана отырып, кезеңдік стильде қайта безендіруге күш салынып жатыр. Ұлттық қор 2008 жылы қамалдың төбесіндегі қоршаудың артына күн панельдерін орнатып, электр қуатын қамтамасыз етіп, үй-жайларды экологиялық таза етуге көмектесті. Бұл Ұлттық қордың І дәрежелі ғимаратқа осындай тәсіл қолданған алғашқы реті болды және жылына 1714 кг...