SMS Прейссен: Германияның темір кемесінің тарихы

Кіріспе

Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының темір қабықпен қоршалған мұнаралы кемесі, сол аттас линкор SMS Preussen – неміс Kaiserliche Marine (Императорлық Әскери-теңіз флоты) үшін салынған темір қабықпен қоршалған мұнаралы кеме. Кеме 1871–1876 жылдары Штеттиндегі AG Vulcan кеме жасау шеберханасында салынды және 1876 жылдың шілдесінде флотка қабылданып алынды. Бұл жеке кеме жасау шеберханасымен салынған неміс әскери-теңіз флотының алғашқы ірі соғыс кемесі болды; осыған дейін барлық кемелер шетелден тапсырыс беріліп немесе Патшалық немесе Императорлық кеме жасау шеберханаларында салынған. Оның негізгі қаруы – төрт зеңбірек, олар кеменің орта бөлігінде орналасқан екі екі зеңбіректік мұнарада орнатылған. «Преуссен» флотта қабылданып алынғаннан бастап 1891 жылға дейін қызмет етті, бірақ өзінің қызметінің барысында жиі резервке жіберілді. Ол қызмет барысында, соның ішінде 1877 жылы Осман империясындағы тәртіпсіздіктер Германия азаматтарына қауіп төндірген кезде, Жерорта теңізінде бірнеше рет теңіз саяхаты жасады. 1891 жылдың соңында кеме қызметтен шығарылып, 1896 жылға дейін портының күзетшісі ретінде пайдаланылды, содан кейін Вильгельмсхавенде жабдықтау кемесі ретінде қайта жабдықталды. Ол торпедалық қайықтар үшін көмір тасушы кеме ретінде өзінің карьерасын аяқтады. 1903 жылы оның атын «Сатурн» деп өзгертіп, оның атын қайта пайдалануға мүмкіндік берді. Кеме 1919 жылы кемелерді бөлшектеушілерге сатылды.

Дизайн

Преусен класының үш бронекорабы 1867 жылғы әскери-теңіз бағдарламасы бойынша бекітілді, оны Солтүстік Германия Федерациясының әскери-теңіз күштерін күшейту үшін Рейхстаг (Солтүстік Германия конфедерациясы) (Императорлық диета) мақұлдаған еді. Екінші Шлезвиг соғысынан кейін, әлсіз, сол кездегі пруссиялық флот Дания флотының салған блокадасын бұза алмағандықтан, бұл қажеттілік туды. Бастапқыда казематтық кемелер ретінде тапсырылған, кемелер мұнаралы кемелер ретінде қайта жобаланды; олар неміс флоты үшін салынған бірінші бірыңғай класс бронекорабтар болды. Кеменің жалпы ұзындығы және ені болды, ал алдыңғы бөлігіндегі сусыру тереңдігі болды. Преусен бір 3 цилиндрлі, жай кеңейтімді бу машинасымен қозғалды, ол бір бұрандалы винтті қозғалтқышты итерді. Буды алты көмірмен жұмыс істейтін көлденең қазандықтармен қамтамасыз етілді, олар бір түтік арқылы шығарылды. Кеменің ең жоғары жылдамдығы болды. Ол сонымен қатар толық кемелік жабдықпен жабдықталған. Оның штаттық құрамында 46 офицер мен 454 сарбаз болды. Ол төрт L/22 зеңбірегінен тұратын негізгі қаруландырумен жабдықталған, олар кеменің орта бөлігінде орналасқан екі зеңбірек мұнарасында орналастырылған. Салынған кезде кеме екі RK L/25 қуғын зеңбірегімен де жабдықталған, біреуі мұрын бөлігінде, екіншісі корма бөлігінде орналасқан. 1888–1890 жылдары қайта жаңартылғаннан кейін, оның қарулануы алты, кейін он L/30 жылдам атушы зеңбірек, бір жұп пулемет және бес торпеда түтігімен арттырылды, барлығы кеменің корпусына батырылған. Преусеннің бронясы балқытылған темірден жасалған және терекпен нығайтылған. Бронелық белдеу екі қатарға бөлінген. Жоғарғы қатар қалыңдығы болды; төменгі қатар қалыңдығы болды. Екеуі де терекпен нығайтылған. Зеңбірек мұнаралары жағынан бронямен қоршалған, олардың арты 260 мм терекпен жабылған.

Құрылысы 1878

Преуссенді императорлық флот Штеттиндегі AG Vulcan кеме жасау шебінен тапсырыс берді; кеменің жұмысы Франко-Пруссия соғысының басталуымен кешікті. Ол 1871 жылы 66-шы құрылыс нөмірімен салынды, соғыс Пруссияның жеңісімен және Германияның бірігуімен аяқталғаннан кейін. Бұл жекеменшік неміс кеме жасаушы компаниясының әскери-теңіз флотына үлкен соғыс кемесін салуға келісімшарт алған алғашқы жағдай. Кеме 1873 жылғы 22 қарашада суға түсірілді. Қару-жарағын қоспағанда, жөндеу жұмыстарын аяқтағаннан кейін, ол 1875 жылғы 23 қарашада Свинемүндге сүйретілді. Кеме 1876 жылғы 4 шілдеде неміс флотына тапсырылды, содан кейін Кильге көшірілді, онда оның қарулары Кильдегі Кайзерлихе Верфтте (Императорлық кеме жасау зауыты) орнатылды. Ол өз класындағы үшінші және соңғы кеме болғанымен, алғаш рет суға түсіріліп, пайдалануға берілді. Бұл оның екі бауырлас кемесі, және , жаңа құрылған Императорлық кеме жасау шебімен салынған, ал Преуссен тәжірибелі коммерциялық кеме жасаушымен салынғандықтан болды. 1876 жылдың соңында кемедегі жұмыс аяқталғаннан кейін, 16 қарашада кеме теңіз сынақтарын бастады. Бұл сынақтарды кеме корпусының күшін пайдаланып, Балтық теңізіндегі мұзды бұзуға сауда кемелері үшін қолдану қажеттілігі тоқтатты. Бұл іс-әрекет 1877 жылғы 2 наурызда аяқталды, бұл Преуссенге 5 мамырда аяқталған сынақтарды қайта бастауға мүмкіндік берді. Екі күннен кейін ол темір кемені ауыстыру үшін темір кемелер эскадрильясына тағайындалды. Флагмандық кеменің басшылығымен темір кемелер эскадрильясы 30 мамырда Ресей-Түрік соғысына байланысты Осман империясындағы тәртіпсіздіктерге жауап ретінде Жерорта теңізіне жолға шықты; зорлық-зомбылық сол жерде тұратын неміс азаматтарына қауіп төндірді. Эскадрильяға темір кемелер, бронефрегат және авизо кірді. Оған контр-адмирал (KAdm—контр-адмирал) Карл Фердинанд Батш басшылық етті. Кемелер 1877 жылғы шілдеде Хайфа және Яффа порттарына келді, бірақ жағалауда маңызды шиеленістерді таппады. Содан кейін Батш шығып, жаздың қалған бөлігін Жерорта теңізінде өткізді, қазан айында Германияға оралды. Қайтып келе жатқанда Преуссен француз Тунисі Ла-Гулеттеде тоқтады. Германияға қайтып бара жатқанда ол қатты зақымданып, 21 қазанда құрғақ докқа жөндеуге орналасты. Ол қызметте қалды, бірақ жұмыс кезінде экипажы қысқартылды. 1878 жылғы сәуірде Преуссен флоттың маневрлеріне қатысты, тағы да Батштің басшылығымен. Осы уақытқа дейін оған екі бауырлас кемесі, Фридрих дер Гроссе және Гроссер Курфюрст қосылды. Содан кейін темір кемелер эскадрильясы Жерорта теңізіне жаттығу сапарына аттанды. 29 мамырда Германиядан кеткеннен кейін эскадрилья Англия арнасынан өтті, онда бронефрегат Grosser Kurfürst-ті кездейсоқ соқты; соңғысы 276 адамның қазасымен тез батты. Преуссен бірден құтқару жұмыстарын бастаған жоқ, оның орнына бірнешеуін теңізге тастамас бұрын кең шеңберді айналдырды; ол тек екі адамды алды, оларды алдымен британдық балық аулау траулері құтқарып алды. Преуссен кейін зақымдалған Кениг Вильгельмді Портсмутқа алып барды, онда Корольдік теңіз флоты апаттық жөндеу үшін құрғақ докты ұсынды. Альбрехт фон Стош, императорлық теңіз флотының бастығы, Батш пен оның ұжымына Фалькемен бірге Преуссен кемесімен Германияға дереу оралуға бұйрық берді. Кемелер 3 маусымда жолға шығып, екі күннен кейін Вильгельмсхавенге жетті. Преуссен командирі құтқару операцияларына тікелей көмектеспегені үшін сынға ұшырады, бірақ ол өзін қорғап, тиісті ережелерді орындағанын және аймақтағы кіші балық аулау кемелерінің санынан өз кемесін жақындата алмағанын дәлелдеді. Стош бұл түсіндірмені қабылдады, бірақ KAdm Рейнхольд фон Вернер басқарған тергеу кері қорытындыға келді, бұл неміс теңіз командасындағы үлкен даудың бөлігі болды және ақырында Вернердің мәжбүрлі зейнеткерлікке шығуына әкелді. Жерорта теңізіне арналған сапар дереу тоқтатылды, ал бір аптадан кейін 1878 жылғы жазғы жыл сайынғы маневрлер де тоқтатылды. Преуссен Балтық теңізінде қысқа мерзімді оқу-жаттығу сапарына әскери курсанттардан құралған контингентті қабылдады, кейіннен Пруссияның ханзадасы Генрихпен оқу-жаттығу сапарына винтті корветке қосылды. 9 қарашада Преуссен қысқы пайдалануға берілмеді.

Preussen was ordered by the Imperial Navy from the AG Vulcan shipyard in Stettin; work on the ship was delayed by the start of the Franco Prussian War. Her keel was laid down in 1871 under construction number 66, after the war ended in a Prussian victory and German unification. This was the first time a private German shipbuilder was given a contract to build a large warship for the navy. The ship was launched on 22 November 1873, and during the ceremony she was christened by Crown Princess Victoria. After completing fitting out work, apart from her armament, she was towed to Swinemünde on 23 November 1875. The ship was commissioned into the German fleet on 4 July 1876 and then moved to Kiel, where her guns were installed at the [[Kaiserliche Werft Kiel (Imperial Shipyard). Although she was the third and final ship in her class to be laid down, she was the first to be launched and commissioned. This was because her two sisters, and , were built by newly established Imperial dockyards, while Preussen was built by an experienced commercial ship builder. After work on the ship was completed in late 1876, the ship began sea trials on 16 November. These were interrupted by the need to use the vessel's strengthened hull to break ice in the Baltic Sea for merchant vessels. This activity ended on 2 March 1877, allowing Preussen to resume trials, which concluded on 5 May. Two days later, she was assigned to the Ironclad Squadron to replace the ironclad , which was in need of an overhaul. The ironclad squadron, led by the flagship , departed for the Mediterranean Sea on 30 May in response to unrest in the Ottoman Empire related to the Russo Turkish War; the violence threatened German citizens living there. The squadron, which also included the ironclad , the armored frigate , and the aviso , was commanded by Konteradmiral (KAdm—Rear Admiral) Carl Ferdinand Batsch. The ships steamed to the ports of Haifa and Jaffa in July 1877, but found no significant tensions ashore. Batsch then departed and cruised the Mediterranean for the remainder of the summer, returning to Germany in October. On the way back, Preussen stopped in La Goulette, French Tunisia, by herself. She was badly damaged by severe weather on the way back to Germany, and after arriving 21 October, was dry docked for repairs. She remained in commission, but had her crew reduced while the work was being carried out. In April 1878, Preussen participated in the fleet maneuvers, again under Batsch's command. By this time, she was joined by her two sister ships, Friedrich der Grosse and Grosser Kurfürst. The Ironclad Squadron was then to take a training cruise to the Mediterranean. After departing Germany on 29 May, the squadron proceeded through the English Channel, where the armored frigate accidentally rammed Grosser Kurfürst; the latter quickly sank with the loss of 276 men. Preussen did not immediately begin rescue operations, and instead steered a wide circle before anchoring some away; she only picked up two men who had first been rescued by a British fishing trawler. Preussen then escorted the damaged König Wilhelm to Portsmouth, where the Royal Navy made available a dry dock for emergency repairs. Albrecht von Stosch, the chief of the Kaiserliche Marine, ordered Batsch and his staff to return to Germany immediately aboard Preussen, escorted by Falke. The ships got underway on 3 Juneand arrived in Wilhelmshaven two days later; from there, they proceeded to Kiel, where they arrived on 10 June. Preussens commander came under criticism for his failure to assist in the rescue operations directly, but he defended himself by arguing that he had followed the relevant regulations and that he could not have brought his vessel closer owing to the number of smaller fishing vessels in the area. Stosch accepted the explanation, but an inquiry led by KAdm Reinhold von Werner came to the opposite conclusion, which became part of a major controversy in the German naval command and eventually resulted in Werner's forced retirement. The Mediterranean cruise was immediately cancelled, and within a week, the annual summer maneuvers for 1878 were also canceled. Preussen took on a contingent of naval cadets for a short training cruise in the Baltic, and later joined the screw corvette for a training cruise with Prince Heinrich of Prussia aboard. On 9 November, Preussen was decommissioned for the winter.

1879-1888 жылдар

1879 жылғы 5 мамырда бронеэскадрилья қайта жандандырылды, құрамына «Преуссен», оның туысы «Фридрих дер Гроссе» және ескі бронефрегаттар «Кронпринц» мен «Фридрих Карл» кірді. Жылдық жазғы оқу круизі көбінесе Балтық теңізінде өтті, маусым айында Норвегия жағалауына жасалған қысқа сапардан басқа. Круиз барысында кемелер Ресейде тоқтады, онда оларды патша Александр III қарсы алды; Германияға оралғаннан кейін, олар Данциг шығанағында император Вильгельм I-нің келуімен болды. «Преуссен» сондай-ақ Свинемюндеден Кильге жаңа жүзбелі құрғақ докты буксирлеу үшін пайдаланылды. Төрт кеме қыркүйекте Кильге оралды, онда олар қысқа демалысқа шықты. 1880 жылғы 24 наурызда «Преуссен» уақытша резервтік флотқа жіберілді, ал 3 мамырда «Ironclad» эскадрильясымен қайта қызметке кірісті. Бұрынғы австриялық теңіз офицері Вильгельм фон Викеде, Бэтштің орнына эскадрилья командирі болды. Эскадрилья тағы да жазғы круизге Балтық теңізінде болды, тамыз айында Вильгельмсхавен мен Куксхавенге жасалған қысқа сапардан басқа. Шілдеде эскадрилья жаттығулары кезінде «Преуссенге» Штош, тәжді ханзада Фридрих және оның ұлы, ханзада Вильгельм келді. 1881 жылғы жазғы круиз өткен жылғы үлгіде өтті. Викеде қайтадан командир болды. Шілдеде кемелер британдық резервтік эскадрильяны қабылдады, оның құрамында алғашқы британдық бронекемесі «Преуссен» және эскадрильяның қалған бөлігі болды. Қыркүйекте кайзер Вильгельм I мен Александр III кездесуі кезінде эскадрилья Данцигке барды. «Преуссен» 1882 жылы 2 мамырдан 25 қыркүйекке дейін активті қызметте болды. Жазғы круизге өткен жылғы төрт бронекеме кірді және оны Контр-адмирал дәрежесіне көтерілген Викеде басқарды. 1883 жылы басталған жылдық жазғы маневрлер кезінде «Преуссен» резервке жіберілді, өйткені жаңа кемелер, соның ішінде төрт «S» классы қызметке түсті. 1883-1884 жылдары кеме жаңа қазандықтарды және қайта құрылған кормалық палубаны қамтитын модернизациядан өтті. Сол кезде оның желкенді жабдығы да қысқартылды. 1885 жылдан бастап тағы бір модернизация жұмыстары жүргізілді, оның ішінде екі Hotchkiss зеңбірегі қосылды және корпустың ішіне бес су асты торпедалық түтік орнатылды. Жұмыс 1888 жылғы 4 қарашада аяқталды, бірақ ол бірден қайтадан қызметке кіргізілмеді. Оның орнына ол жаңа құрылған Солтүстік теңіз резервтік дивизиясына бекітілді.

On 5 May 1879, the armored squadron was reactivated, composed of Preussen, her sister Friedrich der Grosse, and the old armored frigates Kronprinz and Friedrich Carl. The annual summer training cruise was primarily conducted just in the Baltic Sea, apart from a short voyage in June to the coast of Norway. During the cruise, the ships stopped in Russia, where they were met by Tsar Alexander III; after returning to Germany, they were visited by Kaiser Wilhelm I in Danzig Bay. Preussen was also used to tow a new floating dry dock from Swinemünde to Kiel. The four ships returned to Kiel in September, where they were demobilized for the winter. On 24 March 1880, Preussen was reduced to the reserve fleet temporarily, before being reactivated on 3 May for service with the Ironclad Squadron. Wilhelm von Wickede, a former Austrian naval officer, replaced Batsch as the squadron commander. Again, the squadron remained in the Baltic for the summer cruise, with the exception of a short visit to Wilhelmshaven and Cuxhaven in August. During squadron exercises in July, Preussen was visited by Stosch, Crown Prince Friedrich, and his son, Prince Wilhelm. The summer cruise in 1881 followed the same pattern as the year previous. Wickede again served as the commander. In July, the ships hosted a visit by the British reserve squadron, which by this time included the first British ironclad, Preussen and the rest of the squadron visited Danzig in September during a meeting between Kaiser Wilhelm I and Alexander III. Preussen saw active service in 1882 from 2 May to 25 September. The summer cruise included the same four ironclads from the previous year, and was again commanded by Wickede, who had by then been promoted to Konteradmiral. Preussen was kept in reserve during the annual summer maneuvers starting in 1883, as new ships, including the four s entered service. From 1883 to 1884, the ship underwent a modernization that included new boilers and a reconstructed poop deck. Her sailing rig was also reduced at that time. Further modernization work was carried out beginning in 1885, including the addition of two Hotchkiss guns and five submerged torpedo tubes were added in the hull. The work was completed on 4 November 1888, though she was not immediately recommissioned. She was instead assigned to the newly formed Reserve Division of the North Sea.

18891919 жыл

Кеме 1889 жылғы 1 мамырда флоттың жазғы оқу бағдарламасына қатысу үшін қайта іске қосылды. Олардың ішінде 1 шілдеде басталған оқу-жаттығулар да болды. Тамыз айында «Преуссен» император Вильгельм II Ұлыбританияға жасаған алғашқы сапарына қатысты. Кеме II дивизияға, оның қарындасы «Фридрих дер Гроссе» және орталық батареялық темір кемелер «Кайзер» мен «Германияға» тағайындалды. Содан кейін Германияға қайту алдында Солтүстік теңізде жаттығулар жүргізді. «Преуссен» және II дивизияның қалған бөлігі 1889–1890 жылдары флоттың оқу эскадрильясы болды, бұл «Кайзерлихе Марине» жыл бойы темірлі күштерді ұстаған алғашқы жыл болды. Эскадра Вильгельм II императорлық яхтасын Жерорта теңізіне алып барды; сапар 30 тамызда басталды және Италия мен Осман империясына мемлекеттік сапарларды қамтыды. Эскадрилья 1890 жылдың көктеміне дейін Жерорта теңізінде қалды, содан кейін Германияға оралды. Кемелер 22 сәуірде Германияға қайта оралды. «Преуссен» 11 мамырда қайта құрылған оқу эскадрильясына оралды. Маусым айында ол Норвегияның Кристиана қаласына мемлекеттік сапармен сүйемелдеді. Кеме 1890 жылы жазда Гельголанд аралын британдықтардан неміс бақылауына беру рәсіміне қатысты. Ол қыркүйекте флоттық маневрлер кезінде болды, онда сегіз кемелік бронелинейлік эскадрилья Кильді блокадалаудағы ресейлік флотты имитациялады. II дивизия, оның ішінде «Преуссен», 1890–1891 жылдың қысында оқу эскадрильясы ретінде қызмет етті. Эскадра қайтадан Жерорта теңізінде, контр-адмирал Вильгельм Шредердің басшылығымен жүрді. Сапар 1891 жылғы 12 қарашада басталды және 18 сәуірде аяқталды. Германияға оралғаннан кейін «Преуссен» кең ауқымды жөндеуден өтті. Кеме 1891 жылғы мамыр айының ортасында II дивизиямен флоттық маневрлердің соңғы кезеңіне қайтадан жіберілді. Оқу жылы аяқталғаннан кейін ол 9 қазанда соңғы рет қызметтен шығарылды. 1891 жылдың соңында ол портты күзету кемесіне айналды. 1893 жылғы 9 қаңтардан 11 шілдесіне дейін кеме Солтүстік теңіздегі резервтік дивизияға тағайындалды. 1896 жылғы 16 қарашада Вильгельмсхавенде порт кемесі ретінде жұмыс істеді. 1903 жылғы 12 қарашада «Сатурн» деп аталды, осылайша оның аты жаңа линкорға қайта қолданылды. Кейіннен ол торпедалық қайықтар үшін көмір тасушы ретінде пайдаланылды. Осы мақсатқа айналғаннан кейін «Сатурн» көмірдің тондарына дейін сыйымдылықты сақтай алды. Ақырында 1919 жылғы 27 маусымда ол металл тескілеуге сатылып, сол жылы Вильгельмсхавенде бұзылды. Оның бейнесі Дрездендегі Bundeswehr әскери тарих мұражайында, ал оның мұрындық безендірілісі Мюнхендегі Немец мұражайында орналасқан.

The ship was recommissioned on 1 May 1889 to take part in the annual summer training program with the fleet. These included exercises that began on 1 July. In August, Preussen participated in Kaiser Wilhelm II's first visit to Great Britain. The ship was assigned to II Division, along with her sister Friedrich der Grosse and the central battery ironclads Kaiser and Deutschland, under command of KAdm Friedrich von Hollmann. The fleet then conducted maneuvers in the North Sea before returning to Germany. Preussen and the rest of II Division became the Training Squadron for the fleet in 1889–1890, the first year the Kaiserliche Marine maintained a year round ironclad force. The squadron escorted Wilhelm II's imperial yacht to the Mediterranean; the voyage began on 30 August and included state visits to Italy and the Ottoman Empire. The squadron remained in the Mediterranean through the spring of 1890, when it returned to Germany. The ships arrived back in Germany on 22 April. Preussen returned to the Training Squadron, which was reorganized on 11 May. In June, she escorted the Kaiser on a state visit to Christiana, Norway. The ship participated in the ceremonial transfer of the island of Helgoland from British to German control in the summer of 1890. She was present during the fleet maneuvers in September, where the entire eight ship armored squadron simulated a Russian fleet blockading Kiel. II Division, including Preuseen, served as the training squadron in the winter of 1890–1891. The squadron again cruised the Mediterranean, under the command of Konteradmiral Wilhelm Schröder. The voyage began on 12 November and concluded on 18 April 1891. After returning to Germany, Preussen underwent an extensive overhaul. The ship was recommissioned in mid May 1891 for a final round of fleet maneuvers with II Division. Following the end of the training year, she was decommissioned for the last time on 9 October. She was reduced to a harbor guard ship at the end of 1891. From 9 January to 11 July 1893, the ship was assigned to the Reserve Division of the North Sea. She was based in Wilhelmshaven as a harbor ship starting on 16 November 1896. She was renamed Saturn on 12 November 1903, so her name could be reused on the new battleship The ship was formally stricken from the naval register on 21 May 1906. She was subsequently used as a coal hulk for torpedo boats. After being converted for this use, Saturn could hold up to of coal. She was eventually sold for scrapping on 27 June 1919 and broken up that year in Wilhelmshaven. Her figurehead is on display in the Militärhistorisches Museum der Bundeswehr in Dresden, while her bow ornament is located in the Deutsches Museum in Munich.