Кіріспе

Сезар Куйдың "Ақымақ Иван" операсы (Кириллицада Иванушка дурачок; транслитерация бойынша Ivanuška duračok), 1913 жылы Сезар Куй жазған, үш көріністегі балаларға арналған опера ертегісі. Либретто авторы – Надежда Николаевна Доломанова, орыс халық ертегілеріне сүйене отырып жазған. (Бұл Лев Толстойдың осы аттас әңгімесінен алынбаған.) Атын ағылшын тіліне аударғанда, кішітеу атауларын ескере келе, бірнеше нұсқа қолданылуы мүмкін: Ақымақ Иван, Кішкентай Ақымақ Иван, Кішкентай Джонни және т.б. (1913 жылғы ресми орыс нотасында француз тілінде "Jeannot "le bêtà"" деген параллель атау да бар.) Операның қойылым тарихы әлі зерттелмеген. ТОК

Қысқаша мазмұны

I кесте. Иван атын орманның ашық алаңында босатып жіберді. Оның арбасында отбасына әкелуге тиіс заттар бар, бірақ ол арбаны босатып, мұздыған ағаш түптерін құмыралармен толықтырып, құстарға жеу үшін астық шашады. Әкесі мен ағалары оны тапсырып, бекерге салғырттығы үшін сөккенде, олармен бірге кешкі ас ішуге рұхсат етпейді. II кесте. Орман ішінде Иван көптеген саңырауқұлақтар жинады. Ағалары келіп, патша той беретінін хабарлайды. Оның қызы – Елена патшайым. Кім оның жаулығын алып, тойға әкелсе, сол оның әйелі болады. Ағалары кеткен соң, Иван тойға баруға бел буады, бірақ киімдерінің лайықты еместігін түсінеді, сондықтан шақырып атын, ол оған керекті жаңа киімдерді сыйлайды. III кесте. Патша сарайының ішінде скомрохтар мен сарайдағылар көңіл көтереді. Еленаның жаулығы ұрланғандықтан, ол құпия күйеуінің қайда екенін білгісі келеді. Ол Иванның пештің артында жасырынып тұрғанын және оның жаулығы бар екенін көреді, содан кейін патша жаңа күйеуін құшақ жайып қарсы алады. Күйеу жігіттің кім екенін білген Иванның ағалары алғашқыда қашуды ойлайды, бірақ оның орнына оған жақындасып, татуласады, ал сарайдағылар Иванды, патшаны және оның қызын мақтайды.