Кіріспе

1969 жылы 1 маусымда Францияда президент сайлауы өтті, 15 маусымда екінші тур ойнатылды. Бұл сайлау президент Шарль де Голльдің 1969 жылғы 28 сәуірде отставкаға кеткеніне байланысты болды. Де Голль аймақтық бөлініс және Сенат реформасы жөніндегі референдум арқылы халық пікірін білуді ұйғарып, егер нәтижесі "жоқ" деп дауыс беруге әкелсе, отставкаға кететінін мәлімдеді. 27 сәуірде сайлаушылардың 53,5 пайызы "жоқ" деп дауыс берді. Президенттік сайлауда Галлистік партияны (Республика үшін демократиялық одақ, UDR) бұрынғы премьер-министр Жорж Помпиду ұсынды. Ол консервативті сайлаушылар арасында экономикалық өсім кезеңіндегі үкімет басшысы қызметін атқарғандығы (1962 жылдан 1968 жылға дейін) және 1968 жылғы мамырлық дағдарысты реттеудегі, сондай-ақ 1968 жылғы маусымдағы парламенттік сайлаудағы жеңісі үшін өте танымал болды. Президенттік науқанында ол референдумда "жоқ" деп дауыс берген Тәуелсіз республикашылар партиясының және олардың басшысы Валери Жискар д’Эстеннің қолдауын алды. Солшыл француз коммунистік партиясы (PCF) Жұмысшылардың халықаралық бірігінің француз бөлімшесіне (SFIO, кейін Социалистік партия құрылды) ортақ бағдарламамен кандидат ұсынуды ұсынды, бірақ SFIO бас тартты. Бұл сайлауда солшылдар күшті бөлініске ұшырады. ПКФ кандидаттығына партияның тарихи лидері Жак Дюкло түсті. Марсель қаласының мэрі Гастон Дефферре SFIO атынан кандидат болды және егер Дефферре президент болып сайланса, премьер-министр болатын Пьер Мендес Франциямен бірлесіп науқан жүргізді. Бұл кандидаттық француз президенттік сайлауындағы алғашқы және қазірге дейінгі жалғыз "екі билеттік" үміткерлік болып табылады. Алайда Деффердің сайлау науқаны орталықшыл уақытша президент Ален Похердің сайлауға қатысу шешімімен әлсіреп қалды. Сенат төрағасы ретінде Похер референдумда "жоқ" деп дауыс беру науқанын жетекшілік еткен. "Жоқ" науқанының сәттілігі оған президенттікке үміткер болуға заңды негіз берді және ол оң және сол орталықтан сайлаушылардың үлкен бөлігін біріктірді. Мишель Рокард пен Ален Кривин 1968 жылғы мамырлық қозғалыстың идеяларын қолдайтын кандидаттар ретінде өнер тартты, бірақ троцкишіл Кривин анағұрлым радикалды ұстанымды қабылдады.

Бірінші раунд

Дауыс берудің бірінші турында 1969 жылдың 1 маусымында сайлау өтті. Барлық 28 774 041 тіркелген сайлаушының шамамен 78% бірінші турға қатысты. Помпиду мен Погер сәйкесінше 43,9% және 23,4% дауыс алып, екінші турға өту құқығын жеңіп алды.

Екінші раунд

Екінші раундта Помпиду Похермен кездесті. Солшыл кандидаттардың ешқайсысы екінші турға өте алмады, жақсы науқан жүргізгеніне және Дюклостың нәтижесіне қарамастан, ол президенттік сайлауда коммунист үшін ең жақсы нәтиже көрсетті. Социалистер Сенат төрағасын, орталықшыл саясатты ұстанатын азаматты, негізгі қарсылықтарына қарамастан қолдады. Коммунистер шешім қабылдаудан бас тартып, "Ақ пен ақ – айырмасы жоқ" (c'est bonnet blanc et blanc bonnet) деген мағына беретін лозунг қолданды. Екінші тур 1969 жылдың 15 маусымында өтті. Дауыс беруге құқығы бар азаматтардың шамамен 69% қатысты. Помпиду Франция президенті болып сайланды, ол 58% -дан астам дауыспен сенімді жеңіс одіс.