Лионель Жоспан – Франция премьер-министрі (1997-2002). Социалистік партияның бұрынғы бас хатшысы, президенттікке үміткер. Саяси мансабы, отставкасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Францияның 93-ші премьер-министрі
93rd Prime Minister of France
Лионель Роберт Жоспен (12 шілде 1937 жылы туған) – 1997 жылдан 2002 жылға дейін Франция премьер-министрі қызметін атқарған француз саясаткері. Жоспен 1995 жылдан 1997 жылға дейін Социалистік партияның бірінші хатшысы болды және 1995 және 2002 жылғы сайлауларда партияның Франция президенттігіне үміткері болды. 1995 жылы ол екінші турда Жақ Ширактан шамалы есе жеңілді. 2002 жылы Ширак пен оңшыл Жан-Мари Ле Пеннен кейін бірінші турда сайлаудан шығып, саясаттан қанағаттанды деген шешім қабылдады. 2015 жылы Ұлттық Ассамблея төрағасы Клод Бартолоне оны Конституциялық кеңеске мүше етіп тағайындады.
Lionel Robert Jospin (ljɔnɛl ʁɔbɛʁ ʒɔspɛ̃; born 12 July 1937) is a French politician who served as Prime Minister of France from 1997 to 2002. Jospin was First Secretary of the Socialist Party from 1995 to 1997 and the party's candidate for President of France in the 1995 and 2002 elections. In 1995, he was narrowly defeated in the second round by Jacques Chirac. In 2002, he was eliminated in the first round after finishing behind both Chirac and far right candidate Jean Marie Le Pen, prompting him to announce his retirement from politics. In 2015, he was appointed to the Constitutional Council by National Assembly President Claude Bartolone.
Ерте өмір
Лионель Роберт Жоспен Париждің маңындағы Медон қаласында, Сена (қазіргі Хаутс-де-Сен) аймағында протестант отбасында дүниеге келді. Ол Мирейль Дандье Алиетт пен Роберт Жоспеннің ұлы. Ол Lycée Janson de Sailly мектебін бітірген соң Sciences Po және École nationale d'administration (ÉNA) оқу орындарында оқыды. Алжирдегі соғысқа (1954–1962 жж.) қарсы наразылық білдірген UNEF студенттік одағында белсенділік танытты. Әскери қызметін Германияның Трир қаласында бронетехникалық дайындықтан жауапты офицер ретінде аяқтады. Оның мансабы бойындағы қоғамдық бейнесі "қатал, мұңға батқан, салқын, тез ашуланатын және ызалануға бейім ("қатаң")" деп сипатталды.
Lionel Robert Jospin was born to a Protestant family in Meudon, Seine (nowadays Hauts de Seine), a suburb of Paris, and is the son of Mireille Dandieu Aliette and Robert Jospin. He attended the Lycée Janson de Sailly before studying at Sciences Po and the École nationale d'administration (ÉNA). He was active in the UNEF students' union, protesting against the war in Algeria (1954–1962). He completed his military service as an officer in charge of armoured training in Trier, Germany. Throughout his career his public image was, "dour, grumpy, rather cold, prone to temper and exasperation ('austere')."
Мансап
1965 жылы ЕНА-ны бітіргеннен кейін Сыртқы істер министрлігіне Сыртқы істер хатшысы болып кірді. Ол онда экономикалық ынтымақтастық мәселелерімен айналысты және болашақта MEDEF жұмыс берушілер одағының басшысы болатын Эрнест Антуан Сейльермен бірге жұмыс істеді. Бұрынғы SFIO Социалистік партиясын сынаған солшыл көзқарастың өкілі болған ол 1960 жылдары Троцкишілдер тобына, яғни Интернационалистік коммунистік ұйымға (OCI) қосылды, ал 1971 жылы жаңадан құрылған Социалистік партияға (PS) мүше болды. Франсуа Миттеранның жанына жақындасып, 1979 жылы партияның екінші ең жоғары лауазымды мүшесіне, ал 1981 жылы Миттеран Франция президенті болып сайланғанда партияның бірінші хатшысы болып тағайындалды. Президент Миттеран 1982–1983 жылдары инфляциямен күресуге және берік валютаға басымдық беру үшін экономикалық саясатын өзгертуді шешкен кезде Жоспен оның таңдауын қолдады. 1984 жылы Лоран Фабиус премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін, Миттеранның екі саяси ізбасары арасында 1986 жылғы заңнамалық науқанды жетекшілік ету үшін бәсекелестік туды. 1988 жылы Миттеран қайта сайланғаннан кейін Жоспен PS басшылығынан кетіп, Миттеран оны премьер-министр етіп тағайындауды қарастырса да, білім министрі болып тағайындалды. Жоспен білім министрі қызметін атқару кезінде мұғалімдерді даярлау жүйесі жақсартылып, лицейлер мен университеттер реформаланды, мұғалімдердің жалақысы артты, техникалық және кәсіптік білім беру саласы жаңартты. Социалистер бұл шараларды экономикалық өнімділікті арттыру, жастардың жұмыссыздығын азайту және әлеуметтік әділдікке қол жеткізу құралы деп қарады. Жоспеннің Фабиуспен арадағы бәсекелестік күшейіп, ішкі дағдарысқа ұшырады, әсіресе 1990 жылғы Ренн конгресінде. Партияның Миттерандық фракциясы Жоспеннің жақтастары басқа фракциялармен бірігіп, Фабиустың бірінші хатшы болып сайлануына қарсы тұрғандықтан, жарылды. Бұл Жоспеннің Миттеранмен қарым-қатынасына нұқсан келтірді және 1992 жылғы наурыз айында өткен жергілікті сайлауда Социалистік партияның сәтсіздігінен кейін Жоспен Пьер Береговой құрған жаңа үкіметке енбеді. Ұлттық Ассамблеяның депутаты ретінде Жоспен алдымен Париж қаласын (1978–1986), содан кейін Гаронна департаментін (1986–1988) өкілдік етті. 1993 жылғы заң шығарушы сайлауда социалистердің күйреуінен кейін ол Ұлттық Ассамблеядағы мандатын жоғалтып, саяси карьерасын аяқтады. 1993 жылы Жоспен 2-дәрежелі толық өкілетті министр (елші дәрежесі) болып тағайындалды, ол 1997 жылы премьер-министр болып тағайындалғанға дейін осы лауазымда қызмет етті, бірақ ол ешқандай елшілікке жіберілген жоқ. 1995 жылы Жоспен Социалистік партияның беделін қайта жаңғырту үшін Миттерандық мұраны "қолдану" қажеттігін айтты. Ол президенттікке PS жетекшісі Анри Эммануэллиге қарсы Социалистік партияның үміткері болып таңдалды. Сайлауға дейін Жоспен қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы, әлеуметтік қызметтерді кеңейту, тұрғын үй салу бағдарламасы, қалалардың тоқыраған аудандарын қайта жаңғырту және аптасына 37 сағат жұмыс істеу сияқты бірқатар саяси ұсыныстар жасады. 1992–1994 жылдардағы социалистердің жеңілісінен кейін Жоспеннің жеңіске жету мүмкіндігі төмен деп есептелді. Бірақ ол күтпегендей жақсы нәтиже көрсетіп, бірінші турда көш бастады және соңғы турда Жак Ширактан шамалы айырмамен жеңілді. Оның бұл көрсеткіші француз саясатында социалистердің күшті күшке айналуын білдірді және ол партияның бірінші хатшысы болып қайта сайланды. Жоспен басқа солшыл партиялармен – Француз Коммунистік партиясы, Жасылдар, Солшыл Радикалдық партия және диссидент Азаматтар мен Республикалық қозғалыспен жаңа коалиция құрды. Екі жылдан кейін Ширак Ұлттық Ассамблеяға мерзімінен бұрын сайлау тағайындады, осылайша жеке қолдау күтеді. Бірақ бұл әрекет кері кетті: «Көптеген солшылдар» парламентте көпшілік дауысқа ие болды және Жоспен премьер-министр болды. Жоспен Мадрид клубының мүшесі.
After his graduation from the ENA in 1965, he entered the Ministry of Foreign Affairs as secretary of Foreign Affairs. He became in charge of economic cooperation there, and worked with Ernest Antoine Seillière, future leader of the MEDEF employers' union. Representative of a generation of left wingers who criticized the old SFIO Socialist Party, he joined a Trotskyist group, the Internationalist Communist Organization (OCI) in the 1960s, before entering the renewed Socialist Party (PS) in 1971. Joining François Mitterrand's circle, he became the second highest ranking member of the party in 1979, then its First Secretary when Mitterrand was elected president of France in 1981. When President Mitterrand decided, in 1982–83, to change his economic policy to give priority to the struggle against inflation and for a hard currency, Jospin justified his choice. After Laurent Fabius was chosen as prime minister in 1984, a rivalry between these two political heirs of Mitterrand broke out when they competed for the leadership of the 1986 legislative campaign. In 1988, after Mitterrand's reelection, Jospin left the PS leadership, and, though Mitterrand considered naming him prime minister, he was nominated for minister of education. Under Jospin's tenure as education minister, teacher training was consolidated, the lycees and universities were reformed, teachers' salaries improved, and technical and vocational education were reformed, which the socialists saw as a means of improving economic performance, tackling youth unemployment, and attaining social justice. Jospin's rivalry with Fabius intensified and caused an internal crisis, notably during the Rennes Congress (1990). The party's mitterrandist faction split because Jospin's followers allied with the other factions to prevent Fabius's election as First Secretary. This damaged Jospin's relationship with Mitterrand and, after the Socialist Party's failure in the March 1992 local elections, Jospin was not included in the new government formed by Pierre Bérégovoy. As a member of the National Assembly, Jospin served first as a representative of Paris (1978–86), and then of Haute Garonne département (1986–88). He lost his seat in the National Assembly in the Socialists' landslide defeat in the 1993 legislative election and announced his political retirement. In 1993, Jospin was appointed ministre plénipotentiaire, 2nd class (a rank of ambassador), a position he held until his appointment as prime minister in 1997, but he was not appointed to any embassy. In 1995 Jospin claimed a necessity to "take stock" of the mitterrandist inheritance so as to restore the credibility of the Socialist Party. He was selected as the Socialist candidate for president against the PS leader Henri Emmanuelli. In the run up to the election, Jospin made various policy proposals, such as a programme for the environment, an extension of social services, a housebuilding programme, the rebuilding of run down parts of cities, and a 37 hour workweek. Following the Socialists' landslide defeats of 1992–94, Jospin was considered to have little chance of victory. But he did surprisingly well, leading in the first round and losing only very narrowly to Jacques Chirac in the final runoff election. His performance was seen to mark a revival of the Socialists as a strong force in French politics and he returned to being the party's First Secretary. Jospin built a new coalition with the other left wing parties: the French Communist Party, the Greens, the Left Radical Party and the dissident Citizen and Republican Movement. Two years later, Chirac decided to call an early election for the National Assembly, hoping for a personal endorsement. The move backfired: the "Plural Left" won a parliamentary majority and Jospin became prime minister. Jospin is a Member of the Club of Madrid.
2002 жылғы президенттік сайлау науқаны
Жоспен 2002 жылғы президенттік сайлауға үміткер болды. Алғашқы кезеңдерде оның үміті жоғары болғанымен, науқан басым түрінде құқық тәртібі мәселелеріне ауысты, үкімет осы бағытта нақты нәтижелерге қол жеткізе алмады делінді; бұл бірнеше өте ауыр қылмыстық істерге БАҚ-тың күшті назар аударуымен бірге орын алды. Солшылдар Жоспиннің орташа экономикалық саясатын қатаң сынады, олардың пікірінше, бұл саясат бизнес пен еркін нарықты қолдайтын оңшыл үкіметтердің саясатынан еш айырмашылығы жоқ еді. Дегенмен, Жоспиннің 2002 жылғы президенттік бағдарламасы прогрессивті болды, онда тұрғын үйге қол жеткізуді баршаға бірдей құқық деп жариялау, компаниялардың қадағалау кеңесінде жұмыскерлердің өкілдігін қолдау, сондай-ақ қарттар мен мүгедектердің жағдайын жақсарту туралы ұсыныстар енгізілді. Бір сарапшы атап өткендей, Жоспиннің бағдарламасы «табыс арасындағы теңсіздікке» баса назар аударумен қатар «мүмкіндіктер теңдігін» қамтамасыз етуді көздеді, тұрғын үй мәселесіне ерекше мән беріп, кедейлікті жоюға және (әсіресе) білім беру арқылы әлеуметтік инвестицияларды дамытуға ұмтылды. Көптеген солшыл үміткерлер сайлауға қатысып, бірінші турда Жоспиннің қолдауының азаюына себеп болған аз ғана дауыс жинады. Нәтижесінде Жоспен Ширактан және Ұлттық Фронт жетекшісі Жан-Мари Ле Пеннен шамалы қалып, үшінші орынға табан тіреді. Осы себепті ол екінші турға қатыса алмады. 2002 жылдың сәуір айындағы жеңілістен кейін Жоспен бірден саясаттан кетуін және премьер-министр лауазымынан қанағат етуін жариялады. Одан бері ол ағымдағы саяси оқиғаларға пікір білдіріп келеді; мысалы, ол бір жынысты некеге қарсылығын білдірді. 2005 жылы ол ұлттық саяси аренаға оралып, ұсынылып отырған Еуропалық Конституцияны қолдау үшін белсенді түрде жұмыс істеді. 2006 жылы Жоспен 2007 жылғы президенттік сайлауда Социалистік партияның үміткері болуға дайын екенін мәлімдеді, бірақ Сеголен Руааль сауалнамаларда көшбасшылыққа шыққанда, «партияны бөлуге» жол бермес үшін 2006 жылғы іріктеу сайлауына қатысудан бас тартты.
Jospin was a candidate in the presidential campaign of 2002. While he appeared to have momentum in the early stages, the campaign came to be focused mainly on law and order issues, in which, it was argued, the government had not achieved convincing results; this coincided with a strong media focus on a number of egregious crime cases. The far left also strongly criticized Jospin for his moderate economic policies, which they contended were not markedly different from that of right wing governments favoring businesses and free markets. Jospin's 2002 presidential manifesto was nevertheless a strongly progressive one, calling for access to housing to be made a universal right, supporting employee representation on the supervisory boards of companies, and advocating better provisions for older people and the disabled. As noted by one observer, Jospin's manifesto sought to balance its emphasis on 'inequalities in income' with 'equality of opportunity,' eliminating poverty with special regard to housing whilst promoting social investment through (particularly) education. Many left wing candidates contested the election, gaining small percentages of the vote in the first ballot that reduced Jospin's support. As a result, Jospin finished in third place, behind Chirac and narrowly behind the Front National leader Jean Marie Le Pen. He thus was not a candidate in the second round of voting. Following his defeat in April 2002, Jospin immediately declared he would leave politics and stepped down as prime minister. He has since sporadically commented on current political affairs; for instance, he declared his opposition to same sex marriage. In 2005, he returned to the national political scene by campaigning forcefully in favor of the proposed European Constitution. In 2006, Jospin made it known that he was available to be the Socialist candidate for the 2007 presidential election, but when Ségolène Royal became ascendant in the polls, he declined to enter the 2006 primary in order not to "divide the party".
Олландтың төрағалығы
2012 жылдың 14 шілдесінде президент Франсуа Олланд Жоспен француз саяси өміріндегі деонтология және этика мәселелері бойынша комиссияны басқаратынын жариялады. Бұл комиссия 2007 жылы Николя Саркози осы тақырып бойынша құрған Эдуард Балладур комиссиясына тым ұқсас болды деп сынға түсті. "Халық қозғалысы үшін одақ" мүшелерінің кейбіреулері Розелин Бачелоттың қатысуын да сынады. Комиссия жыл соңына дейін ұсыныстарын беруге міндетті болды.
On 14 July 2012, President François Hollande announced that Jospin would lead a commission on deontology and ethics in French political life. This commission has been criticized for being too similar to the Edouard Balladur commission Nicolas Sarkozy created on the same topic in 2007. Some Union for a Popular Movement members also criticized the participation of Roselyne Bachelot. The commission was to give its recommendations by the end of the year.
Троцкистік көзқарас
2001 жылдың 5 маусымында Жоспен парламентте "1960-шы жылдары" троцкишіл ұйыммен және Пьер Ламбердің партиясымен (Интернационалистік коммунистік ұйым, ОКИ) 1971 жылы Социалистік партияға қосылғаннан кейін байланыстарын сақтағанын мойындады. ENA-да оқып жүргенде Жоспинді OCI-нің негізін қалаушылардың бірі Борис Френкель OCI-ге тартып алды. 1968 жылы Сыртқы істер министрлігінен кеткеннен кейін "Мишель" деген атпен ОКИ-нің белсенді мүшесі болды. Ол Ламбертшілермен қарым-қатынасын нақты уақытта тоқтағанын айтпады, бірақ Le Monde газеті бұл 1986-87 жылдары, министр болғанға дейін бір жыл бұрын болғанын хабарлады, ал Ламберт өзі оны 1988 жылы деп көрсетті. Жоспен басқа партияларға ену стратегиясын ұстанған кезде ОКИ-мен байланысын жасырып, осы туралы сұрағанда жоққа шығарды (1995 жылы оның сөзінше, бұл қауесет оның інісі Оливьемен шатасудан туған). 2001 жылы тергеуші журналистер мен бұрынғы коммунистердің куәліктері оны шындықты айтуға мәжбүр етті.
On 5 June 2001, Jospin acknowledged before Parliament that he had maintained links with a Trotskyist formation "in the 1960s" and with Pierre Lambert's party (the Internationalist Communist Organization, OCI) after joining the Socialist Party in 1971. While studying at the ENA, Jospin was recruited into the OCI by Boris Fraenkel, one of the OCI's founders. He became an active member of the OCI under the pseudonym "Michel" after quitting the Ministry of Foreign Affairs in 1968. He declined to locate with precision his rupture with the Lambertists, but Le Monde alleged it was in 1986–87, a year before he became minister, while Lambert himself implicitly situated it in 1988. Jospin had concealed his relationship with the OCI while following a strategy of entrism into other parties, and specifically denied it when asked about it (claiming in 1995 that the rumor came from a confusion with his brother Olivier). In 2001, investigative journalists and successive revelations by former Communist associates forced him to come forward.