Кіріспе

2002 жылғы 21 сәуірде Францияда президент сайлауы өтті, 5 мамырда ең көп дауыс жинаған екі кандидат – «Республика үшін жиын» партиясының өкілі Жак Ширак пен «Ұлттық фронт» партиясының өкілі Жан-Мари Ле Пен арасында екінші тур өтті. Бұл президенттік сайлау, оңшыл кандидат Ле Пеннің күтпеген түрде екінші турға өтуіне байланысты, әдеттен тыс көп халықаралық назар аударды. Ширак екінші мерзімге түсті, бұл мерзім 2000 жылғы референдумда бұрынғы жеті жылдың орнына бес жылға дейін қысқартылған еді, ол экономиканың күшті болуына баса назар аударды (Германия мен АҚШ-тағы төмендеулерге көп әсер етпеді). Бірінші турда Ширак пен Лионель Жоспен, «Социалистік партияның» үміткері, ең танымал кандидаттар болады және екінші турда бір-бірімен күш сынасады деп күтілді, сонымен қатар сауалнамалар бойынша Ширак пен Жоспеннің арасындағы екінші турдың нәтижесін болжау қиын болды. Алайда Жоспен күтпеген жерден Ле Пеннен кейін үшінші орынға ие болды. Журналистер мен саясаткерлер сауалнамалар Ле Пеннің жалпы сайлауда екінші орынға ие болатынын дұрыс болжамағанын мәлімдеді, бірақ оның сайлауға дейінгі аптадағы қатайған ұстанымы байқалды. Бұл сайлау әдістемесі және француз саясатының жағдайы туралы кең талқылауға әкелді. Ле Пеннің «Ұлттық фронт» партиясы өзін бағытталған консервативті деп сипаттаса да, тәуелсіз сарапшылар оны оңшыл және ұлтшыл партия деп санады. Наразылық ретінде, француз саяси партияларының көпшілігі өз жақтастарынан Ле Пенге қарсы дауыс беруге шақырды, әсіресе Ширактың партиясымен дәуірлесе келген социалистер. Осылайша Ширак француз тарихындағы ең үлкен жеңіске қол жеткізді (1848 жылы Луи Наполеон Бонапарттың тікелей дауыс беру арқылы алғашқы жеңісінен де жоғары), дауыстардың 82% - ден астамын алып жеңіске жетті. «Ұлттық фронт» 2017 жылға дейін президенттік сайлаудың екінші турында қайтадан көрінбеді. Ширактың жеңісінен кейін, 2022 жылы Эммануэль Макронға дейін француз президенттері екінші мерзімге қайта сайланбады.

Өмірбаян

2002 жылғы сайлауда президент бес жылдық мерзімге сайланатыны алғаш рет болды, бұрынғысы жеті жыл еді. Сайлауға дейінгі айларда үгіт науқаны заң мен тәртіп мәселелеріне, әсіресе жастар жасаған қылмыстарға, соның ішінде шетелдік азаматтар жасаған қылмыстарға баса назар аударды. Лионель Жоспен сол кезде Францияның Премьер-министрі болды; оның үкіметі саяси оппоненттері тарапынан қылмысқа қатысты "үлкен кешірімділік" танытқаны үшін сынға ұшырады. TF1 және France2 телеарналары мен басқа да бұқаралық ақпарат құралдары да қылмыс толқыны күшейгені туралы хабарлады.