Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2001-2014 жылдар аралығында Париж қаласының мэрі
Mayor of Paris from 2001 to 2014
Бертран Деланоэ (bɛʁ. tʁɑ̃ də. la. nɔ. e; 30 мамыр 1950 жылы туған) – 2001 жылдан 2014 жылға дейін Париж қаласының мэрі қызметін атқарған француз зейнеткер саясаткері. Социалистік партияның (ПС) мүшесі, ол бұрын 1981 жылдан 1986 жылға дейін Ұлттық Ассамблеяда және 1995 жылдан 2001 жылға дейін Сенатта қызмет еткен.
Bertrand Delanoë (bɛʁ. tʁɑ̃ də. la. nɔ. e; born 30 May 1950) is a French retired politician who served as Mayor of Paris from 2001 to 2014. A member of the Socialist Party (PS), he previously served in the National Assembly from 1981 to 1986 and Senate from 1995 until 2001.
Ерте өмір және білім
Делано 1950 жылдың 30 мамырында Тунисте дүниеге келді. Ол кезде Тунис француз колониялық империясының протектораты еді. Оның әкесі жер өлшеуші, атеист болса, анасы медбике, католик дінін ұстанған. 6 жасында Деланоэ "Petits Chanteurs des Sables" христиан хор тобының мүшесі болды, бұл топ "Petits Chanteurs à la Croix de Bois" ұйымымен байланысты болған. 11 жасында Делано Франция мен тәуелсіздік алған Тунис арасындағы Бизерте дағдарысын бастан өткерді. Бертран Делано Тунистің тәуелсіздігінен кейін отбасымен Францияға қайтып келді. 1963 жылы Бизерттегі әскери база жабылғаннан кейін Деланоның отбасы тарап кетті. Анасы ұлымен бірге Авейрон облысының Родез қаласына көшіп барды. Мектепті бітірген соң Делано Тулуза университетінде заң факультетінде оқуға түскен деген ақпарат бар. "Кім кім" анықтамалығында ол экономика саласында білім алғаны көрсетілген.
Delanoë was born 30 May 1950 in Tunis, at that time a protectorate of the French colonial empire, to a French mother and a French Tunisian father. His father, a land surveyor, was atheist while his mother, a nurse, was Roman Catholic. At 6 years old, Delanoë became a member of the "Petits Chanteurs des Sables", a Christian choral group associated with the Petits Chanteurs à la Croix de Bois. At the age of 11, Delanoë witnessed the crisis of Bizerte between France and newly independent Tunisia. Bertrand Delanoë moved back to France with his family following Tunisian independence; after the military base in Bizerte was closed in 1963, Delanoë's family broke up. His mother came to live in Rodez, Aveyron with her son. After leaving school, Delanoë is said to have started studies in law at the University of Toulouse. According to Who's Who in France he has a diploma in economics.
Алғашқы саяси мансап
Делано 23 жасынан бастап Авейрон департаментіндегі Социалистік федерацияның хатшысы болып саясатқа қатысты. Ол алғаш рет 1977 жылы Париж қалалық кеңесіне сайланды. 1993 жылы ол қалалық Социалистік партиясы бөлімшесінің жетекшісі болды. 1995 жылы Сенатқа сайланды, онда ол Сыртқы істер және қорғаныс комитетінің хатшысы қызметін атқарды.
Delanoë has been involved in politics since the age of twenty three as the secretary of the Socialist federation in Aveyron. He was first elected to the Council of Paris in 1977. In 1993, he became the head of the city's Socialist Party branch. In 1995, he was elected to the Senate, where he was secretary of the Committee on Foreign Affairs and Defence.
Париж қаласының әкімі
Деланоэ 2001 жылғы 18 наурызда Париж қаласының мэрі болды, осы кезде Париж Кеңесіне 1977 жылдан бері алғаш рет солшыл альянс басымдық алды (жалпы сайлау құқығымен өткен сайлау). Оның алдыңғылары Жан Тибери (1995–2001) және Жак Ширак (1977–1995) болды, ол 18 жыл қызметтен кейін мэр лауазымынан кетіп, Франция Республикасының Президенті болып сайланды. Деланоэ консервативті кандидаттар Жан Тибери мен Филипп Сегенге қарсы социалистер, «жасылдар» және коммунистер коалициясының жетекшісі ретінде Париж мэрі болды. Олар өзара келіспеушіліктеріне байланысты консервативті дауысты бөліп алды. Бұл жетістік, дәстүрлі түрде оңшылдардың бекінісі болған қалада, ХХ ғасырдың соңына дейін сақталды. Бұл сәттілікке, бұрынғы әкімшіліктердегі сыбайлас жемқорлық пен парақорлыққа байланысты париждіктердің наразылығы ықпал еткен болуы мүмкін. Деланоэ 2001 жылғы сайлауға дейін көпшілікке белгісіз болған, бірақ жақын арада Парижде жаңа және ерекше іс-шараларды ұйымдастыру арқылы танымал болды. Мысалы, әр жазда Сена жағалауында «Париж жағасы» (Paris Plages) ашылды, бұл демалысқа шыға алмаған париждіктерге қала орталығында демалуға, күнге шаруашылық жасауға және құмнан сарайлар салуға мүмкіндік берді. Бұл бағдарлама 2002 жылдан бері қолданылып келеді және көптеген халықаралық қалалар тарапынан қабылданып, үлгі ретінде алынған. Мэр ретінде Деланоэ өмір сапасын жақсартуға, ластануды азайтуға және қала ішіндегі көлік қозғалысын азайтуға ұмтылды (оның ішінде париждіктердің қозғалысын жеңілдету үшін қоршаған ортаға зиян келтірмейтін трамвай желісін салу жоспары) және жаяу жүргіншілерге арналған аймақтарды көбейтуді жоспарлады. Ол «Vélib’» ( «vélo» және «libre» сөздерінің қосындысы, «тегін велосипедтер» деген мағынаны білдіреді) бағдарламасын енгізуге көмектесті, бұл париждіктерге Париждің барлық аймақтарында орналасқан станциялардан қолжетімді, арзан бағада велосипедтерді жалға алуға мүмкіндік берді. Бағдарлама үлкен сәттілікке ие болды, бірақ әлі де шешілуді күтіп тұрған бірнеше логистикалық мәселелер бар. Ол «Autolib» жобасын ұсынды, онда шағын автомобильдер ортақ пайдалануға беріледі. Ол 2008 жылы (57,7%) жаңа алты жылдық мерзімге (2008–2014 жж.) қайта сайланды. Социалистік партияның 2008 жылғы Реймстегі съезі алдында Деланоэ партия басшылығына Франсуа Олландтың орнын басатын кандидат ретінде Мартин Обриді ашық түрде қолдады. 2009 жылы Деланоэ Папа Бенедикт XVI-ның, презервативтерді қолданудың СПИД-ке қарсы күресте тиімсіз немесе тіпті зиянды екені туралы мәлімдемелерін сынады. 2012 жылы Тулузада өткен Социалистік партияның съезі алдында Деланоэ партия басшылығындағы Обридің орнын басатын кандидат ретінде Харлем Дезирді қолдады.
Delanoë became Mayor of Paris on 18 March 2001, when control of the Council of Paris was won by a left wing alliance for the first time since 1977 (election with universal suffrage). His predecessors were Jean Tiberi (1995–2001) and Jacques Chirac (1977–1995), who resigned after 18 years as mayor when he was elected President of the French Republic. Delanoë won the mayorship of Paris at the head of a coalition of Socialists, Greens and Communists, over the conservative candidates Jean Tiberi and Philippe Séguin, who were unable to resolve their differences and thereby split the conservative vote. This success in a city which had traditionally been a stronghold of the right until the end of the 20th century was made all the more striking by setbacks to the left in the 2001 municipal elections that occurred more generally. It has been partially attributed with the weariness of the Parisian public with respect to various scandals of corruption and graft in the preceding administrations. Delanoë was virtually unknown before the election of 2001, but soon gained fame for organising new and unusual events in Paris, such as the "Paris Beach" (Paris Plages) on the banks of the Seine every summer in order to give Parisians who could not take a regular vacation a chance to relax, sunbathe and build sandcastles in the center of Paris. The program, especially popular with families with children, has been in place since 2002, and has since been copied by many other international cities. As mayor, Delanoë's goals were to improve the quality of life, reduce pollution, and cut down on vehicle traffic within the city (including a plan for a non polluting tramway to ease Parisian traffic) and pedestrian malls. He helped introduce a program called Vélib' (a portmanteau of "vélo" and "libre" meaning "free bicycles") which gave Parisians access to inexpensive rental bicycles available in stations all around Paris. The program has been enormously successful despite the fact that it still has a few logistical problems to be worked out. He outlined a plan for an autolib, whereby small cars would be shared. He was reelected in 2008 (57.7%) for a new six year term (2008–2014). Ahead of the Socialist Party's 2008 convention in Reims, Delanoë publicly endorsed Martine Aubry as candidate to succeed François Hollande at the party's leadership. In 2009, Delanoë criticized statements by Pope Benedict XVI, which were of the effect that condom use was unhelpful or even counter productive in the fight against AIDS. Ahead of the Socialist Party's 2012 convention in Toulouse, Delanoë endorsed Harlem Désir as candidate to succeed Aubry at the party's leadership.
Адам өлтіруге әрекеті
Делано 2002 жылғы 5 қазанда Париждегі Нюит Бланш мерекесі кезінде, көпшілікпен араласып тұрғанда пышақталды. Оған шабуыл жасаған мұсылман иммигрант Азедин Беркан полицияға "саясаткерлерді, Социалистік партияны және гомосексуалдарды жек көретінін" айтты. Ауруханаға жеткізілмес бұрын Делано мерекелік шараларды жалғастыруға бұйрық берді. Деланоның жарақаты өмірге қауіпті емес еді, ол екі аптадан кейін ауруханадан шықты. Азедин Беркан дәрігерлер оны қауіпті деп санамағаннан кейін психиатриялық ауруханадан шығуға рұқсат алды. Бірақ 2007 жылғы сәуір айының басында ол дәрігерлермен кездесуге бармады. Париж полициясы оны 22 мамырда қайта ұстады. Ол психиатриялық мекемеге қайтарылып, жоғары қауіпсіздік бөліміне жатқызылды.
Delanoë was stabbed on 5 October 2002 during the Nuit Blanche, a night of festivities in Paris, while mingling with the public. His assailant was a Muslim immigrant, Azedine Berkane, who reportedly told police that "he hated politicians, the Socialist Party, and homosexuals." Before being taken to hospital, Delanoë ordered that the festivities continue. Delanoë's wound was not life threatening and he left the hospital after about two weeks. Azedine Berkane was eventually permitted to leave the psychiatric hospital where he had been a patient after his doctors no longer considered him a threat. However, in early April 2007, he failed to keep a scheduled appointment with his doctors. Paris police recaptured him on May 22. He was returned to the psychiatric facility and placed into a high security unit.
Олимпиадалық өтінім
2005 жылдың 6 шілдесінде Парижге 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын ұтып алу мүмкін болмауы Деланоэ қала әкімі ретіндегі алғашқы маңызды кері қадамы болды. Олимпиадаға үміткерлігіндегі жеңілістен кейін ол Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэрді Лондонға ойындарды өткізу үшін нәтижеге әділсіз әсер еткені үшін айыптады. Алайда, Деланоэдің танымалдылығы 2005 жылдың шілдесінде күшті өсті. Француз халқының көп бөлігі кінәні президент Жак Ширакқа жапқандай болды, ол «британ тағамынан нашар тағам – фин тағамы» деген сөзді айтқан екен, бұл Халықаралық Олимпиада Комитетінің екі фин мүшесін қынжырға келтірген деп саналады.
The failure to secure the 2012 Summer Olympics for Paris on 6 July 2005 was Delanoë's first major setback as mayor. In the aftermath of the defeat in his Olympic bid, he accused British prime minister Tony Blair of unduly influencing the result in order to secure the games in London. However, Delanoë's popularity in fact rose during July 2005. The French public appeared to have laid more of the blame on President Jacques Chirac, who allegedly said that "the only worse food than British food is Finnish" which is widely believed to have offended two Finnish members of the International Olympic Committee.
Президент болуға үміткер
Делано 2012 жылғы президенттік сайлауда сол кездегі президент Саркозиге қарсы күресуді қарастырып отырған деген ақпарат тарады. Бірақ, 2008 жылдың қараша айында Лилль қаласының мэрі Мартин Обриге партия төрағасы лауазымы үшін өткен сайыста жеңіліс тапқаннан кейін бұл жоспарға кедергі келді.
Delanoë was said to be considering challenging then current president Sarkozy in the Presidential election in 2012. However, this plan suffered a setback in November 2008 when he lost the race for the party leadership to Lille mayor Martine Aubry.
Жеке өмір
Делано 1998 жылы теледидардағы сұхбатында (мэр болып сайлануға дейін) өзінің гомосексуал екенін ашық айтқан алғашқы ірі француз саясаткерлерінің бірі болды. Ұзақ жылдар бойы саясатпен айналысқан Делано мәдени шараларда да көзге түседі. Ол кинофестивальдерге қатысады және кейде БАҚ-та сөздері келтіріледі немесе француздық әйгілі әртіс, Далидамен достығы туралы телеарналарда сұхбат береді.
Delanoë was one of the first major French politicians to announce that he was gay, during a 1998 television interview (before being elected mayor). Although a long time politician, Delanoë is visible at cultural affairs. He attends film festivals, and he is sometimes quoted in the media or appears on television to speak about his friendship with the late French superstar entertainer, Dalida.