Ұлыбритания Парламентіндегі «10 минут ережесі» – жеке мүшелер ұсынған заң жобаларын енгізу тәртібі. Ереже бойынша, бірінші келген депутат заң жобасын ұсына алады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Он минуттық ереже, сонымен қатар №23 ретпен белгіленген тәртіп, Ұлыбританияның Өкілдер палатасында сессия ішінде әдетте рұқсат етілген 20-дан астам жеке мүшелер ұсынған заң жобаларын енгізу процедурасы болып табылады. Бұл заң жобасының бірінші оқылымын алу жолдарының бірі.
The Ten Minute Rule, also known as Standing Order No. 23, is a procedure in the House of Commons of the United Kingdom for the introduction of Private Member's Bills in addition to the 20 per session normally permissible. It is one of the ways in which a bill may receive its first reading.
Заң жобасының енгізілуі
Кез келген депутат Он минут ережесі бойынша заң жобасын ұсына алады, бірақ іс жүзінде көбінесе артқы орындық депутаттар ғана оны пайдаланады. Осы ереже бойынша заң жобасын ұсынуға құқылы болу үшін, депутат заң жобасын ұсынуға ниеттенген күнге дейін он бес жұмыс күні (әдетте үш апта) бұрын сейсенбі немесе сәрсенбі күні таңертең Мемлекеттік заң жобалары кеңсесінің есігіне бірінші болып келуі керек. Бұл ереженің танымал болуына және жеке мүшелік заң жобасын басқа тәсілдермен енгізудің қиындығына байланысты, депутаттар өздеріне кезекті сақтап алу үшін Мемлекеттік заң жобалары кеңсесінің алдында түнеп жатады. 2014 жылы үш депутат осы кеңсе алдындағы кезекте бірінші болып тұру үшін өзара ұйықтау кестесін келісті.
Any MP may introduce a bill under the Ten Minute Rule, although in practice it is only used by backbenchers. To qualify to introduce a bill under the rule, the MP in question must be the first through the door to the Public Bill Office on the Tuesday or Wednesday morning fifteen working days (usually three weeks) prior to the date they wish to introduce their bill. Due to the popularity of the rule and the difficulty in launching a Private Member's Bill by other means, MPs have been known to sleep outside the Public Bill Office in order to guarantee a slot. In 2014 three MPs agreed a sleeping rota between themselves in order to ensure that they were first in the queue.
Талқылау
Он минуттық ереже бойынша ұсыныстар көбінесе сейсенбі және сәрсенбі күндері сағат 12:45 шамасында сұрақтар сағатынан кейін, Төменгі палатаның негізгі залында өткізіледі. Өз уақытын резервтеген депутат өзінің заң жобасын ұсынады және оның пайдалылығын палатаға түсіндіру үшін 10 минут сөйлеуге құқылы. 10 минут өткен соң, тағы бір депутат заң жобасына қарсы сөйлеу үшін қосымша 10 минут алады. Спикер содан кейін дауыс беруді ұйымдастырады, заң жобасына екінші оқылымға рұқсат берілуі керек пе және оны кейінірек талқылауға бола ма, деген шешім қабылданады. Егер қарсылық туса, спикер дауыстарды тіркеу үшін палатаны бөледі. Дегенмен, он минуттық ереже бойынша ұсыныстардың көпшілігіне ешқандай қарсылық білдірілмейді және олар осы сатыда талқылаусыз мақұлданады, себебі депутаттар әлі заң жобасының мазмұнымен танысуға үлкермеген.
Ten Minute Rule motions are held in the main chamber of the House of Commons immediately after question time, around 12:45pm on most Tuesdays and Wednesdays. Whichever MP has reserved the slot presents their bill and is entitled to speak for 10 minutes to convince the house of its merit. After the 10 minutes have passed, another MP may speak for a further 10 minutes to oppose the bill. The Speaker then calls a voice vote to decide whether the bill should be allowed a second reading, to debate the bill at a later date. The Speaker will divide the house for a recorded count of votes if there is some opposition. However, the majority of Ten Minute Rule motions are not objected to, and are allowed to proceed without any debate at this stage; this is because MPs have not yet been able to review the bill's content.
Заңға айналу жолындағы қадамдар
Он минуттық ереже бойынша қабылданған заң жобасы парламенттік жұмыс тізіміне енгізіледі. Ол басқа жеке мүшелер ұсынған заң жобаларымен бірге талқылауға жоспарланады, бірақ одан төмен басымдықпен. Төменгі палатаның іскерлік комитеті (немесе Үкімет заң жобасын қолдау туралы шешім қабылдаса, Төменгі палата басшысы) екінші оқылымдағы талқылау үшін парламенттік уақытты бөлу қажеттігін және қашан бөлу қажеттігін анықтауға жауапты; заң жобасын ұсынған депутат спикерге оның күнін хабарлауы тиіс. Заң жобасы әдетте екінші оқылымға дейін жақын уақытта басылып, жарияланады. Он минуттық ереже бойынша ұсынылған заң жобалары көбінесе одан әрі ілгерілемейді, себебі Үкімет әдетте екінші оқылымда және одан кейінгі кезеңдерде жеке мүшелердің заң жобаларына қарсы шығады. Олардың жоспардағы төмен басымдылығын ескере отырып, парламенттік сессия аяқталар алдында заңнамалық процестің аяқталуына жеткілікті уақыт бола бермейді. Он минуттық ереже бойынша енгізілген көптеген ұсыныстар, керісінше, қандай да бір мәселенің жариялануын қозғау үшін пайдаланылады, әсіресе талқылау бұқаралық ақпарат құралдарында танымал сұрақтар сағатынан кейін өтеді және көбінесе BBC Парламент арнасында тікелей эфирде көрсетіледі. Сондай-ақ, он минуттық ереже бойынша ұсынылған заң жобасы, кейінірек басқа заң жобасында көтерілуі жоспарланған мәселе бойынша депутаттардың пікірін білу үшін қолданылуы мүмкін. Кейде он минуттық ереже бойынша ұсынылған заң жобалары заңға айналады, заң шығарудың барлық кезеңдерінен өтіп, соның ішінде Корольдік мақұлдауды да алады. 1945 жылдан 2010 жылға дейін он минуттық ереже бойынша бастама көтерілген алпыстан астам парламент заңдары қабылданды, соның ішінде 2002 жылғы Ажырасу (Діни некелер) заңы. 1999 жылы Иракқа қарсы әскери әрекет (Парламенттік мақұлдау) заң жобасы он минуттық ереже бойынша ұсынылды, бірақ екінші оқылымға өту үшін Корольдік мақұлдауынан бас тартылды.
When a Ten Minute Rule motion passes, the bill is added to the register of parliamentary business. It is scheduled for debate along with the other Private Member's Bills, but at a lower priority. The Backbench Business Committee (or Leader of the House of Commons, if the Government decides to support the bill) are responsible for determining if and when to allocate parliamentary time for a second reading debate; the MP presenting the bill must then inform the Speaker of its date. The bill is generally printed and published shortly before the second reading. Bills introduced under the Ten Minute Rule rarely progress much further, because the government usually opposes Private Member's Bills at the second reading and any later stages. Given their low priority in the schedule, there is often insufficient time for the legislative process to complete before the end of the parliamentary session. Most Ten Minute Rule introductions are instead used to stimulate publicity for a cause, especially because the debate follows the media popular question time and is usually broadcast live on BBC Parliament. Alternatively, a Ten Minute Rule bill can be used to gauge the opinion of MPs on an issue which is planned to be introduced in another bill at a later date. Sometimes bills introduced under the Ten Minute Rule do become law, passing through every stage of legislation including Royal Assent. Between 1945 and 2010, there were more than sixty Acts of Parliament which were initially introduced under the Ten Minute Rule, including the Divorce (Religious Marriages) Act 2002. The Military Action Against Iraq (Parliamentary Approval) Bill was introduced under the Ten Minute Rule in 1999, but was denied Queen's Consent for its progression to a second reading.