Кіріспе

Құстың жойылған түрі

Кауаи ʻōʻō (/k//ɑː/'/w//ɑː//.//iː// /'/oʊ//.//oʊ/) немесе ʻōʻōʻāʻā (Moho braccatus) – Гавайи аралдарындағы Mohoidae құстар тұқымдасының ʻōʻō (Moho) туысының соңғы өкілі. Бүкіл тұқымдас қазір жойылды. Бұрын ол Австралия-Тынық мұхиты балжегіштер (Meliphagidae тұқымдасы) құрамына жатқан деп есептелген. Бұл құс Кауаи аралының эндемигі еді. ХХ ғасырдың басына дейін аралдың субтропикалық ормандарында кең таралған, содан кейін саны азая бастады. Соңғы рет 1985 жылы көрілді, ал дыбысы 1987 жылы естілді. Оның жойылу себептеріне хищниктердің (мысалы, полинезиялық егеуқұйрық, кішкентай үнді мангусты және үй шошқасы), масалар арқылы таралатын аурулар және мекендеу ортасының жойылғандығы жатады. Бұл 15-20 миллион жыл бұрын миоцен дәуірінде пайда болған Mohoidae тұқымдасының соңғы тірі қалған мүшесі болды, ал Кауаи ʻōʻō-ның жойылуы – 500 жылдан астам уақыт ішіндегі құстар тұқымдасының толық жойылуының жалғыз жағдайы.

Этимология

Гавайлықтар бұл құсты ʻōʻō ʻāʻā деп атаған, мұнда ʻōʻō – гавайи тілінен алынған, олардың шақыру дыбысын имитациялайтын сөз, ал ʻāʻā – «кәп» деген мағына береді.

Сипаттама

Бұл құс Гавайидің ең кішкентай ʻōʻō түрлерінің бірі болды, мүмкін ең кішкентай түрі, ұзындығы 90 см-ден сәл ғана астам. Биік орманды аймақтарда ағаштардың қуыстары болмағандықтан, оялар жасау мүмкіншілігі аз немесе мүлдем болмады. 1960 жылдардың басында құстың шамамен 34 тірі жеке данасы болған деп есептелді. 1970 жылдары құстың жалғыз белгілі видеожазбасын Джон Л. Синкок Super 8 түсірілімде сақтаған, сондай-ақ бірнеше ән жазбалары жасалды (Гарольд Дуглас Пратт-младший осы жазбаларды жасауға қатысқандардың бірі еді). 1981 жылы бір жұп құс табылған. Соңғы соққыны Ива және Иники дауылдары болды, олар бір-бірінен он жылдай уақыт аралығында келді. Олар әлі қуыстары бар көптеген ескі ағаштарды жойды және екінші дауыл келгенде ағаштардың өсуіне кедерес келтірді, нәтижесінде түр жойылып кетті. Соның салдарынан соңғы аналық құс жоғалып кетті (вероятно, Ива дауылынан қаза тапқан). Еркек құс соңғы рет 1985 жылы көрінген, ал соңғы дыбыс жазбасын 1987 жылы Дэвид Бойнтон жасады. 1989 жылғы сәтсіз экспедициялар мен 1992 жылғы Иники дауылынан кейін, IUCN 2000 жылы осы түрді жойылған деп жариялады. Дегенмен, кейбіреулер бұл түрдің із-түзсіз қалып, әлі де тірі қалған болуы мүмкін деп санайды, өйткені ол бұрын екі рет жойылған деп жарияланған: бір рет 1940 жылдары (кейін 1960 жылы қайта табылды) және тағы бір рет 1960 жылдардың соңынан 1970 жылдардың басына дейін, оны жабайы табиғатты зерттеуші Джон Синкок қайтадан тапқан. Алайда, оның дауысы өте қатты және ерекше, ал 1989-2000 жылдар аралығында жүргізілген қарқынды іздеулер нәтижесіз аяқталды. 2021 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі оны жойылған деп жариялауды ұсынды. 2023 жылдың қазан айында ол жойылған деп жарияланды және Құрлыға жататын түрлер туралы заңнан алынып тасталды.