Кіріспе

Пандульф I Темірбас (шамамен 925 жылы туған – 981 жылдың наурыз айында қайтыс болған) – 943 (немесе 944) жылдан өліміне дейін Беневенто және Капуа князі болды. 967 жылы Сполето және Камерино герцогы атанды, ал 977 немесе 978 жылы Салерно князі болды. Ол Италия түбегіндегі Ломбард және Каролинг билігі құлағаннан кейінгі ғасырларда Византиялықтар мен сарациндермен Меццогиорноны бақылау үшін күресте маңызды ақсүйек болды. 981 жылдың наурыз айында қайтыс болғанға дейін Италияның оңтүстік жартысының көбісіне иелік етті. Ол Санчо I-нің арғы атасы болды.

Бірлескен басқару

Оның анасы Ивантия еді. Ол 943 жылдан бастап, әкесі Ландульф II-мен бірге биледі, оның атасы Ландульф I қайтыс болғаннан кейін, ал 959 жылдан бастап ағасы Ландульф III-мен бірге биледі. Шамамен 955 жылы Рим папасы Иоанн XII римдіктер, тоскандықтар және сполетандықтардан әскер жинап, Ландульф II мен Пандульфқа қарсы аттанды, бірақ Салерноның Гизульф I оларға көмектесіп, шайқас болмады. Папа мен Гизульф Террачинада келісімге келді. Осыдан кейін Гизульф пен Пандульфтың одағы нығайды.

Жалғыз басқару

961 жылы Ландульф II қайтыс болды, ал Пандульф пен оның інісі жалғыз ханзадалар болды, бірақ Пандульф ағасы әлдеқайда ықпалды болды. Дегенмен, Chronicum Salernitanum бірлесіп билеуді және 900 жылы Атенульф I жариялаған біріккен Капуа-Беневентоның бөлінбеу принципін растайды, ол Beneventanorum principatum eius filii Pandolfum et Landulfum bifarie regebant . communi indivisoque iure деп жазған, яғни «Беневенто княздығы Пандульф пен Ландульф бірлесіп, бөлінбейтін ортақ билікпен басқарылды». Алайда, бұл жүйе ақырында құлдырап, Пандульф Капуада, ал Ландульф Беневентода билік етті. Хроникада Пандульф tenuit principatum una cum suo germanus annos octo, яғни «княздықты інісімен бірге сегіз жыл бойы басқарды» деп жазылған.

Папаның қамқорлығы

965 жылдың соңында Римде болған көтеріліс папа Иоанн XIII-ті тақтан түсірді, ол тұтқынға алынып, Кампанияда түрмеге жабылды. Қалай қашқан жолымен құтылған жоқ, не босатылған жоқ, көп ұзамай Капуаға жетіп, Пандульфтан қорғау сұрады, ол оған қуана көмектесті. Оның орнына, және қала тұрғындарының ықыласы үшін, ол Капуаны архиепископтыққа дейін көтерді және Пандульфтың бауыры Иоаннға паллий сыйлады. Он айдық жер аударылыстан кейін, Римде тағы бір көтеріліс болды, бұл оралуға мүмкіндік берді, ал Пандульф папаны Капуалық қауіпсіздік күшімен қайтарды.

Императордың ықыласы

967 жылы император Оттон I Римге келіп, Пандульфқа Сполето және Камериноның бос герцогтықтарын берді және оны Византия империясына қарсы соғыс жүргізумен тапсырды. Пандульф пен Ландульф сол кезде императорға Салерноның князі Гизульфті таныстырды. Олар кейін 968 жылғы императорлық жорыққа қатысты, бірақ Ландульф ауруға шалдығып, Беневентода қайтыс болды, екі ұл қалдырды: Пандульф және Ландульф. Пандульф Темірбас ағасының өлімі туралы хабарды Калабрия шекарасында императормен бірге естігенімен, ол дереу Беневентоға оралды және императорлық жорыққа қайта қосылар алдында Санкта-София шіркеуінде князьдік тәжін киген үлкен ұлы Ландульфты өзімен бірге билеуге тағайындады. Сол жылы Отто Бари қамалын Пандульфқа тапсырды, бірақ ломбард Бовино шайқасында (969) византиялықтарға түсті және Константинопольде түрмеге қамалды. 970 жылы ол болмағанда византиялықтар Капуаны қоршады, ал Неапольдің II Маринусы аймақты тонады. Кейіннен Византия императоры Иоанн Цимисцес Теофануды Оттонның ұлы Оттон II-ге үйлендіру шартымен босатып жіберді. Оның болмаған уақытында ұлы княздық Беневенто архиепископы Ландульф I және жас Ландульф, Пандульфтың әйелі Алоараның көмегімен басқарылды. Беневенто 969 жылы архиепископтыққа дейін көтерілді.

Гректердің құлдырауы және Ломбардтардың бірігуі

960 жылдары Византия Салернодағы неміс ықпалын ығыстыруға тырысты, осы мақсатта неміс жақтасы папа Иоанн XIII-ті уақытша құлатқан болуы мүмкін. Алайда, Салерно князі Гизульф гректермен де, оның ломбард көршісі Пандульфпен де одақтас болды, оны ол бірнеше жыл бұрын құтқарып, ол шын мәнінде неміс жақтасы және гректерге қарсы болған еді. 973 жылы Пандульфтың туысы Концалық Ландульф Гизульфты биліктен алып тастағаннан кейін, Пандульф Гизульфті өзінің вассалы ретінде қайта орнатты. 977 немесе 978 жылы Гизульф баласыз қайтыс болғаннан кейін, Пандульф бұрынғы келісім бойынша Салернода билікке ие болды. Гректердің саясаты толық сәтсіздікке ұшырады, ал Пандульф (және оның немістері) Оңтүстік Италияда жеңіске жетті. Ол Ломбардтың Беневенто, Капуа және Салерно княздықтарын біріктіріп, тіпті Сполето мен Камериноны да бағындырды. Ол солтүстікке Тосканаға, оңтүстікке Таранто шығанағына дейін созылған кең аумақты басқарды. 978 жылы Пандульф Монте-Сант-Анджело-суль-Гарганоның қасиетті орыны Беневенто архиепископтығына тиесілі екенін растады. Бұл оқиғаға византиялық екі шенеунік куә болды. Пандульфтың жерлері ұлдары арасында бөлісті, олар мұра үшін үздіксіз соғысты. Оның ұлы Ландульф IV Капуа мен Беневентоны, ал Пандульф II Салерноны алды. Бірақ 981 жылы Оттон II Римге келді, ал Сполето Камерино герцогы Трасимунд IV-ке берілді. Содан кейін Пандульфтың сіңілі баласы Пандульфқа Ландульфтың жерінен бөліп Беневенто берілді, ал Ландульф Капуаны өзінде қалдырды. Ақырында, Амальфидің Мансо I Салерноның кіші Пандульфін жеңіп алды және император растады. Пандульфтың тағы бірнеше ұлы болды: Капуада Ландульф IV-тің орнын басып алған Ландульф; Ландульфтың орнын басып алған Лайдульф; және 982 жылдың 13 шілдесінде Стило шайқасында қаза тапқан Атенульф.