Кіріспе

Раллиде паценоталар – бұл раллилік маршрутты ең егжей-тегжейлі және дәл сипаттауға арналған кең таралған әдіс. Бұрылыстар, қиылыстар сияқты жалпы бағытты көрсетумен қатар, маршруттың жылдамдықпен жүруге әсер ететін барлық маңызды ерекшеліктері де қамтылады. Бұл мәліметтерге әр нысан арасындағы қашықтық, бұрылыстардың дәрежесі мен күрделілігі, кері бұрылыстар, шыңдар мен секірістер, жолдың түрі мен жағдайы, шұңқырлар, жүргізушіге арналған ерекше нұсқаулар және тағы басқалары кіреді. Ралли командасы үшін осы мол мәліметтің пайдалы болуын қамтамасыз ету үшін паценоталар ықшам стенографиялық жазу түрінде жасалады, оны навигатор (көбінесе "копилот" деп аталады) жүргізушіге жол жүрісінде дауыстап оқиды. Әртүрлі жүйелер әзірленген, бірақ паценоталар үшін жалғыз "стандарт" жоқ, бірақ практикада бірнеше де-факто стандарттар қолданылады. Басқа өзгерістерге команданың таңдаған тілі, метрикалық немесе британдық өлшемдер және т.б. жатады. Әлемдік деңгейдегі ралли кезеңі үшін жасалған паценоталар көптеген беттерді құрауы мүмкін, ал іс-шараның жол кітабы бірнеше қалың томнан тұруы мүмкін. Кейбір жарыстарда ұйымдастырушылар ресми паценоталар жинағын ұсынады және көбінесе барлауға (recce) тыйым салынады, яғни осы жазбалар ғана қолданылады. Басқа жарыстар командаларға өздері жинаған немесе басқалар ұсынған жазбаларды пайдалануға рұқсат береді. Жазбаларды жинақтау үшін жарысқа дейін маршрутқа қол жеткізу қажет, бірақ бұл әрқашан мүмкін бола бермейді.