Халықаралық саудада нарыққа қол жеткізу мүмкіндіктері

Кіріспе

Шекаралар арқылы тауарлар мен қызметтерді сату қабілеті

Халықаралық саудада нарыққа қол жеткізу – басқа елде тауарлар мен қызметтерді сату арқылы шетелдік нарыққа ену қабілеті. Нарыққа қол жеткізу еркін саудадан өзгеше, себебі нарыққа қол жеткізу әдетте шарттарға немесе талаптарға (мысалы, тарифтерге немесе квоталарға) байланысты, ал еркін сауданың идеалды жағдайында тауарлар мен қызметтер сауда кедергісіз шекарадан өте алады. Сондықтан, нарыққа қол жеткізуді кеңейту, еркін саудаға қол жеткізуге қарағанда сауда келіссөздеріндегі көбірек қол жетімді мақсат болып табылады. Нарыққа қол жеткізу бойынша жеңілдіктер мен нарыққа қол жеткізуге қойылған шектеулер тауарлар мен қызметтер саудасы арасында үлкен айырмашылықтарға ие. Тауарларға нарыққа қол жеткізу көбінесе кедендік баждар немесе сандық шектеулер сияқты шекарадағы шараларды қамтиды, ал қызметтерге нарыққа қол жеткізу көбінесе шекарадан тыс жердегі ішкі реттеулердің қолданылуымен байланысты. Сонымен қатар, аймақтық интеграцияның күшейіп бара жатқан әлемде тауарлар мен қызметтерге арналған преференциялық нарыққа қол жеткізу, көпжақты сауда жүйесіндегі преференциялық емес нарыққа қол жеткізуден ерекшеленеді.

Рыноққа жеңілдікті қол жеткізу

Артықшылықты нарыққа қол жеткізу – экспорттаушы елдің бастапқы мемлекетінің импорттаушы елмен еркін сауда аймағын (ESA) құру туралы келісімге қол қоюы немесе соңғысының оларға біріншісінің даму деңгейінің төмендігіне байланысты және/немесе тұрақты дамуды қабылдауға бағытталған белгілі бір саясатын іске асыруына байланысты ДСҰ міндеттемелерінен асып түсетін нарықты ашу міндеттемелері. ESA құру ДСҰ-да ең ұсынысқа ие ұлт (МҰҰ) принципінен ерекшелік болып саналады, себебі ESA-ға қатысушы тараптар бір-біріне ғана беретін артықшылықтар олардың кіру міндеттемелерін асырады. ГАТТ-тың XXIV бабы ДСҰ мүшелеріне ESA құруға немесе оларды құруға қажетті уақытша келісімдерді қабылдауға рұқсат берсе де, ESA немесе ESA құруға әкелетін уақытша келісімдерге қатысты бірнеше шарттар бар. ГАТТ-тың XXIV:8(b) бабына сәйкес, «еркін сауда аймағы» – екі немесе одан көп кедендік аумақтардың тобы, онда осы аумақтардан шыққан өнімдердегі құрамына кіретін аумақтар арасындағы барлық саудада (қажет болған жағдайда, XI, XII, XIII, XIV, XV және XX баптар бойынша рұқсат етілгеннен басқа) кедендік баждар мен басқа да шектеуші ережелер жойылады. ГАТТ-қа қол қойған елдердің 1979 жылы қабылдаған Дамушы елдерге арналған ерекше және жақсырақ қарау, өзаралық және толық қатысу туралы шешімі («Қолайлы жағдай туралы ереже») дамушы және ең кем дамыған елдердің (ЕКД) пайдасына МҰҰ қарауынан ауытқуға рұқсат береді. Бұл – ДСҰ-ның Жалпыланған преференциялар жүйесіне (ЖПЖ) құқықтық негізі. Атап айтқанда, ЕКД-ден тауар экспорты бажсыз және квотасыз нарыққа қол жеткізуден, сондай-ақ шығу тегінің жақсырақ ережелерінен пайда көреді. Осы артықшылықты сауда тәртібі бойынша артықшылықты нарыққа қол жеткізу үшін тауарлар қолданылатын шығу ережелерін орындауы және олардың ESA серіктес мемлекетінен немесе ЖПЖ-ға ие мемлекеттен шыққандығын көрсететін шығу тегінің куәлігін алуы тиіс. Егер импортталған тауарлар шығу тегінің талаптарына сәйкес келмесе, артықшылықтан бас тартылады және тауарлар импорттаушы нарыққа артықшылықсыз негізде кіруі керек.

Preferential market access refers to the fact market opening commitments that go beyond the WTO obligations, either because the exporting country of origin has an agreement to establish a free trade area (FTA) with the importing country, or because the latter has accorded them special treatment by virtue of the former’s low level of development and/or due to its adoption of certain policies to embrace sustainable development. The formation of free trade areas is considered an exception to the most favored nation (MFN) principle in the WTO because the preferences that parties to an FTA exclusively grant each other go beyond their accession commitments. Although Article XXIV of the GATT allows WTO Members to establish FTAs or to adopt interim agreements necessary for the establishment thereof, there are several conditions with respect to free trade areas, or interim agreements leading to the formation of FTAs. According to Article XXIV:8(b) of the GATT, “a free trade area shall be understood to mean a group of two or more customs territories in which the duties and other restrictive regulations of commerce (except, where necessary, those permitted under Articles XI, XII, XIII, XIV, XV and XX) are eliminated on substantially all the trade between the constituent territories in products originating in such territories.”

The Decision on Differential and More Favorable Treatment, Reciprocity and Fuller Participation of Developing Countries adopted by signatories to the GATT in 1979 (the “Enabling Clause”) allows derogation to the MFN treatment in favor of developing and least developed countries (LDCs). It is the WTO’s legal basis for the Generalized System of Preferences (GSP). Particularly, merchandise exports from LDCs benefit from duty free, quota free market access, and from more favorable rules of origin. In order to gain preferential market access under these preferential trade arrangements, goods must satisfy applicable rules of origin and obtain proofs of origin to indicate that they are originating in an FTA partner country, or from a GSP beneficiary country. If imported goods fail to comply with origin requirements, benefit will be denied, and the goods will have to enter the importing market under non preferential basis.

Денсаулық сақтау саласындағы нарыққа қол жеткізу

АҚШ денсаулық сақтау нарығында нарыққа қол жеткізу – денсаулық сақтаумен байланысты өнімдердің, қызметтердің және шешімдердің жеке тұлғалар, ұйымдар және қауымдастықтар тарапынан анықталуы, зерттелуі, сатып алынуы, қолданылуы және бағалану деңгейі. Толық нарыққа қол жеткізу «еркін нарық» жағдайларында (капитализмнің «көрінбейтін қолын» қолдай отырып) ақпараттың, қаржының, жұмыс күшінің (мысалы, клиникалық дәрігерлер), материалдардың (мысалы, өнімдер) және әдістердің (мысалы, қызметтер) шектеусіз ағынымен расталады. Нарыққа қол жеткізуді құндылыққа негізделген сапалық және сандық дәлелдер қолдайды, олардың құндылығы денсаулық экономикасы және нәтижелерді зерттеу (HEOR), салыстырмалы тиімділік зерттеулері (CER), пациенттердің өздері баяндаған нәтижелер (PRO), дәлелдерге негізделген медицина (EBM), нақты әлемдегі деректер (RWD), нақты әлемдегі дәлелдер (RWE) және ұзақ мерзімді нақты әлемдегі нәтижелер (RWR) арқылы анықталады немесе қамтамасыз етіледі. Клиникалық және экономикалық зерттеулер институты (ICER) сияқты денсаулық сақтау технологиясын бағалау (HTA) ұйымдары дәлелдік базаны құруға үлес қосады. Өнім, қызмет және шешімдерді әзірлеушілер нарыққа қол жеткізуді қолдау үшін жаһандық құндылық туралы мәліметтерді (GVD) жинақтауы мүмкін. Академиялық, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер (HHS) мамандарының, байланысты кәсіби қауымдастықтардың (мысалы, денсаулық сақтау экономикасы мамандарының) және сауда қауымдастықтарының (мысалы, Американың фармацевтикалық зерттеулері мен өндірушілері [PhRMA]) зияткерлік, саяси және экономикалық өзара әрекеттесуі құндылықты бағалау стандарттарын орнатуға көмектесуі мүмкін. Нарыққа қол жеткізу әртүрлі жолдармен, соның ішінде сақтандыру (мысалы, тізім), сақтандыру кодтау, өтемақы, құндылыққа негізделген келісімшарт (VBC) және үшінші тарап әкімшілерінің (TPA), үшінші тарап төлеушілердің (TPP), капиталдандырылған денсаулық сақтау қызметтерін ұсынушылардың (мысалы, Kaiser) және өзін-өзі қаржыландыратын жұмыс берушілердің (мысалы, Boeing) нәтижелерге негізделген өтемақы (OBC) саясаты арқылы шектелуі мүмкін. Бұл шектеулер денсаулық сақтау шығындарын төмендету (мысалы, топтық денсаулық сақтау, жұмысшылардың өтемақысы, қысқа мерзімді мүгедектік немесе ұзақ мерзімді мүгедектік жәрдемақылары бойынша), денсаулық сақтау құндылығын жақсарту (мысалы, экономикалық, клиникалық және гуманистік нәтижелер [ECHOs]), саяси немесе экономикалық билікті нығайту және басқа да факторлар үшін қолданылуы мүмкін. Нарыққа қол жеткізу жеке тұлғалардың, ұйымдардың және қауымдастықтардың әл-ауқатына, өндірістік қабілетіне және әлеуметтік-экономикалық жағдайына әсер етеді. Бұл жеке тұлғалар, ұйымдар және қауымдастықтар АҚШ тұтынушыларын, науқастарын, субпопуляцияларын (мысалы, толық және өзін-өзі қаржыландыратын медициналық сақтандыру жоспарлары бойынша қамтылған адамдар), медициналық жоспарды демеушілер немесе медициналық жоспарды сатып алушылар (мысалы, өзін-өзі сақтандыратын жұмыс берушілер мен кәсіби одақтар), денсаулық сақтау саласының қызметкерлері (мысалы, ДД/ДО, сондай-ақ денсаулық сақтау және қоғамдық денсаулық сақтау саласының мамандары), денсаулық сақтау ұйымдары (мысалы, науқасқа бағытталған медициналық үйлер [PCMH], алғашқы медициналық көмек супер клиникалары [PCSCs], мамандандырылған медициналық практикалар, ауруханалар мен денсаулық сақтау жүйелері, жауапты күтім ұйымдары [ACO]) және денсаулық сақтау жоспарлары (BCBS, CVS Health [Aetna], Kaiser, Medicare, Medicaid, TRICARE сияқты мемлекеттік және жеке сақтандырушылар) кіреді. АҚШ денсаулық сақтау нарығындағы көптеген адамдар, ұйымдар мен қауымдастықтар өздерінің қаржылық, клиникалық және гуманистік мүдделерін қорғау үшін нарыққа қол жеткізу стратегияларын қолданады. Мысалы, ата-аналар, тамақтану компаниялары және пациенттердің мүдделерін қорғау топтары фенилкетонурияға (PKU) арналған медициналық тағамдар сияқты аз айқын медициналық өнімдер үшін сақтандыруды міндетті ету үшін лоббистік фирмаларды тарта алады. Бұл адамдар, ұйымдар және қауымдастықтар нарыққа қол жеткізуді ынталандыру немесе шектеу үшін мамандандырылған консалтингтік фирмаларға жүгінуі мүмкін. Типикалық консалтингтік қызметтер: 1) аурудың прогрессиясын және шығындарын картаға түсіру (мысалы, экономикалық, клиникалық және гуманистік); 2) құндылық драйверлерін анықтау және оларды жаңа өнімдерге, қызметтерге және шешімдерге енгізу; 3) сауда-саттықты жеңілдету үшін төлем механизмдерін қамтамасыз ету (мысалы, диагностикалық кодтар [мысалы, Халықаралық аурулар жіктемесі, сондай-ақ ICD 9 және ICD 10], сақтандыру төлем кодтары [мысалы, Ағымдағы процедуралық терминология, сондай-ақ CPT немесе HCPCS I деңгейі кодтары, Денсаулық сақтаудың жалпы процедуралық кодтау жүйесі II деңгейі кодтары, сондай-ақ HCPCS II кодтары], құндылыққа негізделген келісімшарттар [VBC], нәтижелерге негізделген өтемақы [OBC] келісімдері); 4) құндылықты бағалау жүйелерін қамтамасыз ету (мысалы, нақты әлемдегі деректерді [RWD] және нақты әлемдегі дәлелдерді [RWE] тудыратын расталған құралдар); 5) сақтандыру, кодтау, өтемақы, құндылыққа негізделген келісімшарттар (VBC), нәтижелерге негізделген өтемақы (OBC), нақты әлемдегі деректер (RWD) және нақты әлемдегі дәлелдер (RWE) ынтымақтастығы үшін негізді құру; 6) құндылық туралы кері байланыс циклын құру үшін ұйымдар аралық оқу жүйелерін құру; және 7) нарыққа қол жеткізуді кеңейту үшін әрекет ету. Көптеген денсаулық сақтау саласының мүдделі тараптары қазіргі кезде құндылықты анықтау және өлшеу үшін, сондай-ақ құндылыққа негізделген нарыққа қол жеткізуді кеңейту немесе шектеу үшін жетілдірілген дерек ғылымы әдістерін қолданады. Нақты әлемдегі деректерді (RWD) бөлісу және нақты әлемдегі дәлелдерді (RWE) жасау заң шығарушылар мен реттеуші саясаткерлерге жаңа талаптар қояды, өйткені жаңа типтегі ынтымақтастық маңызды болады. АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) жаңа нұсқауларды шығарды. дәрілер мен биологтарға, сондай-ақ медициналық құрылғыларға және нақты әлемдегі дәлелдер бағдарламаларына арналған аяққа. АҚШ үкіметі АҚШ реттеуші аясында медициналық өнімдер үшін нақты ғылыми дәлелдерді дамытуды үдетуде құндылықты көреді.

In the U. S. healthcare market, market access refers to the degree to which health related products, services, and solutions can be identified, researched, purchased, used, and evaluated by individuals, organizations, and communities. Complete market access is evidenced by the unrestricted flow of information, money, manpower (e. g., clinicians), materials (e. g., products), and methods (e. g., services) under "free market" conditions (supportive of the "invisible hand" of capitalism). Market access is supported by qualitative and quantitative evidence of value, with value determined or assured through health economics and outcomes research (HEOR), comparative effectiveness research (CER), patient reported outcomes (PROs), evidence based medicine (EBM), real world data (RWD), real world evidence (RWE), and longitudinal real world results (RWR). Health technology assessment (HTA) organizations like the Institute for Clinical and Economic Review (ICER) contribute to the evidence base. Product, service, and solution developers may compile global value dossiers (GVDs) to support market access. The intellectual, political, and economic interplay of academics, health and human services (HHS) professionals, connected professional communities (e. g., health economics professionals), and trade associations (e. g., the Pharmaceutical Research and Manufacturers of America [PhRMA]) may help set the standards for value assessments. Market access may be restricted through a variety of means including the coverage (e. g., formulary), insurance coding, reimbursement, value based contracting (VBC), and outcomes based compensation (OBC) policies of third party administrators (TPAs), third party payers (TPP), capitated healthcare providers (e. g., Kaiser), and self funded employers (e. g., Boeing). Restrictions may be applied in the interest of reducing healthcare costs (e. g., under group health, workers' compensation, short term disability, or long term disability benefits); improving healthcare value (e. g., economic, clinical, and humanistic outcomes [ECHOs]); asserting political or economic authority; and other factors. Market access affects the well being, productive capacity, and socioeconomic status of individuals, organizations, and communities. These individuals, organizations, and communities include but are not limited to U. S. consumers, patients, subpopulations (e. g., covered lives under fully funded and self funded health insurance plans), health plan sponsors or health plan purchasers (e. g., self insured employers and unions), healthcare practitioners (e. g., HCPs including MDs/DOs, as well as allied healthcare and public health professionals), healthcare providers organizations (e. g., patient centered medical homes [PCMHs], primary care super clinics [PCSCs], specialty medical practices, hospitals and health systems, accountable care organizations [ACOs]), and health plans (public and private insurers such as BCBS, CVS Health [Aetna], Kaiser, Medicare, Medicaid, TRICARE). A broad range of individuals, organizations, and communities in the U. S. healthcare market now employ market access strategies to protect their financial, clinical, and humanistic interests. For example, parents, nutrition companies, and patient advocacy groups may engage lobbying firms to ensure legislators mandate insurance coverage for less obvious healthcare products such as medical foods for phenylketonuria (PKU). These individuals, organizations, and communities may rely on specialized consulting firms to promote or restrict market access. Typical consulting services include (1) mapping disease progression and costs (e. g., economic, clinical, and humanistic); (2) identifying value drivers and building those into new products, services, and solutions; (3) ensuring payment mechanisms are in place to facilitate commerce (e. g., diagnostic codes [e. g., International Classification of Diseases also known as ICD 9 and ICD 10], insurance billing codes [e. g., Current Procedural Terminology also known as CPT or HCPCS Level I codes, Healthcare Common Procedure Coding System Level II codes also known as HCPCS II codes], value based contracts [VBCs], outcomes based compensation [OBC] agreements; (4) ensuring measurement systems are in place to assess value (e. g., validated instruments that generate real world data [RWD] and real world evidence [RWE]); (5) building the case for coverage, coding, reimbursement, value based contracts (VBC), outcomes based compensation (OBC), real world data (RWD) and real world evidence (RWE) collaborations; (6) establishing inter organizational learning systems to create feedback loops on value; and (7) advocating for expanded market access. Many health industry stakeholders now apply advanced data science methods to (1) define and measure value and (2) expand or restrict market access based on value. The need to share real world data (RWD) and generate real world evidence (RWE) creates new demands on legislators and regulatory policymakers, as new types of collaboration become essential. The U. S. Food and Drug Administration (FDA) has issued new guidance for drugs and biologics as well as medical devices, along with a framework for real world evidence programs. The U. S. government apparently sees value in accelerating development of real world scientific evidence for medical products within the existing U. S. regulatory framework.

Рыноққа қол жеткізу туралы басқа да пайдалы деректер қорлары мен ақпараттық порталдар

ДСҰ-ның тауарларға нарыққа қолжетімділік туралы порталы – тауарлардың ең ұсынылатын тарифтік қолжетімділігі туралы ақпарат пен құжаттарды ұсынатын толыққанды портал. UNCTAD, ITC, ДСҰ, ӘБ және басқа да серіктестердің TRAINS деректер базасы – ресми регламенттерге негізделген тариф емес шаралар туралы жаһандық деректер қоры. ITC-нің тариф емес шаралар бойынша бизнес-сауалнамасы – сауда компанияларының ішкі және шетелдік нарықта кездесетін нормативтік және процедуралық кедергілерді қамтитын деректер базасы. ITC-нің Стандарттар картасы – 80 сала мен 180 елде қолданылатын 230-дан астам стандарттық бастамаларды қамтитын портал. Еуроодақтың Нарыққа қолжетімділік деректер базасы – Еуроодақ экспорттаушыларын үшінші елдер нарығындағы импорт шарттары туралы ақпаратпен қамтамасыз ететін портал. АҚШ-тың Халықаралық сауда басқармасы – АҚШ саудагерлеріне экспорттауға, шетелдік сатып алушылармен байланысуға және жаңа нарықтарда қызметін кеңейтуге көмектесетін практикалық бизнес құралы.