Жылқы маймыл (Lagothrix lagothricha) – Оңтүстік Америкадағы Колумбия, Эквадор, Перу, Бразилия, Венесуэла және Боливияда кездесетін маймыл. Дәл қазірде Боливияда кездеспейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүнді маймылдың түрлері
Species of woolly monkey
Жалпы жүнді маймыл, қоңыр жүнді маймыл немесе Гумбольдт жүнді маймылы (Lagothrix lagothricha) – Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия, Бразилия және Венесуэлаға тән жүнді маймыл. Олар көбінесе белсенділік кезінде топты кішігірім топтарға бөліп, 2-ден 70-ке дейінгі сандағы топтарда өмір сүреді.
The common woolly monkey, brown woolly monkey, or Humboldt's woolly monkey (Lagothrix lagothricha) is a woolly monkey from Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia, Brazil, and Venezuela. It lives in groups of two to 70 individuals, usually splitting the group into smaller subgroups when active.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жалпы жүнді маймыл Оңтүстік Америкадағы Амазонканың жоғарғы бассейнінде кездеседі, Бразилиядағы Рио-Тапажос өзенінен бастап, Перудің шығысы, Эквадор және Колумбияға дейін, Венесуэлаға дейін сирегірек таралған топтарымен қоныстанады. Бұрын Боливияда да болған, бірақ аңшылардың салдарынан олардың саны азайып, жойылып қалған болуы мүмкін.
The common woolly monkey is present in the upper Amazon basin in South America, ranging from the Rio Tapajos in Brazil, to eastern Peru, Ecuador and Colombia, with scattered populations north to Venezuela. They also used to be found in Bolivia, however it is likely they have been extirpated by hunters.
Диета
Қара маймылдар – бәсекелес жейтін, бірақ негізінен жеміс жейтін жануарлар. Олардың рационында негізінен 1 немесе 2 ірі тұқымы бар жемістер, майлылығы төмен, қант және су мөлшері жоғары жемістер басым. Олар Fabaceae (Legume), Moraceae (инжір), Convolvulaceae және Sapotaceae тұқымдастарының жемістерін артық жақсы көреді, бұл олардың тамақтану уақытының шамамен 50% құрайды, бірақ жемістердің көптігі мен өнімділігі олардың таңдауынан гөрі олардың тамақтануына күштірек әсер етеді. Сондықтан, жеміс-жидек азайған кезде жеміс жеу мөлшері төмендеп, жапырақ және жәндіктерді жеу көбейеді. Балалары бар аналықтар көбірек жапырақ жейді, себебі жапырақтарда көбірек белок бар, ол аналыққа сүт өндіруге көмектеседі. Кейбір маусымдарда топтар жидектердің концентрациясы жоғары болғандықтан, суға батқан ормандарға кіруі жиі кездеседі.
Common woolly monkeys are omnivorous, but mainly frugivorous. Their diet consists primarily of fruits containing 1 or 2 large seeds and fruits that are lower in fat and higher in sugar and water. Although they prefer certain fruits such as fruits from the Fabaceae (Legume), Moraceae (fig), Convolvulaceae, and Sapotaceae families, which represent roughly 50% of consumption time, fruit abundance and production influence their diet more than preference. As such, during periods of scarcity, fruit consumption tends to decrease and leaf and insect consumption increases. Females with dependents tend to eat more leaves, most likely because the leaves contain more protein, which helps the female produce more milk, In certain seasons it is also common for groups to enter flooded forests, due to a higher concentration of berries.
Топтар арасындағы өзара іс-қимыл
Әйелдер әртүрлі жынысты адамдар арасындағы қарым-қатынасты дамытады. Олар басқа әйелдермен араласпайды, ал еркектер екі жыныспен де қарым-қатынас жасай береді. Әйелдер еркектерге өте қатты көңіл бөледі және еркекке жақындасуға тырысқандарды мазалайды. Өз тобында үстемдікке ие болғанымен, егер көбейетін әйелдер болмаса, әйелдер екі жыныстың да жат адамдарын қабылдайды.
Females drive the relationships that develop between opposite sexes within communities. They do not mingle with other females, whereas males will engage with either sex. Females are possessive of males and may harass others that try to interact with a male. Although they are dominant within their group, females are accepting to outsiders of both genders if there are no offspring producing females present.
Көшіру және тұқымдарды тарату
Жүнді маймылдар жүру/жүгіру және өрмелеу кезінде төрт аяғын да қолданады, ал өрмелгенде тек соңғы емес, аралық тармақтарды да тиімді пайдаланады. Ас қорыту жолында тұқымды ұзақ сақтауы және тұқымның әртүрлі түрлерін жеуі себепті, олар морфологиялық құрылысы жағынан ұсақ маймылға қарағанда тұқымды таратуда тиімдірек. Тұқымның таралу жылдамдығына тағы бір ықпал ететін фактор – олардың рационында жәндіктердің болуы мүмкін.
Woolly monkeys have been observed using all four legs when walking/running and climbing, and efficiently making use of intermediate branches rather than just terminal branches when climbing. They act as more effective seed dispersers than the morphologically spider monkey due to longer seed retention time in the digestive tract and the higher variety of seeds eaten. Another influence on seed dispersal rate may be that insects constitute part of their diet.
Қорғау
Жалпы жүнді маймыл IUCN бойынша осал түр ретінде жіктеледі.
The common woolly monkey is classified as a vulnerable species by the IUCN.
Қауіптер
Лаготрикс тұқымдасының басқа түрлерімен салыстырғанда, жүнді маймылдың таралған аймағы әлдеқайда кеңірек болғанымен, болашақта күтілетін қауіптерге байланысты ол осал түр деп саналады. Аң аулау негізінен Амазонка аймағының жергілікті қауымдары тарапынан жүзеге асырылады. Оның ірі денесі қоңыр жүнді маймылды жергілікті халықтың аң аулауына өте сезімтал етеді. Жекелеген маймарлар сондай-ақ, үй жануарлары ретінде жергілікті жерде сатылуы мүмкін. Анасы ауланған жағдайда, балаларын шамамен 80 АҚШ долларына сатуға болады. Жүнді маймылдардың санының азаюы олардың тұқымдарды таратудағы ролі және хищниктер мен олжа ретіндегі қызметтеріне байланысты кең ауқымды экожүйелік салдарларға әкелуі мүмкін.
Although the common woolly monkey has a much wider range compared to the other species in the genus Lagothrix (the yellow tailed woolly monkey), it is regarded as vulnerable because of predicted future pressures. Hunting is mostly carried out by the indigenous communities of this region of the Amazon. Its large size makes the brown woolly monkey highly susceptible to being hunted by locals. Individuals may also be sold locally as pets. After the mothers are hunted, the babies can be sold for up to approximately $80 USD. Declining populations of woolly monkeys may have wider ecosystem impacts due to their function as seed dispersers and their role as both predator and prey.
Қорғау жобалары
Оңтүстік Американың көптеген ұлттық парктерінде орманды жою мен жануарларды аулауға тыйым салатын арнайы заңдар бар, бірақ кейбіреулерінде аң аулауға тыйым салынбаған. Қоңыр жүнді маймылды толық қорғайтын парктері мен қорықтары: Эквадорда Сумако-Напо-Галерас ұлттық паркі, Кайамбе-Кока және Кофан-Бермехо экологиялық қорығы, Куябено жабайы табиғат қорығы; Колумбияда Невадо-де-Уила, Пурасе, Гуахарос үңгірі және Пикачос табиғи ұлттық парктері; Перуде Маджуна-Кичва және Ягуас қорғау аймағы. Перудегі Алгодон-Мидио-Путумайо және Бахо-Путумайо-Ягуа толық қорғауды қамтамасыз етпейді. Бразилиядағы бұрынғы ареалының кейбір бөліктерінде түрдің жергілікті түрде жойылуына себеп – жергілікті тайпаларға қатысты аң аулау заңдарының болмауы болған деген болжам бар.
Many South American national parks have specific laws that prevent both deforestation and the hunting of animals, whereas some do not forbid hunting. Parks and reserves that fully protect the brown woolly monkey include Sumaco Napo Galeras National Park, Cayambe Coca and Cofán Bermejo Ecological Reserve and Cuyabeno Wildlife Reserve in Ecuador; Nevado de Huila, Puracé, Cueva de los Guacharos and Picachos Natural National Parks in Colombia; and Majuna Kichwa and Yaguas Reserved Zone in Peru. Algodón Medio Putumayo and Bajo Putumayo Yagua in Peru offer partial protection. It has been suggested that the local extirpation of the species in some parts of its former range in Brazil was caused by the lack of hunting laws enforced upon indigenous groups.