Кіріспе

Сикх фестивалі

Гуру Нанак Гурпураб (Пенджаби: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਗੁਰਪੁਰਬ), сондай-ақ Гуру Нанак Пракаш Утсав (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ) деп те аталады, бірінші сикх гуруы Гуру Нанақтың туғанын тойлайды. Сикхтердің ең құрметті және маңызды гуруларының бірі және сикхизмнің негізін қалаушы Гуру Нанак сикх қауымында жоғары бағаланады. Бұл сикхизмдегі, немесе Сикхидегі ең қасиетті фестивальдердің бірі. Сикх дініндегі мерекелер 10 сикх гуруының жылдық мерейтойына арналған. Осы гурулар сикхтердің наным-сенімдерін қалыптастыруға жауапты болды. Олардың туған күндері, Гурпураб деп белгіленеді, сикхтер үшін тойлау мен дұға ету мүмкіндігі болып табылады.

Өмірбаян

Сикх дінінің негізін қалаушы Гуру Нанак 1469 жылы Каттак айының Пурамаши күні, Викрам Самват күнтізбесі бойынша, қазіргі Пәкістанның Шекхупура ауданындағы Рай-Бхой-ди-Талвандиде, қазіргі Нанкана Сахибте дүниеге келген. Үндістанда бұл ресми мереке болып саналады. Бхаи Бала Джаннамсахиде Гуру Нанак Үнді айларының Картик айының толу айында (Пуранмаши) туған деген мәлімет бар. Осы себепті сикхтер Гуру Нанақтың Гурпурабын қараша айында тойлайды, және бұл сикх дәстүріне берік орныққан. Дегенмен, кейбір ғалымдар мен ұйымдар оның туған күнін 27 қарашада тойланатын Вайсахиде атап өту керек деп есептейді. Бірақ көптеген адамдар мен ұйымдар дәстүрлі күнді сақтап, Картик айының толу айында (Пуранмаши немесе Пурнима) тойлауды жөн көреді. Нанаксахи күнтізбесі Грегориан күнтізбесімен үйлеседі және оны Картик Пурнимада тойлайды. Бұл – уақыт бірліктерінің үйлеспеушілігі. Дәл күнтізбе жасаудағы қиындық – уақыттың үш табиғи бірлігі (күн, ай және жыл) әртүрлі қозғалыстарға негізделгендігінде: Жердің өзінің осі айналасында айналуы, Айдың Жерді айналуы және Жердің Күнді айналуы. Олардың мерзімдері бір-біріне толық санмен пропорционал емес. Күн және ай күнтізбелерін келістірудегі қиындық олардың ұзақтығындағы айырмашылықтан туындайды. Күн жылдығы шамамен 365,25 күнге, ал ай айы шамамен 29,53 күнге тең. Он екі айдың жиынтығы күн жылдығынан 11 күн, 1 сағат, 31 минут және 12 секундқа кем. Үш жыл ішінде бұл айырмашылық шамамен бір айға жетеді. Айдың орбитасы шамамен 27,3 күнге созылады, бұл Жердің Күнді айналу орбитасынан қалып қоюына себеп болады, нәтижесінде ай жылдығы (354,372 күн) мен күн жылдығы (365,2422 күн) арасында 10,87 күндік айырмашылық пайда болады.

Маңыздылығы

Гуру Нанак таза ниетпен құдайға сыйынған кез келген адамның оған жақындаса алатынын уағыздады. Оның үйретулері "Гуру Грант Сахиб" кітабында қамтылған.

Фестиваль

Мереке барлық сикхтер үшін көбінесе бірдей болады; тек әндері ғана әртүрлі. Салтанатты шаралар әдетте Прабхат Ферилермен басталады. Прабхат Ферилер – таңертеңгі шерулер, олар гурудуаралардан басталып, ән шырқап жергілікті аудандарды аралайды. Көбінесе, туған күнге екі күн бұрын Гурдвараларда Аханд Пат (сикхтердің қасиетті кітабы – Гуру Грант Сахибті қырық сегіз сағат бойы үздірілмей оқу) өткізіледі. Туған күнінен бір күн бұрын "Нагаркиртан" деп аталатын шеру ұйымдастырылады. Бұл шеруді Панж Пьяра (Бес жақын дос) бастап келеді. Олар Нишан Сахиб деп аталатын сикхтік туды және Гуру Грант Сахибтің Палкиін (паланкин) алып жүреді. Олардан кейін әншілер тобы ән айтады. Сева (қызмет) және бхакти (соққандық) рухында тамақ сыйлау қажет. Кейбір гурудуараларда күн батқан кезде Рехрас (кеш намазы) оқылып, содан кейін түнге дейін Киртан оқылатын түнгі дұғалар да өткізіледі. Осы ырыс күнін тойлауға арналған Пәнджаб үкіметі 11 университетте осы ұлы қасиетті кісіге арналған орындықтар ашуды жариялады. Бұл туралы 2019 жылдың 11 қарашасында хабарланды.