Кіріспе
Жарнамалық белгі және Испанияның ресми емес ұлттық нышаны Осборн бұқасы (lang es) – жартылай профильдегі қара силуэттегі бұқа бейнесі. 2022 жылдың шілдесіне дейін Испанияның көптеген аймақтарындағы төбелерге және жол бойында 92 данасы орнатылған. Осыдан көп жыл бұрын жарнамалық мақсатта қолданылған Осборн бұқасы, ана компаниясына бүкіл әлемде ерекше танымалдық әкелді. Уақыт өте келе Осборн бұқасы Испанияның мәдени сәйкестігінің бір бөлігіне айналып, қазір ол ресми емес ұлттық нышан саналады.
The Osborne bull (lang es) is a black silhouetted image of a bull in semi profile. Erected as either or billboards, as of July 2022 there are 92 of them installed on hilltops and along roadways throughout much of Spain. Conceived as an advertising vehicle over ago, the Osborne bull has given its parent company extraordinary brand recognition around the world. With the passage of time, the Osborne bull has become enmeshed in Spain's cultural identity and is now considered an unofficial national emblem.
Тарих
Бұқаны 1956 жылы Маноло Прието Grupo Osborne компаниясы шығаратын Бранди де Херес брендін жарнамалау үшін жасады. Оның дизайны қарапайым болды: тек "Veterano Osborne" ("Osborne Veteran") деген сөздері жазылған, толығымен қара түсті бұқаның силуэті. Бұл жарнамалық тақталар Испанияның көптеген аймақтарындағы маңызды жолдардың жанына орналастырылды. Алғашқыда олар ағаштан жасалған, кейбіреулері жоғары болды; бірнеше жылдан кейін олар кемінде жартылай металдан жасалып, биіктігі 400 метрге дейін жетті. 1962 жылы жолдың бойында жарнамалық билбордтарды орнатуға тыйым салатын заңға сәйкес бұқалар артқа жылжытылды, бірақ олардың салмағы 500 килограмға дейін артты. 1974 жылы тағы бір заң барлық жарнамалық билбордтарды 500 килограмға дейін жылжытуды талап етті, сондықтан бұқалар қайтадан жылжытылды. 1988 жылдың шілдесінде жол бойындағы барлық жарнаманы тыйым салатын заң күшіне енді. Барлық жарнамалық контент билбордтардан алынып тасталды, бірақ бұқалар өз орнында қалды. 1994 жылдың қыркүйегінде ұлттық жолдарға қатысты жаңа ережелер барлық Осборн бұқаларын алып тастауды талап етті. Бұқаларды алып тастауға қарсы шыққан халықтың наразылығынан кейін, депутаттар конгресі оларды "Испания халқының мәдени және көркемдік мұрасының" бір бөлігі деп жариялады. Бұқалар өз орнында қалды. 1997 жылдың желтоқсанында Жоғарғы Сот бұқалар пейзаждың бір бөлігіне айналып, "эстетикалық және мәдени маңызы бар" деген негіздемемен оларды сақтауға рұқсат берді.
Бүгінгі бұқа
1998 жылдан бері Осборн бұқасы енді тек коммерциялық символ емес. Елдің мәдени нышанына айналған ол, кейде елдің саясатына араласады; Испанияның ұлттық ерекшелігімен байланысты символ ретінде, ол көбінесе елдегі ұлтшыл және тәуелсіздік көзқарастағы топтардың вандализм құрбаны болады. Осборн бұқасы Испанияның танымал ұлттық символы болғандықтан, Испанияның тәуелсіздікке ұмтылған кейбір аймақтары оның бейнесін пародизациялауды бастады. Ондай аймақтарда, мысалы, Галисиялықтар қолданатын сиыр, Каталониялықтар қолданатын есек, Басктар қолданатын қой немесе Кантабриялықтар қолданатын Туданка сиыры сияқты қара түсті силуэттерді кездестіруге болады. Осборн бұқасының бейнесі халықаралық деңгейде танымал және оны стикерлерде, сувенирлерде, пошта карточкаларында және тағы да басқа көптеген заттарда табуға болады. Ол Испанияның спорт жанкүйерлері үшін де кең таралған символға айналды, олар оны Испания туына герб сияқты бейнелейді, тіпті Испания Қарулы Күштерінің халықаралық миссиялардағы өкілдері де қолданады. Алайда, Осборн тобына тиесілі коммерциялық логотип ретінде, компания оны пайдаланудың эксклюзивті коммерциялық құқықтарын сақтайды. Бұл жылдар бойында тауарлық белгіні бұзуға қатысты бірнеше сот процесіне әкелді. Күнінде бүкіл Испания бойынша 500-ге жуық болған Осборн бұқасының жарнамалық стендтері 2022 жылдың шілдесіне қарай елдің көптеген аймақтарында 92-ге дейін азайды. Олар ел бойынша біркелкі емес, көбінесе оңтүстік аймақтарында шоғырланған. Көптеген аймақтарда тек бір бұқа бар, ал кейбіреулерінде мүлде жоқ.
Осборн бұқаларының орналасуы
Испанияда "Осборн" деген сөзбен боялған екі ғана жарнамалық щит қалды. Біреуі Кадис провинциясындағы Херес-де-ла-Фронтераның солтүстік-шығысында орналасқан Херес әуежайында, ал екіншісі Осборн тобының бас кеңсесі орналасқан, жақын орналасқан Эль-Пуэрто-де-Санта-Мария қаласында.
Шетелдегі бұқа
2017 жылдың тамызында Осборн бұқаларының төртеуі Мексикада, сәл өзгеше дизайнда сақталды. Олар өз жарнамалық қызметін атқаруда, үстіне «Магно» (ақ түспен) және «Осборн» (қызыл түспен) жазылған. 2011 жылдың басында Испанияның Солтүстік Африкадағы Мелилья анклавында Осборн бұқасы орнатылды. Оның орналасқан жері қаланың Жерорта теңізі жағалауының бойынан және тіпті Марокко шекарасынан да көрінеді. 2000 жылдардың басында Осборн Испаниядан тыс қалаларда, әсіресе Даллас және Копенгагенде бұқаларды орнату туралы келіп түскен өтініштерді қарастыра бастады. Испанияның Коста-дель-Соль аймалынан алынған Осборн бұқасы 2010 жылдардың басында Копенгагендегі Суперкилен саябағындағы қоғамдық кеңістіктегі өнер жұмысы ретінде орнатылды. 2018 жылдың шілдесінде Жапониядағы Эчиго Цумари өнер биенналесінде Испания мен Жапония арасындағы қарым-қатынастың 150 жылдығына арналған өнер инсталляциясының бөлігі ретінде Осборн бұқасы орнатылды. «Қара белгі» деп аталған бұл көшірмесі Осборн ұсынған жобалар бойынша және жер сілкінісіне төзімділігін арттыру үшін өзгертілген нұсқада жұмысшылармен салынды. Инсталляция өте танымал болғандықтан, фестиваль аяқталғаннан кейін музей оны тұрақты коллекциясына қосты. Бұқа жылдың мезгіліне қарай өзгеріп отыратын шағалалы орманға енгізілді, бұл инсталляцияны күшейте түсті және ашық ауада көрсетуге арналған туындының мағынасын арттырды. 2021 жылы, құрылғанына 65 жыл толуына орай, Осборн бұқасы испан суретшісі Хуан Диас Фаес жасаған жаңа дизайнға ие болды, ол бастапқы қара контурын бұқа денесінің текстурасын бейнелейтін қызыл нұсқамен үйлестірді. Бұл жаңа дизайн алдымен Кадистегі Осборн мұражайында көрсетілді, содан кейін Лондон, Берлин және Бейжің секілді қалалардағы мұражайларға гастрольдік сапарға шықты.
Оқиғалар
Каталониядағы жалғыз бұқа 2002 жылғы 12 қазанда, Испанияның ұлтшылдық символы деп санайтын нәрсеге қарсы наразылық білдіріп, каталон тәуелсіздігін жақтаушылар деп танысқан адамдар тарапынан құлатылды. 2007 жылғы 3 тамызда, бұқа қалпына келтірілгеннен кейін бір аптадан асқан соң, каталон тәуелсіздікшілері оны қайтадан құлатты. 2008 жылғы наурыз айында Маскефа қаласының тұрғындары бұқаны қайта қалпына келтірді, бірақ бір жылға жетпейтін уақыттан кейін, 2009 жылғы 24 ақпанда тәуелсіздікшілер оны қиратты. 2008 жылғы қаңтарда Галисияның Трасмирас муниципалитетіндегі бұқа испан ұлтшылдығының символдарына қарсы наразылық ретінде қызғылт сары түске боялды. 2009 жылғы қаңтарда Валенсияның Тавернес де ла Вальдигна муниципалитетіндегі бұқа дауылда қирады. 2016 жылғы желтоқсанда бұқа қайтадан қатты желде құлатылды, бұл жолы вандалдар оның төменгі тіректерін аралап тастады. 2017 жылғы маусымда ол қайта қалпына келтірілді. Вандалдар тағы да тіректерді аралап, 2018 жылғы 29 сәуірде бұқа тағы да қатты желге ұшырады. Мальоркадағы жалғыз бұқа граффитишілер мен тәуелсіздік немесе басқа да қозғалыстар тарапынан жиі зардап шегеді. Бұл нысан каталон сепаратистік топтарының жиі шабуылдайтын жері. 2007 жылғы 13 сәуірде бұқа ЛГБТ мақтаныш туының түстеріне боялды және оның ұрықтары алынып тасталды, ол қалпына келтірілместен бұрын бірнеше апта бойы сол күйінде қалды. Сол айда вандалдар оны түрлі-түсті гүлдермен бояды. 2012 жылғы желтоқсанда оның мүйіздері мен басы кесіліп, 2019 жылғы қазанда саяси вандализмге ұшырады. Граффитимен жабылған және жалпы күйзеліске ұшыраған бұқа 2021 жылғы желтоқсанда қатты желдің салдарынан құлап, бес ай бойы жатып қалды, содан кейін 2022 жылғы мамырда түсініксіз жағдайда қайтадан пайда болды, әлі де граффитимен жабылған күйде. 2005 жылғы 8-11 мамыр аралығында суретші Хавьер Фигередо үш көмекшінің көмегімен Касар-де-Касерес қаласындағы бұқаны Холштейн сиырына айналдырып, сол кезде "Осборн сиыры" (lang es) деп атады. Олар бұқаның денесіне ақ дақтар салып, оған қызыл лента байлап, оның ұрықтарын қызыл болаттан жасалған бүйірмен алмастырып, оны жақтауға бекітті. Фигередо сол кезде бұл әрекетті аймақтағы мәдени қызығушылықты ояту үшін жасағанын айтты. Жергілікті билік оны вандализм жасады деп айыптады. 2017 жылғы 18 мамырда, бұқа күресіне қарсы наразылық ретінде қалалық суретші Sam3 Пикассоның "Герника" суретін Санта-Пола қаласындағы бұқаның денесіне көшірді. 2022 жылғы мамыр айының соңында белгісіз суретші мен үш көмекші А Лимиядағы бұқаны аспан көгіне бояды, бұл оның күннің белгілі бір уақытында аспанға сіңіп кеткендей көрінуіне себеп болды. (Осы бұқа 2008 жылы да ақ түске боялған, бұл да оның белгілі бір жарық жағдайында көрінбейтіндей еткен.) Бұл жеке меншікке қарсы вандализм актісі емес, көркемдік өрнек деп атап, шілде айының соңында Осборн бұқаны қара түске бояды.
Танымал мәдениетте
Озборн бұқасы (әсіресе оның мүшелері) режиссер Бигас Лунаның 1992 жылғы "Жамон Жамон" фильмінде маңызды рөлде көрінеді. Осборн бұқасы Мадридтегі Королева София Ұлттық мұражайының өнер орталығында 2000 жылдың 14 наурызынан 23 мамырына дейін өткен "Ғасыр белгілері: Испаниядағы графиканың 100 жылдығы" көрмесіне қосылды. Гас Ван Санттың 2003 жылғы "Сары фил" фильміндегі Джон Робинсон кейіпкері Осборн бұқасының суреті салынған сары футболка киеді. Бұқаның 50 жылдығын тойлау үшін 2006-2007 жылдары Осборн Вашингтондағы "Біздің күшімізді бөлісіңіз" коммерциялық емес ұйымымен бірлесіп, АҚШ-та "Қайырымдылық үшін өнер бұқалары: Аштыққа қарсы Осборнның шабуылы" атты қайырымдылық акциясын бастады. Шамамен жиірмеге жуық белгілі тұлғаларға бұқаның кішкентай ПВХ үлгісі және бояу материалдары берілді, олар оны безендірді. 2006 жылдың 3 қарашасында Далласта өткен көрмеден бастап бұқалар Чикаго, Вашингтон, Сан-Франциско және Лос-Анджелес қалаларына сапар шекті, содан кейін 2007 жылдың 23-25 ақпанында Майами Бичте өткен Оңтүстік Бич шарап және тағам фестивалінде аукционға шығарылды, жиналған барлық қаражат аштықпен күресуге жұмсалды.