Кіріспе

Лос-Анджелестегі тарихи үй, Калифорния, АҚШ

Лос-Анджелес қаласының Шығыс Голливуд ауданындағы Алина Барнсдалл Холлихок үйі мұнай мұрагері Алина Барнсдалл үшін Франк Ллойд Райттың бастапқы жобасы бойынша салынған (1919–1921 жылдары). Қазіргі таңда ғимарат қаланың Барнсдалл өнер паркінің орталық бөлігі болып табылады. 2019 жылдың шілдесінде, Райт жобалаған тағы жеті ғимаратпен бірге ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Бұл – Американың заманауи архитектурасының Дүниежүзілік мұра тізіміне алғаш рет енуі. Бұл Райттың Калифорниядағы екінші жобасы болды (біріншісі – 1909 жылы Монтеситодағы Джордж С. Стюарт үйі). Райт үшін бұл ерекшелік, ол сол кезде Жапониядағы Императорлық қонақ үйін жобалаумен шұғылданып, құрылысты жеке бақылай алмады. Үйді аяқтауға қатысты көптеген міндеттерді көмекшісі Рудольф Шиндлер мен ұлы Ллойд Райтқа жүктеді. 1921 жылы жобаның құны жоспардан асып кеткендігі үшін Райт аяқталмай жатып жұмыстан босатылды. Құрылыс және күтімге кеткен шығындарға көңілі толмаған Барнсдалл 1927 жылы үйді Лос-Анджелес қаласына сыйға тартты, бірақ Калифорния өнер клубына 15 жылға жалға беру шартымен, оны өздерінің штаб-пәтері ретінде пайдалануға рұқсат берді. Клуб 1942 жылға дейін сол жерде орналасты, содан кейін үйді бұзу туралы мәселе көтерілді. Келелі жылдарда үй өнер галереясы және Біріккен қызметтер ұйымының (USO) ғимараты ретінде пайдаланылды. 1974 жылдан бастап қала бірнеше рет қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді, бірақ 1994 жылғы Нортридж жер сілкінісінде ғимарат зардап шекті. Кейіннен қайта жаңартылды. 2007 жылы АҚШ Ішкі істер министрлігі Холлихок үйін Ұлттық тарихи ескерткіш деп жариялады. Бұл Лос-Анджелес қаласында осындай мәртебе алған жетінші нысан болды. 2008 жылдың желтоқсанында Лос-Анджелес Таймс газетінің сарапшылар сауалында үй Лос-Анджелестегі ең үздік он үйдің тізіміне енді. 2005 жылы "Лос-Анджелес қаласының тарихи ескерткіштерін қалпына келтіру және сақтауға" арналған коммерциялық емес ұйым – Project Restore 10 жылдық қайта жаңарту жобасын бастады. Жұмысқа ғимараттың едені, ағаш, есіктер, терезелер, көркем тас және гипс жағу кірді. 2015 жылдың қаңтарында кең ауқымды жөндеуден кейін үй 13 ақпанда қайтадан экскурсиялар үшін ашылатыны хабарланды. 24 сағаттық шараға түн бойы көп адам жиналды, олардың көпшілігі кіру үшін үш сағаттан астам кезекте тұрды. 2015 жылы Ұлттық парктер қызметі Холлихок үйін және Франк Ллойд Райттың тоғыз басқа да үйін Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу үшін алдын ала тізімге қосты. 2018 жылы жаңа ұсыныстар жіберілді. 2019 жылдың шілдесінде "Франк Ллойд Райттың 20 ғасырлық архитектурасы" деген атпен ұсынылған сегіз нысан Әлемдік мұра тізіміне енгізілді. Холлихок үйінің АҚШ-тағы тағы жеті ғимаратпен бірге ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілуімен, бұл ұйым қазіргі заманғы американдық архитектураны алғаш рет мойындады.

Ерекшеліктері

Райттың көптеген резиденциялары сияқты, Холлихок үйінің де "ішке қарай бұрылған" сыртқы пішіні бар, терезелері сырттан жасырылғандай көрінеді және сырттан түсіну қиын. Үй орталық ауланың айналасында орналасқан, бір жағы театр сахнасы сияқты ашық (бірақ ешқашан осы мақсатта қолданылмаған), ал ауланың төңірегінде күрделі деңгейлер, баспалдақтар мен шатырлар жүйесі салынған. Дизайн ерекшелігі – сыртқы қабырғалардың 85 градусқа кері бұрылуы (бұл кейде "майя жаңғыруы" стилі деп аталатын "майя" көрінісін тудырады), терезелердегі қорғасынмен бекітілген көркем әйнек, үлкен абстрактілі бедерлі үлкен отшатыр және суарна. Су ауладағы бассейннен туннель арқылы ішкі суарнаға, содан кейін фонтанға ағып түсуі тиіс. Алдыңғы есіктер кіреберіс сияқты сатылы. Екі жақты есіктер тіректерге орнатылып, үлкен салмағына қарамастан оңай ашылады. Кілт тесігі әсем жапқышпен жасырылған. Холлихок (Алин Барнсдалдың сүйікті гүлі) үйдің басты тақырыбы болып табылады, көптеген симметриялық безендірулер өсімдіктің жалпы пішінін бейімдейді. Гүлзарлар мотивпен безендіріліп, өсімдіктерге толы, ал Райттың әйнек терезелерінде жоғары стильденген холлихок суреті бейнеленген. Қызықты ерекшелік – терезелердің бұрыштарындағы тік бұрышты әйнек, бұл Райт кейінірек Fallingwater жобасында қолданған алғашқы идея. Холлихок үйінде кіреберістің оң жағында ойын-сауық бөлмесі орналасқан. Бұл бөлмеде, мүмкін, бірінші салынған ойын-сауық орталығы бар, еден бойында LP дискілеріне арналған шкафтармен жабдықталған. Басқа да ерекше бөлмелерге балалар ойын алаңы және музейлік дүкен орналасқан модернистік асхана кіреді. Райт жобалаған көптеген үйлер сияқты, Холлихок үйі де тұруға ыңғайлы үйден гөрі эстетикалық туынды ретінде жақсырақ болды. Су орталық газоннан қонақ бөлмесіне ағып, жалпақ шатырлы террасалар Лос-Анджелестің жаңбырларын ескермей жоспарланған. Сонымен қатар, бетонды конструкция аймақтың жер сілкінісіне төтеп бере алмады. Көптеген түзетулер енгізілді. А және В студиялық резиденциялары деп аталатын екі кіші ғимарат салынды. А резиденциясы әлі де тұр. Барнсдалл жеке балабақша салуды тапсырды, бірақ ол ешқашан салынбады. Мүлікке модернист сәулетші Ричард Нейтра жобалаған кішкентай ғимарат та кіреді.

Фильм өндірісінде қолдану

Үй мен аумағы 1989 жылғы "Авокадоның өлім орманындағы каннибал әйелдер" фильмінде пиранья әйелдерінің ғибадатханасы ретінде қолданылды.

Холлихок үйінің достары (FOHH)

Hollyhock House достары (FOHH) Фрэнк Ллойд Райт, Алин Барнсдалл және Hollyhock House туралы халықтың білуін қоғамдық экскурсиялар, арнайы шаралар және Hollyhock House кітапханасының достары арқылы кеңейтеді. Бұл кітапхана Фрэнк Ллойд Райт және Алин Барнсдалл туралы кітаптар мен мақалаларды қамтитын шағын зерттеу кітапханасы болып табылады. Барлық экскурсоводтар FOHH мүшелері.