Кіріспе

JFK дәуіріндегі АҚШ президентіне кеңесші орган

Президенттің Әйелдер мәртебесі жөніндегі комиссиясы (PCSW) әйелдердің мәртебесіне қатысты мәселелер бойынша АҚШ Президентіне кеңес беру мақсатында құрылды. Ол Джон Ф. Кеннединің 1961 жылғы 14 желтоқсанда қол қойған жарлығымен құрылды. 1975 жылы ол Әйелдер комиссияларының Ұлттық қауымдастығына айналды.

Өмірбаян

Джон Ф. Кеннеди әкімшілігі әйелдердің мәртебесі жөніндегі президенттік комиссияны ұсынды, бұл комиссия әйелдердің мәртебесіне қатысты алаңдаушылық білдіргендерге жауап беру үшін, сонымен бірге Кеннеди әкімшілігінің еңбекшілерге негізделген қолдаушыларын Тең құқықтар туралы түзетуді қолдау арқылы наразылыққа түсірмейтін мақсатта құрылды. Сол кезде Кеннедидің жеңісіне үлкен үлес қосқан еңбек ұйымдары Тең құқықтар туралы түзетуді ратификациялауға қарсы болды, олар әйелдерге қорғау шараларын қабылдау қажет деп есептеді және түзету осы шараларға кедеріс келтіруі мүмкін деп қорқыды. 1960 жылы президенттікке кандидат болған Джон Ф. Кеннеди бұрын Элеонора Рузвельтке саяси қолдау сұраған еді. Рузвельт оны қолдаудан бас тартып, Адлай Стивенсон II-ге адал болды. Ол Кеннедидің Джо Маккартимен байланысын және азаматтық құқықтар жөніндегі жеткіліксіз нәтижелерін ұнатпады. Кеннеди сайланғаннан кейін, ол Рузвельтке, сол кезде АҚШ Әйелдер бюросының директоры болған Эстер Петерсон ұсынған жаңа комиссияның төрағасы болуын сұрады. Рузвельт Президент әйелдердің мәртебесі жөніндегі комиссия төрағалығына тағайындалды. Бұл оның соңғы қоғамдық лауазымы болды.

Теңдік пен қорғау заңнамасы

Осы уақытқа дейін әйелдерге қатысты заңнамалар көбінесе қорғаушы заңнама түрінде қабылданды. Қорғаушы заңнама әйелдерге ғана қатысты, олардың биологиялық ерекшеліктерін жұмыс орындарында ескеру қажет деген сенімге негізделген. Көптеген 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы прогрессивтік ойлаушылар, соның ішінде қазір феминисттер деп атайтын кейбір адамдар (айырмашылықты феминисттер) бұл заңнаманы қолдады. Оның мақсаты – жұмыс істейтін әйелдерді жұмыста жарақат алудан және қанаудан қорғау еді. Бірақ көбінесе қорғаушы заңнамалар жұмыс берушілерге әйелдерді жұмысқа алмауға немесе оларға ерлерге қарағанда төмен жалақы төлеуге құлықты себеп болды. Әйелдерге жұмыс орнында көптеген жағдайлар жасау қажет болғандықтан, жұмыс берушілер үшін ерлерді ғана жұмысқа алу оңай және арзан болды. 1970 жылға дейін кәсіподақтар мен ұйымдасқан еңбек ұжымдары Тең Құқықтарға түзету енгізуге қарсы болды (ол ерлер мен әйелдерге қатысты әртүрлі талаптарды көздейтін заңдарды жойатын еді).

Комиссияны құру

PCSW – әлеуметтік феминистердің жылдар бойы атқарған лоббилік және белсенді жұмыстарының нәтижесі болды. Халықаралық еркін кәсіподақтар конфедерациясының Әйелдер комитетін құрған Эстер Петерсон 1959 жылы Кеннедиге өте қиын жарыста көмектесу үшін «Кеннеди үшін әйелдер» ұлттық комитетін құрды. 1961 жылы Петерсон Долли Робинсон және Китти Элликсон сияқты кәсіподақ әйелдерімен кездесіп, PCSW үшін ұсыныс әзірлеуді бастады. Петерсон бұл ұсынысты хатшы Артур Голдбергке жіберді, ол Элликсонның жобасындағы тілді пайдаланып Кеннедиге хат жазды. Нәтижесінде президент Кеннеди 1961 жылдың 14 желтоқсанында PCSW құру туралы 10980-шы жарлыққа қол қойды. PCSW 1961 жылы жұмысын бастаған кезде Конгресс әйелдердің мәртебесіне қатысты 412 заң жобасын қарастыруға кірісті. PCSW-нің өзі федералды үкіметке әйелдердің құқықтары мен рөлдерін саяси талқылауға және мемлекеттік саясатты қабылдауға лайық маңызды мәселе деп қарастыруға серпін берді. Кеннеди әкімшілігі PCSW-ні ұлттық қауіпсіздік мақсатында әйелдердің қабілетін азат етуге бағытталған «Суық соғыс» дәуіріндегі бастама ретінде жариялады. Кеңес Одағымен күрес жеңіске жету үшін Америкаға барлық азаматтарының қабілеттері қажет болды. Әйелдерге жасалған кемсіту олардың маңызды лауазымдарға тағайындалуына кедергі келтіруі мүмкін еді. Президент Франклин Д. Рузвельттің жесірі Элеонора Рузвельт PCSW төрағасы болып тағайындалды. Рузвельт 1962 жылы қайтыс болғанға дейін PCSW-ге төрағалық етті. Оның орнына ешкім тағайындалмады, бірақ комиссияның атқарушы вице-төрағасы Эстер Петерсон комиссияның жұмысы аяқталғанға дейін басқарды.

"Америкалық әйелдер"

1963 жылы 11 қазанда Элеонора Рузвельттің 79-шы туған күнімен бірге келіп, PCSW өзінің «Америкалық әйелдер» атты соңғы есебін жариялады. Есеп американдық әйелдердің жағдайын көрсетеді және одан әрі шаралар қабылдау бойынша ұсыныстар береді. Бұл есепте «бос» қоғамда американдық әйелдерге қатысты теңсіздіктер сынға алынды, сонымен бірге әйелдердің дәстүрлі гендерлік рөлдерінің маңыздылығы мойындалды. Еңбек нарығының және Кеннедидің еңбек саласындағы байланыстарының сол кездегі позициясын көрсететін есепте, Тең құқықтар туралы түзету туралы тікелей мәлімдеме жасалмады. Оның орнына, ерлер мен әйелдер арасындағы конституциялық теңдік маңызды екені және әйелдерді 14-ші түзетудің тең қорғау ережесімен қорғауға болатынын Жоғарғы Сот шешімі арқылы қол жеткізуге болады деп айтылды. Комиссия әйелдердің бұрыннан дискриминацияға қарсы конституциялық қорғау құқығы болғандықтан, конституциялық түзетуді «қазіргі таңда» қолдамайтынын мәлімдеді. Дегенмен, Комиссияның кейбір маңызды мүшелері, егер Сот 14-ші түзетуді әйелдерге қатысты қолданудан бас тартса, тең құқықтар туралы түзетуді қолдайтындарын жеке сөйлескенде айтты.

Комиссияның қамтылуы және есебі

АҚШ Еңбек департаментінің Әйелдер бюросының басшысы Эстер Петерсон «The Today Show» бағдарламасында комиссияның қорытындылары мен олардың салдары туралы сөйлесті. «Associated Press» агенттігі соңғы есептің ұсыныстары бойынша төрт бөлімнен тұратын жалпыұлттық материал жариялады, ал 1965 жылы осы қорытындылар негізінде көптеген оқырманға арналған кітап шықты. 1962 жылы ұлттық комиссия құрылғаннан бастап штаттар мен жергілікті билік органдары (қалалар, колледждер мен университеттер және т.б.) өз аймақтарындағы әйелдердің жағдайына қатысты зерттеулер жүргізе бастады. 1967 жылға қарай барлық елу штаттың комиссиялары жұмыс істеді. 1970 жылы осы комиссиялар Әйелдердің жағдайы жөніндегі комиссиялардың штараралық қауымдастығын (IACSW) құрды, ал 1975 жылы IACSW Әйелдер жөніндегі комиссиялардың ұлттық қауымдастығына (NACW) айналды. Осы кезде NACW қалалық және округтік комиссияларды да қамтыды.

ПХЖЖ Ұлттық әйелдер ұйымының құрылуына ықпал етеді

PCSW-тің әйелдер мәртебесі жөніндегі зерттеулері, сондай-ақ штаттық комиссиялар жүргізген зерттеулер әйелдерге қатысты кемсітушіліктің өте күрделі мәселе екенін көрсетті. 1964 жылы АҚШ Еңбек департаменті штаттық комиссия мүшелерін жыл сайын Вашингтонға шақырып, осы кемсітушілікпен күресудің ең тиімді тәжірибелерін талқылай бастады. 1966 жылы Вашингтонда өткен комиссиялар отырысында бірнеше қатысушы Жұмыспен қамтудағы тең мүмкіндіктер жөніндегі комиссияның (EEOC) жұмысқа орналасудағы жыныстық кемсітушілікке тыйым салатын қағиданы орындамауына наразылық білдіріп, пікірталас бастады. Говард В. Смит (Виргиния) 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауындағы жұмыспен қамту ережесіне Ұлттық әйелдер партиясының Виргиния бөлімшесінің өтініші бойынша «жыныс» деген сөзді қосты, осылайша ақ әйелдер де Азаматтық құқықтар туралы заңмен қорғалатын болды. Смит, Тең құқықтар туралы түзетуді көп жылдар бойы қолдаған адам, 1964 жылғы қарашадағы сайлау науқанында осы түзетуге өзінің үлес қосқанын мәлімдеді. Заң қосымша пікірталассыз қабылданды. Алғаш рет АҚШ-та жекеменшік жұмыспен қамтудағы барлық жыныстық кемсітушілікке қарсы заң пайда болды. EEOC-ге қысым жасағысы келген әйелдерге 1966 жылғы штаттық әйелдер комиссиясының отырысында тиісті резолюция қабылдауға рұқсат берілмегендіктен, олар осы заңның күшіне енуін және басқа да мақсаттарға жету үшін тәуелсіз ұйым – «әйелдерге арналған NAACP» құру қажеттігіне келісті. Ұлттық әйелдер ұйымы (NOW) 1966 жылғы қазанда конференция қатысушылары тарапынан құрылды, бұл феминизмнің «екінші толқынының» алғашқы жаңа феминистік ұйымы болды. NOW-дың алғашқы басқармасында бұрынғы EEOC комиссары Ричард Грэм вице-президент ретінде қызмет етті.