Кіріспе
Фиджидегі саяси партия Ұлттық бірлік партиясы (PANU) – 1998 жылы Рату Саируси Нагагавока құрған Фиджидегі саяси партия. 2006 жылғы әскери төңкеріске дейін Нагагавока партия президенті қызметін атқарды. Партияның белгілі бір мүшесі – Аписай Тора. Өзін, әсіресе Ба провинциясының мүдделерін қорғайтын көпұлтты партия ретінде ұсынған ол, 1999 жылғы жалпы сайлауда Фиджидің Еңбек партиясы басқаратын Халық коалициясының құрамына кірді және Өкілдер палатасында төрт орын жеңіп алды. 2001 жылғы келесі сайлауда партия барлық орындарын жоғалтты, бірақ партияның адал мүшесі Понипате Лесавуа оппозиция жетекшісі Махендра Чоудри ұсынған 8 кандидаттың бірі ретінде Сенатқа тағайындалды.
The Party of National Unity (better known by its acronym of PANU) was a Fijian political party founded by Ratu Sairusi Nagagavoka in 1998; by the time of the military coup of 2006, Nagagavoka remained the President of the party. A well known member of the party was Apisai Tora. Presenting itself as a multiracial party representing the interests of Ba Province in particular, it formed part of the Fiji Labour Party led People's Coalition in the general election of 1999, and won four seats in the House of Representatives. It lost all of its seats in the following election, in 2001, but party stalwart Ponipate Lesavua was appointed to the Senate as one of 8 nominees of Opposition Leader Mahendra Chaudhry.
BKV-мен бірігу
Ба провинциясында қолдау үшін PANU-дың басты қарсыласы Фиджидің қорғаушысы болды, ол жергілікті жерде Bai Kai Viti (BKV) деп кеңінен танымал болды, және ол 2004 жылы Халықтық Ұлттық партиясын (PNP) құру үшін онымен бірікті. Бірігу толыққаннан кейін, PANU және BKV екеуі де 2005 жылғы 23 тамызда ресми түрде тіркеуден алынды.
PANU-ны қайта тіркеу
PANU-дың барлық қолдаушылары партияның таратылуына риза болған жоқ, сондай-ақ біріккен партияның 2006 жылдың тамызы немесе қыркүйегінде өтетін сайлауда біріккен күш көрсетуді көздеген этникалық фиджилік партиялардың сайлауалды коалициясы – Grand Coalition Initiative Group-қа қатысу туралы шешіміне де наразылық білдірді. 2005 жылдың 25 қарашасында Лесавуа халықтың талабына жауап ретінде, өзі және тағы бірқатар адамдар партияны қайта жаңғырту және қайта тіркеу жөніндегі жұмыстарды бастағанын мәлімдеді. Ол қажетті құжаттар бір апта ішінде Сайлау офисіне тапсырылатынын айтты. "Партия 2006 жылғы жалпы сайлауға PANU-дың қатысуына халықтың зор талабының арқасында қайта жаңғыртылып жатыр", - деді ол. The Fiji Times 2006 жылдың 11 қаңтарында Лесавуа өткен аптада партияны қайта тіркеу үшін қажетті шараларды жасағанын хабарлады. БКВ-мен бірігудің сәтсіз аяқталуы нәсілдік негіздегі немесе жақтық коалицияға кірмеу туралы уәдеге байланысты болды. Фиджидің көптеген саяси партиялары осы уәдені бұзғаны қауіпті тенденция болып табылады, деді Лесавуа. Лесавуа қазіргі үкіметте фиджиліктердің басымдығын айыптады. "Біздің еліміз көпұлтты болғанымен, үкімет мүшелерінің көпшілігі фиджилік немесе ротумандықтар", - деп шағымданады ол. Оның сөзіне göre, PANU әділдік, махаббат, бірлік және теңдік принциптерін қолдап, барлық азаматтардың нәсіліне, дініне немесе сеніміне қарамастан табысқа жетуіне мүмкіндік береді. PANU-БКВ қарым-қатынастарындағы даудың жаңа кезеңінде Лесавуа 2006 жылдың 23 қаңтарында БКВ-нің де PANU сияқты PNP-ден бөлініп, Батыс Фиджиді білдіретін біртұтас күш құру үшін PANU-мен бірігу туралы келісімге келгенін жариялады. Лесавуа Fiji Village-қа партияның Фиджидің Еңбек партиясымен және Ұлттық Альянс партиясымен дауыс берушілердің қолдауын бөлісетінін айтты.
PNP-мен жаңа бірігу
Фиджи Лайв 2 наурызда PANU-дың PNP-мен бірігу әрекетінің қайта жанданғанын хабарлады. PNP және PANU өкілдері апта соңында Сорокоба ауылында кездесіп, екі партияның бірігуін ресми түрінде бекітті. "Саясатта тұрақты жандар да, тұрақты достар да болмайды, бірақ олардың бұл қадамды түсініп, хабардар болатындарын үміттенеміз", - деді PNP жетекшісі Мели Богилека Фиджи телеарнасына. 5 наурызда БКВ-нің де 2006 жылғы сайлауға PANU туымен қатысатын қайта біріккен партияға қосылғаны жарияланды. 2000 жылы ұтып алған үш мандатты қайтару басымдық болады, деді Понипате Лесауа. Бұл бірігуге қатысты пікір білдірген "Soqosoqo Duavata ni Lewenivanua" (SDL) партиясының үгіт-насихат координаторы Жале Баба бұл қадамды өкінішті деп бағалады. Партия құрудың мақсаты парламентте тек бір аймақты қолдау болса, ол "аумақтықшылдық" болып табылады, деді ол.
2006 жылғы сайлауға қарай
Фиджидің Sun газеті Lesavua-ның 2006 жылғы 20 қаңтардағы сөздерін келтіріп, PANU Фиджи, Үндістан және ашық мандаттар бойынша Ба провинциясынан барлық парламенттік орынға қатысуға ниеттеніп отырғанын, сондай-ақ барлық нәсілдер мен екі жыныстың өкілдерін іздеп жүргенін мәлімдеді. Ол жас үміткерлерді де іздеп отырғанын айтты. Лесвава провинциялық партияның қажеттілігін қорғады. "Ба провинциясы ел экономикасының негізгі орталығы болғандықтан, провинция халқы үшін саяси партия болуы керек", - деді ол Sun газетіне. 27 қаңтарда ол PANU Фиджидің Еңбек партиясына бірінші кезекте дауыс беруге (Фиджидің сайлау жүйесі дауыстарды ауыстырып беруге мүмкіндік береді) және Біріккен халықтар партиясы мен Ұлттық альянс партиясымен ынтымақтасатынын хабарлады.
Сайлау нәтижесі
Партия 2006 жылғы Фиджи сайлауында 1% дауыс алып, бірде-бір орын жеңіп алмады.
2006 жылдан кейін
2006 жылғы 5 желтоқсандағы әскери төңкерістен кейін әскери қолдауға ие уақытша үкімет 2014 жылғы сайлауға дайындық үшін барлық саяси партияларды қайта тіркеуді міндеттеді. Сәтті тіркелген екі ғана партия болды, PANU олардың қатарында болған жоқ. Осының салдарынан партия таратылып, оның мүлігі мемлекетке өткізілді.