Жасмина Тешанович: Жазушы, феминист және белсендінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Жасмина Тешанович (; 1954 жылдың 7 наурызында туған) - жазушы, феминист, саяси белсенді («Қара киімдегі әйелдер», «Розовый код» қозғалыстары), аудармашы және кинорежиссер.

Өмір және жұмыс

Белград, Югославияда туған. Бала кезінде ата-анасымен бірге Мысырдың Каир қаласына көшіп, ағылшыз тілінде білім алған Порт-Саид мектебінде оқыды. Каирде хорват пианисті Мелита Лорковичтен фортепиано сабақтарын алды. 1966 жылы ата-анасы Италияның Милан қаласына көшіп, ол Милан халықаралық мектебінде (Британ мектебі) оқыды. 1971 жылы Милан университетіне түсіп, екі жыл заң факультетінде оқыды, бірақ оқуын тоқтата тұрып, өнер мен киноны зерттеді. 1975 жылы Миклош Янчоның "Жеке құштарлықтар, қоғамдық ләззат" фильмін Словенияның Ормож қаласында түсіргеннен кейін Римге көшті. Актриса Лора Беттимен бірге тұрды, сол кезде режиссер Пьер Паоло Пазолинимен танысып, дос болды. 1976 жылы Милан университетінде профессор Аделио Ферреромен бірге Андрей Тарковский туралы дипломдық жұмысын қорғап, "Современные литературы" мамандығын бітірді. 1977 жылы Умберто Сильвамен "Difficile morire" фильмінде жұмыс істеді. Белградтың студенттік мәдени орталығында концептуалды бейне-перформанстар қойды ("Махаббат – тек сөздер мәселесі", "Өңделмеген нәрсе" және т.б.) және Радослав Владичпен бірге қысқаметражды фильмдер түсірді. Итало Кальвино, Эльза Моранте, Альберто Моравия, Сандро Веронези, Андреа де Карло және Альдо Бузи сияқты итальян авторларын қазақ тіліне аударды және Югославиядағы қазіргі итальян әдебиетінің антологиясын жариялады. 1994 жылы Славица Стояновичпен бірге "Феминист 94" феминистік баспасын құрды. Оның "Көрінбейтін кітап" атты алғашқы эсселер жинағы серб феминистік/пацифистік мәдениетінің манифестіне айналды. Содан бері бірнеше көркем және эссе кітаптарын жариялады, олар көптеген тілдерге аударылды. Ол "Саяси ақымақтың күнделігі" кітабының авторы, бұл кітап НАТО-ның Югославияны бомбалау кезінде жазылған және интернетте кеңінен таралған соғыс күнделігі. 2004 жылы Борка Павичевичке, Белградтағы Мәдени деконтаминация орталығының негізін қалаушыға, Хиросиманың бейбітшілік және мәдениет сыйлығы табысталды, ал серб авторлары және бейбітшілік белсенділері Бильяна Србльянович пен Жасмина Тешанович қосымша сыйлықтар алды. Ол Норвегия ПЕН орталығының мүшесі. Жасмина Тешанович – халықаралық деңгейде танымал жазушы, феминист және саяси белсенді. Ол бұрынғы Югославия мен Сербиядағы феминистік қозғалыстың маңызды тұлғаларының бірі болды. Жасмина Тешанович 1978 жылы бұрынғы Югославияда өткен алғашқы халықаралық феминистік конференцияның ұйымдастырушыларының бірі болды. Ол 90-жылдардың басында көптеген әйелдер мен бейбітшілік бастамаларына белсенді қатысты (Қара киімдегі әйелдер, Әйелдер зерттеулер орталығы), Слободан Милошевичтің саясатына қарсы тұрды. Ол көркем және ғылыми-публицистикалық жанрдағы бірнеше кітаптардың, сондай-ақ фильмдердің авторы. Әйелі Брюс Стерлингпен бірге ол "Casa Jasmina" жобасын бастады – үйдегі электрондық желідегі объектілердің мүмкіндіктерін зерттеуге бағытталған алғашқы "ашық кодты" үй.

Born in Belgrade, Yugoslavia. As a child she went to Cairo, Egypt with her parents where she attended the primary Port Said School in English. In Cairo she took piano lessons with Croatian pianist Melita Lorkovic. In 1966 her parents transferred to Milan, Italy where she attended the international School of Milan (British School). In 1971 she enrolled at University of Milan and studied Law School for two years which she abandoned to study Art and Cinema. In 1975 she went to live in Rome after assisting Miklós Jancsó's movie Private Vices, Public Pleasures, shot in Ormož, Slovenia. She lived with actress Laura Betti where she met and befriended director Pier Paolo Pasolini. In 1976 she graduated Lettere Moderne at the University of Milan with a thesis on Andrei Tarkovsky with Prof. Adelio Ferrero. In 1977, she collaborated with Umberto Silva on the movie Difficile morire. She did conceptual video performances at the student cultural center of Belgrade SKC ("Love is only a Matter of Words," "An Unedited Being," etc.) and shot short films together with Radoslav Vladić. She translated Italian authors such as Italo Calvino, Elsa Morante, Alberto Moravia, Sandro Veronesi, Andrea de Carlo, and Aldo Busi, and published an anthology of contemporary Italian literature within Yugoslavia. In 1994, together with Slavica Stojanović, she founded the feminist publishing house "Feminist 94." Her first book of essays "The Invisible Book" became a manifesto for alternative Serbian feminist/pacifist culture. Since then she published several other fiction and essays books translated in several languages. She is the author of Diary of a Political Idiot, a war diary written during the NATO bombing of Yugoslavia and widely distributed on the Internet. In 2004 the Hiroshima Prize for Peace and Culture was awarded to Borka Pavićević, founder of the Centre for Cultural Decontamination in Belgrade, with additional prizes to Biljana Srbljanović and Jasmina Tešanović, Serbian authors and peace activists. She is the member of the Norwegian PEN center. Jasmina Tešanović is also an internationally known writer, feminist and political activist. She was one of the key figures on the feminist scene in the former Yugoslavia and Serbia. Jasmina Tešanović was the co organizer of the first international feminist conference in the former Yugoslavia in 1978. She was extremely involved in numerous women's and peace initiatives in the early nineties (Women in Black, Center for Women's Studies) that opposed Slobodan Milošević's policies. She is the author of several books in the field of non fiction and fiction, as well as films. With her husband Bruce Sterling, she started the Casa Jasmina project the first "open source" house, aimed at exploring the potential of electronically networked objects in the household.

Жеке өмір

Оның қызы бар. 2005 жылы ол американдық ғылыми-фантастика жазушысы Брюс Стерлингке үйленді.