Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гау (, сонымен қатар ағылшын тілінде Нгау деп аталады) – Фиджидің Ломаивити архипелагына жататын арал. 18.00° оңтүстік ендік және 179.30° шығыс бойлықта орналасқан, ауданы , ал жағалау сызығының жалпы ұзындығы – шақырымды құрайды, бұл оны Фиджи архипелагындағы бесінші ірі арал етеді. Ең биік нүктесі – . Солтүстік-батысында Батики, ал солтүстік-шығысында Найрай аралы орналасқан.
Gau (, also known as Ngau in English) is an island belonging to Fiji's Lomaiviti archipelago. Located at 18.00° S and 179.30 °E, it covers an area of , with a total shoreline that measures long, making it the fifth largest island in the Fijian archipelago. Its maximum elevation is To the north west is Batiki, and to the north east is Nairai.
География
Аралда 16 ауыл бар: Ядуа, Вадра Вадра, Лову, Левука и Гау, Нукулоа, Навайкама, Сомосомо, Савайеке (бас ауыл), Навукалайки, Карани, Вионе, Леканай, Вануасо, Накаванади, Малавай және Ламити. Аралдың оңтүстік ұшындағы Ловуда бір әуе жолағы бар, ол Наусори халықаралық әуежайынан ұшақтарды қабылдайды. Навайкамада аралдағы жалғыз орта мектеп орналасқан, оның жанында сонымен қатар ыстық су бұлақтары бар. Гау аралы Фиджидегі ең жақсы кава (якона) сорттарының бірімен әйгілі.
There are 16 villages on the island: Yadua, Vadra Vadra, Lovu, Levuka i Gau, Nukuloa, Nawaikama, Somosomo, Sawaieke (the chiefly village), Navukailagi, Qarani, Vione, Lekanai, Vanuaso, Nacavanadi, Malawai and Lamiti. It has one airstrip at Lovu, on the southern tip of the island, which receives planes from Nausori International Airport. There is one secondary school on the island in Nawaikama, which also hosts hot springs nearby. Gau Island is widely regarded as having one of the best kava (yaqona) strains in Fiji.
Экология
Аралдың шамамен 55% -ы тығыз жаңбырлы орманмен жабылған, көбінесе аралдың жел соғатын оңтүстік және батыс жақтарында, сондай-ақ орталық таулы аймақтарда. Шығыс жағалауы мен аралдың солтүстік және оңтүстік ұштары шөптесі алаптармен немесе қамыспен жабылған, сонымен қатар Кариб тегінен әкелінген қарағайдың (Pinus caribaea) шаруашылықтары да бар. Ridge қалыңдығы – 7 метрден төмен ағаш қаптамасы бар, төмен бойлы бұлтты орман, ол орталық қырат бойымен өседі және аралдың оңтүстік және батыс беткейлеріндегі желді қыраттарда 200 метр биіктікке дейін төмен түседі. Ridge қалыңдығына Cyathea spp. және Leptopteris wilkesiana сияқты ірі папоротниктердің көптігі, Freycinetia spp. өрмелегіш жүзімдері, сондай-ақ Гау және Вити Левудың жоталы жерлерінде ғана кездесетін Physokentia petiolata пальмасы сияқты шектеулі ареалға ие түрлер тән. Фиджинің ошақтағы құсының аралдағы ұялау ортасы, Фиджидің биологиялық әртүрлілік стратегиясы мен іс-қимыл жоспарында баяндалғандай, оның ұлттық маңызына үлкен үлес қосады. 2005 жылы Гаудың батыс жағалауындағы Навиавиа жағажайында Ұлыбританиядағы Frontier атты коммерциялық емес ұйым теңіз зерттеу орталығын құрды, бұл орталықты Оңтүстік Тынық мұхиты университетінің профессоры, Малавайдың шығыс жағалауының тумасы доктор Жоэли Вейтаяки тапсырыс берген.
About 55% of the island is covered in dense rain forest, mostly on the windward southern and western sides of the island and in the central highlands. The eastern shore and the northern and southern tips of the island are covered in grassland or reed, with some plantations of introduced Caribbean pine (Pinus caribaea). Ridge thicket, a low growing cloud forest with a tree canopy of 7 meters or lower, grows along the central ridge and extends as low as 200 meters elevation on windy ridges on the island's southern and western slopes. Ridge thicket is characterised by abundant large ferns including the tree ferns Cyathea spp. and Leptopteris wilkesiana, the climbing vines Freycinetia spp., and limited range species like the palm Physokentia petiolata, which only occurs on Gau and the highlands of Viti Levu. The Fiji petrel's nesting habitat on the island contributes to its national significance as outlined in Fiji's Biodiversity Strategy and Action Plan. A marine research facility was established on Naviavia beach on the western coast of Gau in 2005 by the UK based non governmental organization Frontier, commissioned by Dr. Joeli Veitayaki of the University of South Pacific, a native of Malawai on the eastern coast.