Владимир Тендряков: Совет жазушысының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Владимир Тендряков (Влади́мир Фёдорович Тендряко́в) (1923 жылғы 5 желтоқсан – 1984 жылғы 3 тамыз) – совет әңгімешісі және романист.

Өмірбаян

1923 жылы Вологда қаласының жанындағы Макаровская селосында дүниеге келген. Әкесі мемлекеттік қызметкер болған. 1941 жылы Қызыл Армияға шақырылып, радиооператор ретінде майданға жіберілді. Екі рет жарақаттанды: Сталинград маңында және Харьков маңында, екіншісі ауыррақ болды. 1944 жылы жазылған соң, әскерден босатылып, Киров облысына қоныс аударды, онда мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. 1945 жылы Мәскеуге көшіп келіп, Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтына түсті. Бір жылдан кейін Максим Горький атындағы әдебиет институтына ауысып, 1951 жылы бітірді. Ол студент кезінде-ақ жазуға кірісіп, 1948 жылдан 1953 жылға дейін «Огонёк» журналында бірнеше әңгімелерін жариялады. 1955 жылы Никита Хрущевтің десталинизациясының алғашқы толқыны кезінде кәсіби жазушы атанды. Көптеген шығармалары цензураға ұшырады, ал көптегендері тек Перестройка кезеңінде ғана жарық көрді. Советтік мемлекетті сынаған «Ассассининг мираждар» (Pokushenie na mirazhi) романы (1979-1982 жж.) 1987 жылға дейін жарияланбады. 1964 жылдан кейін «Ғылым және дін» журналының редакциялық алқасына мүше болды. 1966 жылы Брежневтің Сталинді ақтау жоспарына қарсылық білдірген «Жиырма бес хат» құжатына қол қойғандардың бірі болды. 1967 жылы Совет жазушылар одағының мүшесі болды. Тендряков жазушы ретінде бірінші кезектегі этикалық ойшыл болды, оның көптеген шығармалары моральдық таңдау мәселелеріне арналған. Осылайша, оның ең танымал «Үш, жеті, туз» повесінде қарапайым азаматтың кінәсіз адамды қылмыстық айыпталудан құтқару үшін сөйлеуден қорқуы суреттелген. «Шұңқырлар» (Ukhaby) повесі жол апатынан зардап шеккен адамның өмірінің қатаң ережелерді сүйкімсіз сақтау үшін құрбан етілуін бейнелейді. «Ассассининг мираждар» романы – Тендряковтың шедеврі, онда этика, зорлық-зомбылық, қатыгездік және моральдық таңдаудың қиындықтары туралы өмірлік толғаныстар жинақталған (романның сюжеті физиктің тарихты компьютерлік модельдеу арқылы талдауға тырысуы, содан кейін Иса Мәсіхтің бейнесін алып тастап, нәтижесіндегі өзгерістерді зерттеуі шамасында. Жауап күтпеген болып шықты). Тендряков 1984 жылы Мәскеуде инсульттан қайтыс болды, Перестройка басталғанға бір жыл қалғанда.

He was born at Makarovskaya near Vologda in 1923. His father was a civil servant. In 1941, he was drafted into the Red Army and was sent to the front as a radio operator. He was wounded twice; near Stalingrad and, more seriously, near Kharkov. After his recovery, in 1944, he was demobilized and settled in the Kirov Oblast, where he worked as a school teacher. In 1945, he relocated to Moscow and entered the All Russian State Institute of Cinematography. A year later, he transferred to the Maxim Gorky Literature Institute; graduating in 1951. He had begun to write while still a student and, from 1948 to 1953, published several stories in Ogonyok. He became a professional writer in 1955, during the first wave of Nikita Khrushchev's destalinization. Most of his works faced some degree of censorship and many were not published until the Perestroika period. His novel Assassinating Mirages (Pokushenie na mirazhi) (written 1979 1982), which was critical of the Soviet state, remained unpublished until 1987
After 1964, he served on the editorial board of the journal lt=Science and Religion. In 1966, he was one of the signatories to the "Письмо двадцати пяти", opposing Brezhnev's plans to rehabilitate Stalin. In 1967, he became a board member at the Union of Soviet Writers. Tendryakov as a writer was a foremost ethicist, and most of his works revolve around the problems of moral choice. Thus, his most famous novella "Three, Seven, Ace" (Тройка, Семерка, Туз) is about an ordinary citizen's fear to speak up and save an innocent man from a murder conviction. His novella "Potholes" (Ukhaby) describes an accident victim's life being sacrificed to blind adherence to rules and regulation. His novel Assassinating Mirages is Tendryakov's masterpiece, containing a lifetime of reflections on issues of ethics, violence, cruelty and difficulty of moral choice (the novel's plot revolves around a physicist's attempt to analyse History by creating a computer model of it, then removing the figure of Jesus Christ from the equation and studying the differences that result. The answer comes as a complete surprise.) Tendryakov died of a stroke in Moscow in 1984, a year before the beginning of Perestroika.